Antik Roma yapıları, asırlardır ayakta kalmayı nasıl başarıyor?

Antik Roma’da betonla inşa edilen binaların günümüze kadar sağlam bir şekilde ayakta kalabiliyor olması, birçok araştırmacıyı Roma’nın ilk günlerde betonla elde ettiği muvaffakiyetin kaynağını incelemeye yöneltiyor. Ve en sonunda bu alanda çok önemli bir adım atılmış olabilir. Şaşırtan bir şekilde, antik Roma’da kullanılan beton günümüzde kullandığımız çağdaş betondan çok daha güçlü.

Temel olarak çağdaş beton, 19. yüzyılda İngiltere’de üretilen Portland çimentosuna dayanmaktadır. Lakin Portland çimentosu, antik Romalıların kullandığı beton kadar güçlü değil ve ayrıyeten onu oluşturmak için kullanılan ağır ve karmaşık sistem sebebiyle kayda değer bir çevresel zarara da sebep oluyor. Bu yüzden mühendisler çimentosuz beton geliştirmeye uğraşıyorlar.

Kendini uygunlaştıran beton

Antik Roma betonunun tahminen de en çok önemli özelliklerinden biri, kendini iyileştirme yeteneği. Ucuz olan ve zamanla çatlayan çağdaş betonun bilakis, Roma betonu çok daha sağlamdı ve uzun zaman sonra bile ayakta kaldığını açık bir şekilde kanıtlamış durumda. Fakat Romalıların bu betonu tam olarak nasıl ürettiklerini hala çözemedik.

Yıllar içerisinde yapılan araştırmalar birtakım tekliflerde bulundu ve temel fikirlerden biri, yıllar içinde topladığımız örneklerde bulunan parçacıkların “hata” olduğu fikri artık test ediliyor. Kimi bilim insanları, bu “hataların” aslında her şeyin bu kadar iyi çalışmasını sağlayan teknolojinin bir kesimi olabileceğine inanıyor.

Betonun gücünü kalsiyum alüminat silikat hidratları ya da CASH ismini verdiğimiz bir karışımdan aldığını biliyoruz. Fakat Romalıların bu karışımı elde etmek için gereçleri nasıl bir araya getirdiklerini bilmiyoruz.

Geleneksel teori, Portland çimentosuna bir şekilde kireç taşını ısıttıkları ve akabinde suyla birleştirdikleri fikrine dayanıyor. Isıtma süreci, kalsiyum oksit ya da sönmemiş kireç ismi verilen aşırı derecede reaktif bir maddeyi ortaya çıkartıyor. Kalsiyum oksit, suyla birleştirildiği zaman sönmüş kireç ya da kalsiyum hidroksit haline gelir. Son olarak, CASH formülünü tamamlamak için gereken silikon ve alüminyumu sağlamak için volkanik kül benzeri bir gereç eklenebilir.

Bilim insanlarının “kötü işçilik” ve “hata” olduğuna inandıkları örnekler, bazen bu karışım nedeniyle ortaya çıkan klastlardır. Fakat birtakım araştırmacılar, bunların bir kusur olmadığına ve bu tortuların muhtemelen antik Roma betonunun kendi kendini iyileştirme yeteneğinin kaynağı olduğuna inanıyor. Yeni kendini onaran beton cinslerinden gördüğümüz üzere, bunun tamamen mümkün olduğunu artık biliyoruz.

Ne yazık ki, bunları kanıtlamak o kadar kolay değil. Fakat bu teklif kanıtlanamıyor olsa da, araştırmacılar, eski betonun gücünün bir kısmını çağdaş seçeneklere taşıyabilecek yeni katkı hususları geliştirmenin yollarını aramaya devam ediyorlar.