Can Kurtarması Gerekirken 23 Kişinin Canını Alarak Koca Şirketi İflasa Götüren Hava Yastıkları Skandalı: Göz Göre Göre Önünü Açmışlar!

Otomobillerde ölümlü kazalara karşı alınan en tesirli tedbirlerden biri olan hava yastıkları, dünya üzerinde sırf birkaç şirket tarafından üretilebiliyor. Üretim ve test kademelerinde yaşanan zorluklardan ötürü az sayıda üreticinin yer aldığı bu bölümde, otomotiv tarihinin en büyük skandallarından biri yaşandı.

Takata markası size tanıdık gelmeyebilir ancak araba üretcileri bu markayı çok yakından tanıyor. Japon hava yastığı üreticisi Takata, 2000’li yıllarda ürettiği hava yastıklarının şişirme düzeneğindeki sorun ortaya çıkana kadar, otomotiv sektöründe ürettiği güvenilir donanımlarla isminden söz ettiren bir şirketti. Ölümlü ve yaralanmalı kazalara sebep olan, dev şirketi iflasa sürükleyen ve 19 farklı araba üreticisini zarara sokan bu sürece en baştan birlikte göz atalım.

Her şey Takata’nın 1990’ların sonuna doğru, amonyum nitratın kullanıldığı hava yastığı şişirme düzenekleri üretmek istemesiyle başladı.

O periyoda kadar, Takata’nın ürettiği hava yastıklarında önemli bir sorun yaşanmamıştı. Bu yüzden birçok araba üreticisi Takata ile çalışıyordu. Tasarımı yapılan yeni kuşak hava yastıkları, makul testlerden geçirildi ve üretimine onay verildi. Daha sonra ölümlere ve yaralanmalara sebep olacak hava yastıkları, o dönem Takata’nın mutabakatlı olduğu araba üreticilerinin araçlarına yerleştirilmeye başlandı.

Takata ve diğer üreticiler için süreç çok yolunda gidiyordu. Takata’nın sorunlu hava yastığı şişirme sistemini taşıyan araçlar, trafiğe çıkmaya başlamıştı ve herhangi bir sorun rapor edilmemişti. Âdeta fırtına öncesi sessizlik yaşanıyordu.

2000 yılında ortaya çıkan bir doküman, otomotiv sanayisinde tozu dumana kattı.

Takata’nın şirket içi notlarının yer aldığı evrakta, test aşamasında hava yastığı şişiricilerinin düzgün çalışmadığı ve kimilerinin patladığı belirtiliyordu.harekete geçen ABD Adalet Bakanlığı, durumu araştırmaya başladı.

Uzun süren soruşturma sonrasında 2004 yılında ismi açıklanmayan bir Takata yöneticisi ile ceza mutabakatı yapıldı. Takata yöneticisi, yaşananları itiraf edecek ve alacağı cezada indirim yapılacaktı. Şirket yöneticisi, hava yastığı şişirme düzeneklerinin test sonuçlarının manipüle edildiğini itiraf etti ve Takata’nın suçu resmiyet kazanmış oldu.

Takata yöneticisinin itirafından tam 3 ay sonra, hava yastıklarının patladığı bir kaza rapor edildi.

Rapora göre ABD’nin Alabama eyaletinde gerçekleşen kazada 2001 model Honda Accord’un hava yastıklarından biri açıldıktan sonra patlamıştı. 2004’teki bu kazayı, 2007 yılında 3 patlayan hava yastığı hadisesi takip etti. Kaza raporları yeniden Honda’dan geliyordu. Kullanıcıların Honda’ya olan bakışı değişmeye ve şirketin prestiji zedelenmeye başlamıştı ve sıkıntılı hava yastıklarının sebep olduğu ilk geri çağırma gerçekleşti.

Problemli hava yastıklarından en çok etkilenen şirket olan Honda, 2008 yılında 4000 arabası geri çağırdı. Hava yastığı sistemlerini bedelsiz olarak değiştiren şirket, müşterilerinin güvenliğine ehemmiyet verdiklerini ve bu sebeple araçları geri çağırdıklarını açıklamıştı.

Ne yazık ki Honda’nın bu teşebbüsü ölümlü kazaların önüne geçemedi. 2009 yılında Oklahoma’da 2001 model Honda Accord kullanan bir şoför, patlayan hava yastığı ve etrafa saçılan şarapnel parçaları sebebiyle hayatını kaybetti.

Yaşanan ölümlü kazadan sonra yeniden harekete geçen Honda, benzeyenyıl yarım milyondan fazla arabası geri çağırdı.

Honda tarafındaki bu geri çağırmalar, daha sonra bölümün diğer dev şirketlerine de sıçrayacaktı. 2009 yılında yarım milyon aracın geri çağrılması, tüm dünyada ses getirmişti. Ulusal Karayolu Trafik Güvenliği Yönetimi NHTSA, olayı soruşturmak için kolları sıvadı. fakat sonrasında şirketin araçları geri çağırarak sorumlu davrandığı gerekçesiyle soruşturmayı sona erdirme kararı aldı.

2014 yılında belgeyi tekrar açan NHTSA’in bu sefer bu hadisenin peşini bırakmaya niyeti yoktu. Soruşturmayı ayrıntılı şekilde yürüten NHTSA, Takata’ya ilk cezayı 2015 yılında kesti. Japon üretici yaşanan sorun hakkında NHTSA’in yönelttiği sorulara yanıt vermediği her gün için 14.000 dolar ödemeye mahkûm edildi. NHTSA, Takata’dan cevap beklerken hava yastıklarının sebep olduğu ölümlü kaza sayısı altıya yükselmişti.

Takvimler 18 Mayıs 2015’i gösterdiğinde Takata, tüm sorumluluğu üzerine aldığını açıkladı.

Geliştirdiği kimi ürünlerin kusurlu olabileceğini belirten Takata, NHTSA ile anlaşma sağladı. Japon üretici, 200 milyon dolar tazminat ödemeyi de kabul etmişti. Ayrıyeten yapılan muahedede BMW, Fiat Chrysler, Daimler, Ford, Genel Motors, Honda, Mazda, Mitsubishi, Nissan, Subaru ve Toyota’nın da aralarında olduğu araba üreticilerinin, sorunlu hava yastığına sahip 32 milyon aracının geri çağrılma kararı alınmıştı.

2016 yılı, Takata için daha da kötü bir yıl olacaktı. Ölümlü kazaların sayısının 10’a çıkması ve 35-40 milyon aracın dahil olacağı geri çağırma kararının alınması, Takata’yı uygunca köşeye sıkıştırmıştı. Yaşananlar, ABD’deki en büyük geri çağırma olarak tarihteki yerini almış oldu.

2017 yılı ise Takata’nın beyaz bayrağı çektiği bir periyodun başlangıcı olacaktı.

ABD’de süren mahkeme sonuçlanmış ve şirketin 1 milyar dolar ceza ödemesi kararlaştırılmıştı. 1 milyar doların 125 milyon doları kazada hayatını kaybedenlerin ailelerine, 850 milyonu ise araba üreticilerine ödenecekti. Kalan 25 milyon ise şirkete işlediği suçun cezası olarak kesilmişti.

Japon üretici Takata, gelen bu cezalara dayanamadı ve 26 Temmuz 2017 tarihinde iflas başvurusunda bulundu. O tarihten bugüne geri çağırmalar sürat kesmeden devam ederken Takata da kendisine kesilen cezaları ödemeye devam ediyor. 

İlginizi çekebilir: