Tırmanan da Var Yüzen de: Yılanlar, Evrimsel Süreçte Nasıl Oldu da 4.000 Farklı Tıp Geliştirdi?

Yılanlar, dinozorlar periyodundan bu yana birbirinden farklı tipler geliştirerek adaptasyonlarını sürdürdüler. Kertenkele soyundan gelmelerine rağmen kertenkelelerden 3 kat daha hızlı evrimleştiler.

Birkaç gram tartısında olanından tutun 500 kg tartısında olana kadar çeşitler arası farklılaşabilen yılanlar, nasıl oldu da göz açıp kapayıncaya kadar (evrim takvimine göre) bu kadar çeşitlendi?

Yılanların çeşit ve cinslerinin çeşitlenmesi, evrimsel bir “Büyük Patlama” benzeri.

Yaklaşık 4.000 tipe 520 cinse sahip olan yılanlar, o kadar çeşitlendiler ki kimileri (anakonda) bir deve kadar ağır olabilirken kimileri (iplik yılanı) bir kelebek kadar hafif olabiliyor.

İplik yılanı

100 milyon yıldan fazla süre önce kertenkelelerden evrimleşen, 25 kertenkele kümesinde çeşitlilik açısından sözün tam anlamıyla “Büyük Patlama” yaşayan tek grup yılanlardı. Pekala bunun yalnızca yılanlarda bu kadar ileri düzey olmasının nedeni neydi?

Karasal omurgalı çeşitliliğinin sekizde birini oluşturan yılanların erken adaptasyonlarında bir sıçrama var.

Yılanlar; koku ve ısıyı kullanarak avlarının yerini büyük bir profesyonellikle belirlemelerine yardımcı olan “kemoreseptif” yapılar, büyük yemekleri yutmalarına yardımcı olan esnek çeneler ve ölümcül zehirler geliştirdiler.

Uzun bedenleri ve esnek kafatasları aynıi adaptasyonların çoğu, bacaksız kertenkelelerde geliştirilemedi. Muhtemelen süratli bir şekilde arka arda meydana gelen birçok şanslı değişiklikle çeşitlilikleri arttı ve bu süreçte yılanlar, kertenkelelerden 3 kat daha süratli evrimleşmiş oldu.

66 milyon yıl önce meydana gelen ve kuş olmayan dinozorlar dahil olmak üzere çeşitli sürüngen gruplarının sonunu getiren kitlesel yok oluşta yılanlar, ekolojik boşluktan daha fazla yararlanma şansı yakaladı. Kertenkeleler, böcekleri avlarken günümüz yılanları; kemirgenleri, kuşları, kanguruları ve hatta timsahları av olarak görmeye başladı.

Avlarına göre çeşitlenen yılanlar, farklı özellikler geliştirdi.

Yılanların avları, çeşitlerin çeşitlenmesine yol açtı. Kimileri deniz canlılarını avlamak için kazma hünerleri geliştirirken kimileri kuş yumurtalarını yutabilecek maharetleri geliştirdi. Oyuklara gizlenenler, yüzebilenler, ağaca tırmananlar… Ne ararsanız var. Tüm bunlar olurken kertenkeleler, ağızlarına sığacak kadar küçük omurgasızları hedef almaya devam etti.

Diğer canlıların yemeye yürek edemeyeceği ziyanlı yiyecekleri bile yiyecek kadar maceracı olan yılanlar, göz açıp kapayıncaya kadar jeolojik standartlara göre çeşitlendi ve günümüze binlerce çeşitle ulaştı. Üstelik tiplerinin çoğalma süreci hâlâ devam ediyor. 

Uzmanlara göre küçük ve öngörülemeyen değişiklikler, büyük ve beklenmedik sonuçlara yol açtı.

Büyük Patlama Teorisi, evrenimizin bir tekillikten ortaya çıkarak beklenmedik sonuçlar yarattığını öne sürüyor. Araştırmacılara göre biyolojide de bunu yılanlara uyarlayabiliriz.

Evrimsel zaman düzeninde anlık ve sıkı bir şekilde bir araya toplanmış bir dizi değişiklik, yılan çeşitlerinde beklenmedik ve büyük bir patlamayı meydana getirdi.

Yılanların bahis olduğu diğer içeriklerimize göz atabilirsiniz: