Farkında olmasak da, tarihin en büyük kayıp kıtasını üzerinde olabiliriz

Yaklaşık 200 milyon yıl önce, Dünya’nın son süper kıtası Pangea parçalanmaya başladı ve levha tektoniği kıtaları yavaş yavaş bugün bildiğimiz dünyaya doğru hareket ettirdi.

Levha tektoniği nispeten yakın vakitte keşfedildi. Alman meteorolog Alfred Wegner kıtasal kaymayı ilk olarak 1912’de önerdi ve kıtaların bir vakitler Pangea ismini verdiği bir süper kıtada birleştiğini varsaydı. Okyanus sırtlarını inceleyen bilim insanlarının kabuğun hareketinin arkasındaki süreçleri açıklayabilmesi için 1960’lara ve yankı sondajları ve manyetometreler yeni teknolojilere kadar beklemek gerekti.

O vakitten beri bilim insanları, yeni bilgileri bir araya getirerek levha tektoniği modelleri oluşturdular ve ara sıra yeni kıtalar da buldular . 2019’da bir ekip, jeolojik olarak bilhassa karmaşık olduğu bilinen Akdeniz bölgesine baktı ve enteresan bir tespitin eşiğine geldiler.

İspanya’dan İran’a kadar olan bölgeyi on yıl boyunca inceleyip simüle eden bilim insanları, Güney Avrupa’nın, 200 milyon yıl önce Afrika’dan ayrılan Grönland büyüklüğünde bir kıtasal kabuk kesiminin üzerinde yer aldığını buldular ve “farkında olmadan, çok sayıda turist her yıl tatilini kayıp kıta Büyük Adria‘da geçiriyor” yorumunu yaptılar.

Kayıp kıta Büyük Adria’nın büyük bir kısmı manto altına gömülürken, kabuk modülleri (özellikle tortul kayaçlar) artık Apenin Dağları’nı, Alpler’in birtakım kısımlarını, Balkanlar’ı, Yunanistan’ı ve Türkiye’yi oluşturuyor.

Özetle söylemek gerekirse, bugün üzerinde yaşadığımız topraklar, 200 milyon yıl önce öbür bir kıtanın kesimleriydi ve zamanla yaşanan sarsıntılarla, tektonik hareketlerle bu dev kıta kesimlere ayrılarak ufalandı ve bugünkü Akdeniz bölgesi ortaya çıktı.

Diğer kayıp kıtalar arasında, 100 ila 80 milyon yıl önce battıktan sonra yakın vakitte örneklenen Zealandia da yer alıyor.

Ancak elbette bu zaman dilimlerine dair insan hayatı belirtileri ya da efsaneleri olmadığı için bu çok eski kıtalar, üzerinde gelişmiş medeniyetlerin yaşadığı düşünülen Atlantis ve Mu kıtalarının hikayesi kadar ilgi görmüyor. Büyük Adria’nın oluşumu hakkında hazırlanan ayrıntılı bir görüntüyü,aşağıda bulabilirsiniz.