Halley kuyruklu yıldızın hakkında çok tartışılacak yeni keşif

Gökyüzünün en meşhur ziyaretçilerinden biri olan Halley kuyruklu yıldızı, ismini 18. yüzyılın başlarında bu kozmik taşın hareketlerini bilimsel olarak tanımlayan Edmond Halley’den alıyor olsa da, tarih sayfaları çok daha eski bir keşfin izlerini fısıldıyor. Yeni bir araştırma, bu ünlü kuyruklu yıldızın yaklaşık 75 yıllık periyodik döngüsünü çözen ilk kişinin aslında İngiliz astronom Halley olmayabileceğini ortaya koydu.

Hollanda’daki Leiden Üniversitesi’nden astronom Simon Portegies Zwart, Halley’den tam 600 yıl önce, İngiliz bir keşişin bu bağlantıyı çoktan kurduğunu savunuyor. Malmesbury Manastırı’nda yaşayan keşiş Eilmer, aslında tarih meraklıları için yabancı bir isim değil. Eilmer, antik Yunan mitolojisinden, özellikle de güneşe fazla yaklaşan İkarus’un hikayesinden etkilenerek uçuş denemeleri yapan biri olarak tanınıyor. 1000’li yılların başında ellerine taktığı kanatlarla bir kuleden atlayan ve yaklaşık 200 metre süzüldükten sonra sert bir rüzgarla yere çakılıp bacaklarını kıran bu “uçan keşiş”, astronomiye de büyük bir tutku duyuyordu. Tarihçi William of Malmesbury’nin (Malmesburyli William) kayıtlarına göre, Eilmer henüz küçük bir çocukken 989 yılında gökyüzünde parlayan devasa bir kuyruklu yıldızı izledi. On yıllar sonra, 1066 yılında aynı gökyüzü olayına bir kez daha tanıklık ettiğinde, gördüğü şeyin sadece rastgele bir yıldız olmadığını fark etti.

Bir keşişin kehaneti ve kozmik döngü

Zwart’ın kitabında yer alan iddiaya göre, 1066 yılında kuyruklu yıldızı tekrar gören Eilmer, “Geri mi geldin? Seni görmeyeli uzun zaman oldu” diyerek karşısındaki nesnenin on yıllar önce gördüğü aynı cisim olduğunu teyit etmişti. O dönemde İngiltere, Kral Edward’ın ölümüyle büyük bir taht krizinin tam ortasındaydı. Eilmer, bu parlak yıldızı vatanının yıkımını getirecek bir alamet olarak görse de, asıl bilimsel başarı bu iki olayı tek bir döngüde birleştirmesiydi. Eğer bu tarihi kayıtlar doğruysa, insanlık Halley kuyruklu yıldızının periyodik bir misafir olduğunu Edmond Halley’den çok daha önce, bir Orta Çağ manastırının sessizliğinde öğrendi.

Kuyruklu yıldızın 1066 yılındaki bu geçişi, sadece Eilmer’ın hafızasında değil, tarihin en ünlü işlemelerinden biri olan Bayeux İşlemesi’nde de kendine yer buldu. Fatih William’ın İngiltere’yi işgalini anlatan bu halıda, gökyüzünde süzülen kuyruklu yıldız açıkça görülebiliyor. Edmond Halley ise ancak 1705 yılında 1531, 1607 ve 1682 yıllarındaki verileri birleştirerek bir tahmin yürütebildi.

Halley, tahmininin gerçekleştiği 1758 yılını görecek kadar yaşayamasa da, ismi tarihe geçmeyi başardı. Ancak günümüz araştırmacıları, Eilmer’ın bu dehasının hakkını vermenin vaktinin geldiğini düşünüyor. Güneş etrafında oldukça geniş ve eliptik bir yörünge çizen bu gizemli kaya parçası, bir sonraki ziyaretini Temmuz 2061’de yapacak. O gün geldiğinde, belki de artık ona “Eilmer Kuyruklu Yıldızı” dememiz gerekecek.