Kayıp kıta Argoland 155 milyon yıl sonra bulundu: İşte ‘gizlendiği’ yer

Jeologlar, yaklaşık 155 milyon yıl önce, Argoland ismi verilen 5.000 kilometre uzunluğundaki bir kara kesiminin Batı Avustralya’dan koptuğuna inanıyor. Lakin bundan sonra ona ne olduğu şu ana kadar bilinmiyordu.

Gezegenimizin kıtaları sabit durmuyor. Levha tektoniği nedeniyle milyonlarca yıl boyunca birleşerek “süper kıtalar” oluşturabiliyor ve birbirlerinden ayrılarak daha küçük kıtalar oluşturabiliyorlar. Jeologlar uzun müddettir Argoland’ın bu mikro kıtalardan biri olduğundan şüpheleniyorlardı, lakin nereye gittiğine dair çok az ispat vardı.

Argoland’ın kopmasıyla geride kalan derin okyanus havzası olan Argo Abyssal Plain’ndeki (Argo Okyanus Tabanı) deniz tabanının yapısı, kıtanın kuzeybatıya doğru sürüklendiğini ve büyük olasılıkla bugün Güneydoğu Asya adaları olan yerde sona erdiğini gösteriyor.

Bu adaların altında devasa bir kıta bâtın değil, bu türlü bir durum çok daha büyük bir olay olurdu. Lakin yalnızca küçük kıta modülleri bulunuyor ve bu yüzden Utrecht Üniversitesi’nden araştırmacılar Argoland’ın bahtına dair ipuçları bulmak için Güneydoğu Asya jeolojisine yöneldiler.

Sumatra, Borneo ve Andaman Adaları da dahil olmak üzere birçok adadan yeniden inşa modelleri ve saha çalışması datalarını kullanarak Argoland’ın hiçbir zaman tek ve dengeli bir kıta olmadığını keşfettiler. Tekliflerine göre, yaklaşık 300 milyon yıl önce modüllere ayrılmaya başladı ve araştırmacıların “Argopelago” dediği şeyi oluşturdu.

PEKİ NEREDE?

Araştırmanın muharrirlerinden biri olan Eldert Advokaat “Güneydoğu Asya’daki durum, kıtanın düzgün bir şekilde ikiye ayrıldığı Afrika ve Güney Amerika yerlerden çok farklı. Argoland birçok farklı modüle bölündü” diye açıklıyor. Bu kesimler şimdi Endonezya ve Myanmar’ın büyük bir kısmının altında saklanıyor ve orayahemen aynı vakitlerde ulaşmış durumda.

Ayrıca araştırmacılar, Argoland’ın parçalanmasının yaklaşık 215 milyon yıl önce hızlandığını buldu ve bu da “kıtanın” neden bu kadar parçalandığını ve neden tüm modülleri bir araya getirmenin ekip için bu kadar zorlaştığını açıklıyordu. Advokaat “Gerçekten bilgi adacıklarıyla uğraşıyorduk, bu yüzden araştırmamız bu kadar uzun sürdü. Bulmacayı bir araya getirmek için yedi yıl harcadık” diyor.

Bu uzun zaman almış olabilir, lakin çalışmanın yazarı Douwe van Hinsbergen’in açıkladığı üzere, kayıp kıtaların nasıl kaybolduğunu bilmek büyük kıymete sahip: “Bu yeniden yapılanmalar, biyolojik çeşitliliğin ve iklimin evrimi aynıi süreçleri anlamamız ya da hammadde bulmamız açısından hayati ehemmiyet taşıyor. Ve daha temel seviyede: dağların nasıl oluştuğunu anlamak ya da levha tektoniğinin gerisindeki itici güçleri çözmemiz açısından; birbiriyle yakından bağlı iki olgu.”

Argoland, bulunan tek “kayıp kıta” değil. Kısa bir süre önce Zelandia’nın da gerçek olduğu ortaya çıktı ve kayıp kıta Balkanatolia,siz bir antik yaban hayatı yelpazesine sahipti.

Çalışma Gondwana Research mecmuasında yayınlandı.