Sizin de başınızın içinde, size kitap okuyan bir iç sesiniz olabilir

Eğer bir kitap ya da yazıyı okurken başınızda bir ses duyuyor olabilirsiniz. Pekala bu sesin kime ait olduğunu hiç merak ettiniz mi?

Büyük olasılıkla her kelimeyi, güya beyninizde yaşayan biri tarafından size okunuyormuş benzeri deneyimliyorsunuz. Araştırmalar, insanların çoğunluğunun “içsel okuma sesi” (IRV) olarak isimlendirilen bir şeye sahip olduğunu gösteriyor olsa da, herkes bu özelliği paylaşmıyor ve bu içsel yazı okuyucunun tabiatı şahıstan bireye değişebiliyor.

İçsel okuma sesi

Bu mevzudaki en çok önemli iki çalışma, New York Üniversitesi Psikoloji Profesörü Ruvanee Vilhauer tarafından düzenlendi. Vilhauer, insanların okuma tecrübelerine dair internet üzerinde bir tarama yaptıktan sonra IRV’lerin tabiatını incelemeye ve çözmeye başladı. 136 gönderiden oluşan bir diziye dayanarak, insanların %82,5’inin okurken bir ses duyduğunu ve bu IRV’lerin neredeyse çoğu zaman bariz kimlik, cinsiyet, perde, ses yüksekliği ve duygusal ton gibi açık konuşma özelliklerine sahip olduğunu belirledi.

IRV duyanların yaklaşık yarısı, genellikle kendi sesleri olmak üzere sadece bir ses duyuyordu, lakin kimi insanlar başlarında birden fazla anlatıcıya sahip olduklarını iddia ediyordu. Örneğin bir diyalog okurken, farklı karakterler farklı seslere sahip olabilirken, arkadaşlar ya da aileden gelen mektuplar, e-postalar ve diğer yazılı irtibatlar gönderen kişinin sesiyle okunabiliyor.

Vilhauer, daha sonraki bir makalesinde bu olayı pahalandırmak için 570 gönüllüye anketler sundu ve iştirakçilerin yaklaşık beşte dördü, okurken çoğu zaman ya da bazen IRV duyduğunu bildirdi. Lakin, değişik bir şekilde, kalan %20’lik kesim “okunan sözleri anlamak için içsel bir ses duymadan” yalnızca okuduklarını söyledi.

IRV’ye sahip olanların %34,2’si her okuduklarında bu sesi duyduklarını belirtirken, %45’i içsel okuyucularını “sıkça” duyduklarını söyledi. Enteresan bir şekilde, %19, okurken IRV’lerini etkinleştirmeyi ya da sessiz tutmayı seçebildiklerini söyledi.

İçsel okuma sesi denetim edilebilir mi?

Katılımcıların neredeyse dörtte üçü IRV’lerinin muhakkak istikametlerini denetim edebildiklerini iddia ederken, %35,6’sı hangi sesin duyulduğunu seçebildiklerini, %36,5’i ise sesin yüksekliğini değiştirebildiklerini söyledi.

Ayrı bir çalışma da, insanların okurken ekseriyetle kendi aksanlarını taşıyan bir içsel ses duyduklarını gösteriyor ve bu, bazen metnin kalitesinde büyük bir fark yaratabiliyor. Örneğin, şiirler ve maniler, birtakım seslerin nasıl söylem edildiğine bağlı olarak farklı kafiyelere ya da ahenklere olabilir ve sessiz okuma, bu sanat formlarının çok önemli ölçüde etkileyebilir.

İlgili bir şekilde, son vakitlerde internet üzerinde yapılan tartışmalar da herkesin içsel bir monoloğa sahip olmadığını gösteriyor. Bu, kimi insanların kanılarının bir kısmını ya da tamamını lisan kullanarak sessizce anlatırken, başkalarının daha az sözel bir düşünme biçimine sahip olduğu manasına geliyor. Ne yazık ki bu bahiste çok az bilimsel inceleme bulunuyor ve insanların farklı düşünme biçimlerini nitekim inceleyen araştırmacı sayısı da hayli az.