“Bu Nasıl Olabilir?” Dedirten Olay: Orta Çağ’da Mezara Gömüldükten 10 Gün Sonra Doğum Yapan Kadın

Arkeologların, vaktinde yürüttüğü bir çalışmada karşılaştıkları bir mezar; hem tarihe hem de bilime ışık tutan ve insanların başında soru işareti bırakan farklı br olayı gözler önüne sermişti.

Bu mezarı gizemli yapan şey, içerisinde erken Orta Çağ’a ait bir iskeletin olması değildi. Mezarın içinde küçük kemikler de bulunuyordu: yeni doğmuş bir bebeğin kemikleri.

2018 yılında keşfedilen bu mezar, yeni bir araştırmaya da sebep oldu.

Keşifler, bu mezarın erken Orta Çağ devrine, yaklaşık 7. yüzyıla ait olduğunu gösteriyordu. Binlerce yıl öncesine ait bir iskeletin böylesine iyi korunmuş olması alışılagelmiş bir durum değildi. ama asıl şaşırtan olan; kemiklerin korunması değil, mezarın içinde yetişkin kemiklerinin yanında yeni doğmuş bebeğin küçük kemikleriydi.

Bu keşif, beyin ve hudut cerrahisi uzmanlarından oluşan bir ekip tarafından ayrıntılı bir şekilde incelenmişti. Alba Pasini, Vanessa Smamantha Manzon, Xabier Gonzalez-Muro ve Emanuela Gualdi-Russo’dan oluşan bu ekip; can kaybı bir bayanın bu şartlar altında doğum yapma mümkünlüğünü titizlikle tahlil etti ve bu olayı tıbbi bir perspektiften değerlendirdi. Pekala sonuç ne çıktı?

Konuyla ilgili çeşitli araştırma makaleleri ve yazıları da yayımlandı.

Mezarın hangi periyoda ait olduğu göz önüne alınırsa ölen kişinin cesedinin tabut esirgeyici öge olmadan muhtemelen direkt toprağa bırakıldığı düşünülüyordu. Tıp tarihi araştırmalarına göre bu olay ayrıyeten mezarda doğan ilk bebek olayı olarak kayıtlara geçti.

Hamile bir kadın, aldığı küçücük bir darbeyle bile bebeğini kaybedebilirken; hayati işlevlerini yitirmiş bir bayanın bebeği, karnında nasıl yaşayabiliyordu?

Ölüm sonrası fetal ekstrüzyon olarak isimlendirilen bu fenomen, gebe annenin ölmesi durumunda bedenin 48 ila 72 saat içinde bebeği dışarı itmeye devam ettiği bir tıbbi olguyla açıklanıyor.

“Tabutta doğum” kavramı tıpta postmortem fetal ekstrüzyon olarak geçiyor.

Temsilî görsel (DALL-E)

Ölen gebe kadının vücudunda biriken gazlar, fetüsün dışarı çıkmasına sebep oluyor. Fetüsün kemiklerine bakıldığında; doğmaya yakın, 9 ayı doldurmuş bir bebek olduğu görülmüştür. Lakin kesin yaş tespiti uzmanlar için elbette zordur. Ayrıca fetüsün kemiklerinin dağılma formunun, mezarda çürüyen eti yiyen böcekler tarafından etkilenebileceği de unutulmaması gerekenler arasında.

San Francisco’dan jinekolog Jen Gunter, anne ölürken bebeğin nasıl doğduğuyla alakalı yorumlar yaparken bir teori ortaya koydu: rahimin yırtılarak fetüsü dışarı ittiği. “Bebek yaşıyor muydu?” diye düşünüyorsanız şayet yalnız değilsiniz. ama yanıtı çabucak verelim, bu türlü bir durumda fetüsün hayatta olup olmadığını belirlemek çok zor.

Eğer fetüs gereğince gelişimini tamamlamışsa annenin vefatına karşın bir süre hayatta kalabilir. Lakin bu da takdir edersiniz ki düşünülmek bile istenmeyen senaryoları doğurur.

Dikkat çeken bir diğer nokta ise bayanın kafatasındaki çatlağın delinmekten kaynaklı olabileceği.

Trepanasyon olarak isimlendirilen bu durum, baş ağrısı gibi sıkıntıları tedavi etmek için kullanılan eski bir usuldü. O periyotlarda gebe bayanlarda bilhassa Eklampsi ya da şiddetli yüksek tansiyon benzeri durumlarda uygulanmış olabileceği düşünülüyor. Lakin kemikte tespit edilen bu çatlaklar cerrahi müdahale yerine saldırı sonucu olmuş da olabilir. 

Görüldüğü bu olay, tarih boyunca tıp tarihine taraf vermiş ilgi çeken ve korkutucu bir olaydır. Gerçekliğini birçok defa sorgulasak da bu türlü şeylerin gerçekleşebileceğini unutmamak gerekir.

Tıp tarihi ile ilgili diğer içeriklerimiz: