Şık hayvanlar olarak bildiğimiz kelebekleri düşününce aklımıza çoklukla göz alıcı renkleri ve desenleri geliyor. Bunun yanı sıra aslında titiz bakınca bir şey daha görüyoruz. O da kusursuz bir simetri.

Kelebek kanatlarındaki simetri işi tesadüf mü yoksa incelikle işlenmiş evrimsel bir süreç mi?
Bakalım tabiatın kanunlarında hangi ayrıntılar yatıyor?
Genetik kod ve gelişim süreci öncelikli nedenler arasında.
Kanatlarındaki simetrinin asıl sebebi, genetik harita. Kelebek pupadan çıktığında oluşan epitel hücrelerin bölünmesiyle kanatlar şekilleniyor ve bu süreçte hücrelerin çoğalması ve farklılaşması simetrik şekilde gerçekleşiyor.
Bunu sağlayan şey ise etkin rol oynayan “hedgehog” ve “wingless” gibi genler. Genler sayesinde kanat yapısının her iki tarafında benzer şekilde simetrik görünüm sağlanıyor.
Kanatlarda görülen renk ve desenlerin belirlenmesi ise “morfogenler” ismi verilen sinyal molekülleri tarafından yönetiliyor. Moleküller, kanadın her iki tarafında eşit şekilde dağılarak da simetriyi garanti altına alıyor. Böylece kelebeklerin kanatlarındaki desenler bir ayna benzeri birbirini yansıtıyor.
Estetiğin yanı sıra hayat kurtaran sonucuna da bakmak gerekiyor.
Gözümüze ne kadar beğenilen gelse ve bu süreci incelesek de kanatlardaki simetri aslında kelebeklerin hayatta kalmalarında kritik bir faktör.
Avcılara karşı kendilerini koruyorlar. Kimi kelebek tiplerinde kanatlardaki desenler, yırtıcıları korkutmak için farklı haller oluşturuyor. Yanıltıcı efektler de tehlike sırasında tesirli hâle geliyor.
Nasıl bu kadar parıltılı görüyoruz?

Kelebek kanatları üzerindeki pullar, ışığı yansıtma ve kırma özelliklerine sahip. Bu yüzden de düzenli ve simetrik olmasından ötürü renkler daha besbelli ve etkileyici oluyor.
Yapısal renklenme de denilen bu olay, optik tesirini arttırıp ışığın düzgün şekilde yansımasıyla bakınca gördüğümüz o parıltıyı ortaya çıkarıyor.
Kusursuzluk arayışında tabiattan öğreneceğimiz daha çok şey var. Siz ne dersiniz?
Bunları da inceleyebilirsiniz: