Güneş’in Bir Gün Batıdan Doğması Mümkün mü?

“Güneş, battığı yerden doğmadıkça kıyamet kopmayacaktır.” cümlesi, çoğu kişi tarafından bir ayet sanılmaktadır lakin aslında bir hadistir. Kimi zaman sosyal medyada ilgi çekmek ismine bu hadis kullanılarak aldatıcı haberlerle inançlı insanların endişe hissinin sömürüldüğüne tanıklık ediyoruz.

Hatta bu tip argümanlar yalnızca Facebook dayıları tarafından değil, ülkenin en bilindik medya organları tarafından dahi gerçekmiş paylaşılabiliyor. Bu bilgi kirliliğini biraz olsun bertaraf etmek ismine söylediği söz edilen ihtimalin ne derece mümkün olduğunu açıklayalım:

Güneş’in, gelecekte bir gün batıdan doğacağına ispat olarak Dünya’nın manyetik kutbunun kayması gösteriliyor. Pekala, hakikaten bu ne kadar mümkün ?

Dünya’nın manyetik merkezinin kaydığı doğru. Gezegenimizin manyetik merkezi, Kuzey Kutbu boyunca Kanada’dan Sibirya’ya doğru kayıyor fakat bu, Güneş’in batıdan doğacağına dair bir işaret değil.

Bu temelsiz iddia, ilk olarak 10 Aralık 2019’da ABD Ulusal Jeouzamsal İstihbarat Ajansı’nın açıkladığı Dünya manyetik modellemesinin çarpıtılmasıyla ortaya çıktı. Halbuki resmî açıklamada, manyetik alanın değişmesinin Güneş’in doğuş tarafını değiştireceğine dair bir bilgi bulunmuyor.

Bu değişim, ilk evrede navigasyon ve pusulalarda kuzey tarafını bir miktar yanlış gösterir fakat bu data sayesinde zati bu güncellemeler yapıldığı için uçak, denizaltı gibi araçların istikamet bulurken kusur yapmasının önüne geçilir.

Dünya’nın manyetik alanı nasıl işliyor?

Bildiğiniz üzere kozmosta çok sayıda element var ve bunların her biri farklı çekim gücüne/mıknatıslanmaya sahip. Demir ve nikel benzeri metallerin manyetizma gücü hayli yüksektir, bu metaller Dünya’nın çekirdiğinde ağır ölçüde bulunduğu için bir çekim alanı yaratır. Bu yoğunluk Kuzey Kutbu’na yakın bölgelerde daha fazladır. Yani bu elektromanyetik güç sayesinde pusulanın ibresi kuzeyi gösterir.

Manyetik alan sapmasının sebebi nedir?

Manyetik alanın oluşmasını sağlayan elementler eriyik halde olduğu için sabit kalmayıp hareket eder. Dünya’nın manyetik kutupları bu sebeple zamanla değişebiliyor. National Geographic’te yayımlanan bir çalışmaya göre, Kanada’nın altında gerçekleşen likit demir jet akımı bu değişimin sebebi olabilir. Bu da kuzey manyetik alanını tutan iki manyetik kutuptan biri olan Kanada’yı zayıflatarak Sibirya’yı güçlendiriyor olabilir.

Hiç de olağanüstü olmayan bu sapmalar düzenli bir şekilde izleniyor ve dünyanın manyetik modeli her beş yılda bir güncelleniyor. Aslında bu model en son 2015’te güncellendi lakin manyetik alan beklentilerin bir tık üstünde süratli hareket edince 2020 yerine 2019’da güncelleme yapıldı. Yeni güncelleme ise 2025’te yapılacak.

Bu değişimler tarih boyunca çok defa gerçekleşti ve yaşamı tehdit eden bir durum değil.

Manyetik kuzey kutbunun pozisyonu, ilk defa 1831 yılında tespit edildiğinde Kanada sonları içindeydi lakin aradan geçen vakitte yaklaşık 2300 km kadar Sibirya’ya doğru sürüklendi. Manyetik kuzey ve güney kutuplarının birkaç kere yer değiştirdiği biliniyor, en sonuncusu yaklaşık 780.000 yıl önce gerçekleşti. Gelecekte de aynı yer değiştirmelerin yaşanması bekleniyor. Bilim insanları bu sapmaların herhangi bir kıyamet alameti olmadığının altını çizdi.

Güneş’in batıdan doğabilmesi için Dünya’nın baş aşağı dönmesi ya da kendi etrafındaki dönüş tarafının değişmesi gerekir.

Böyle bir şeyin gerçekleşebilmesi için Dünya’nın manyetik kutuplarının değil, coğrafi kutuplarının yer değiştirmesi gerekir. Yani Dünya tepetaklak bir şekilde dönerse doğu, batıya dönüşür. Dünya kendi etrafında aksine dönmeye başlarsa da Güneş batıdan doğardı fakat bu da bilimsel olarak muhtemel görünmüyor.

Baş aşağı ya da aksine dönme durumu, devasa göktaşlarının ya da başıboş gezegenlerin çarpmasıyla mümkün olabilir fakat çok çok uzun zaman sonra bile bu türlü bir olayın gerçekleşmesi mümkün görünmüyor.

Hadislerin bu şekilde çarpıtılmasına Diyanet İşleri Başkanlığı şu şekilde karşılık veriyor:

“Hadislerde dini, yozlaşmayı ve ahlaki bozuluşu haber veren olayların kainatın kozmik sisteminin yıkılışına işaret eden belirtiler olmaktan çok, ferdi ve toplumu yok oluşa götüren birer alamet olduğunu kabul etmek daha isabetli bir karar olmalıdır.”

Özetle; Güneş, Dünya’nın manyetik kutbu kayıyor diye batıdan doğmayacak.

Kaynaklar: 1, 2, 3, 4