İki süper kütleli kara delik, “yemeklerini paylaşırken” görüntülendi

2MASX J21240027+340911 ismi verilen bir galaksinin faal bir çekirdeğe sahip olduğu yaklaşık on yıldır biliniyor. Galaksinin merkezinde, çok yakına gelen bir yıldızlararası madde, gaz ya da tozla beslenen bir süper kütleli kara delik bulunuyordu. Lakin kısa bir süre önce gökbilimcilerin keşfettikleri bu objeden gelen ve tekrarlayan bir sinyal, daha karmaşık bir şekilde, galaksinin merkezinde bir değil iki süper kütleli kara deliğin bulunduğunu ve bunların “” öneriyor.

Süper kütleli kara deliklerin toplam kütlesi Güneş’in 40 milyon katı olduğu ve birbirlerinden yaklaşık bir ışık günü, yani yaklaşık 26 milyar kilometre uzaklıkta oldukları hesaplanıyor. Yaklaşık 70.000 yıl içinde çarpışacaklar ve birbirlerinin etrafındaki 130 günlük yörüngeleri giderek küçülüyor. Bu yörünge hareketi, gözlemlenen tekrar eden sinyalin ortaya çıkmasına sebep oluyor.

Şili’deki Millennium Astrofizik Enstitüsü ve Valparaíso Üniversitesi’nde astrofizikçi olan baş muharrir Lorena Hernández-García, yaptığı açıklamada, “Bu, her birkaç ayda bir tekrar eden AT 2021hdr isimli çok garip bir olay” dedi ve devam etti: “Bir gaz bulutunun kara delikleri yuttuğunu düşünüyoruz. Birbirlerinin yörüngesinde dönerken, kara delikler bulutla etkileşime girerek gazını bozuyor ve tüketiyor. Bu, sistemden gelen ışıkta salınımlı bir desen üretiyor.”

Patlama ilk olarak Palomar Gözlemevi’ndeki Caltech liderliğindeki ZTF (Zwicky Transient Facility) ekibi tarafından görüldü. Gözlemevi, her 60 ile 90 günde bir olayı tespit etmeye devam etti ve akabinde NASA’nın Swift teleskobu tarafından takip edildi.

Şili Üniversitesi’ndeki Millennium Astrofizik Enstitüsü ve Matematiksel Modelleme Merkezi’nden ortak muharrir Alejandra Muñoz-Arancibia, “Bu parlamanın başlangıçta bir süpernova olduğu düşünülse de, 2022’deki patlamalar bize öteki açıklamalar düşündürdü” diyor ve ekliyor: “Her bir sonraki olay, sistemde neler olup bittiğine dair modelimizi geliştirmemize yardımcı oldu.”

Ekip birden fazla mümkünlüğü değerlendirdiğini söylüyor. Bu işaretlerin kaynağı faal bir çekirdekte yaygın bir davranış ya da süper kütleli kara deliğe çok yaklaşan, parçalanan ve yavaşça tüketilen bir yıldız olabilirdi. Lakin bir gaz bulutuyla çevrelenmiş, birbirlerinin yörüngesinde dönerken etraflarındaki bu bulutu tüketen bir çift süper kütleli kara delik en ikna edici olanı olarak görüldü.

Ekip, neler olup bittiğini daha iyi modellemek için Dünya’dan 1 milyar ışık yılı uzaklıkta yer alan bu galaksideki olayı izlemeye devam etmeyi ve birleşme sürecinden geçen ev sahibi galaksiyi incelemeyi planlıyor.

Makale Astronomy & Astrophysics mecmuasında yayımlandı.