Üçüncü Dünya Savaşı’nı durduran kahraman denizaltı subayının akıl almaz öyküsü

Belki kimse farkında bile değil27 Ekim 1962’de bir an için dünya nükleer yok oluşun eşiğine geldi. Dünya, Küba Füze Krizi’nin ortasındaydı ve bir felaketin eşiğindeydi. Atlantik Okyanusu’nun derinliklerindeki Sovyet denizaltısı B-59, Moskova’dan ayrıldı ve komutanı yakındaki Amerikan gemilerine nükleer bir torpido fırlatmak istedi. Denizaltıdaki diğer bir subay olan Vasily Arkhipov onu durdurdu. Böylelikle o, Dünya’yı nükleer savaştan kıl hissesi kurtulmuş bir kahraman haline geldi. Şu Anda denizaltıda geçirdiği zaman ve bu yazgı anları bir opera ile anılıyor.

21 ve 22 Ekim’de Los Angeles’taki Kirk Douglas Tiyatrosu’nda gösterime girecek olan Arkhipov, 10 ses sanatkarı ve 18 enstrüman tarafından icra edilen küçük ölçekli bir opera olacak. İki perde uzunluğunda ve web sitesindeki açıklamaya göre yaklaşık iki saat sürecek.

Uygun bir şekilde bu şovun kahramanı Arkhipov olacak. Olaydan 40 yıl sonra eşi ile yapılan bir görüşme bu anlatıya aracı olarak hizmet ediyor, lakin olayın büyük kısmı denizaltının kendisinde gerçekleşecek. Tanıtım açıklamasında “Denizcilerin iç hayatlarını dolduran aryalar aracılığıyla, opera, sualtı gemisinin fizikî ve ruhsal klostrofobisini ve mürettebatının bozulmakta olan denizaltının arafından kaçma yollarını, eşyalarını, hayallerini ve dileklerini araştırıyor” deniliyor.

Nükleer savaş ve operanın kesinlikle gerçeküstü bir karışım olduğunu söyleyebiliriz. Arkhipov’u oynayan Ed Parks, şovun bir fragmanında yankılanan bir bariton ile “Bizi bir andan başkasına fırlatan kaos” diyor.

Kontrtenor Daniel Moody ise, “Torpidoma 10 kilotonluk nükleer savaş başlığı takıldı” diyor.

Vasily Arkhipov kimdir?

Arkhipov, B-59’a ayak basmadan önce esasen bir Sovyet kahramanıydı. 1961’de Rusya’nın ilk nükleer güçlü denizaltılarından biri olan K-19’a atanmıştı. Grönland yakınlarında tatbikatlar yapılırken alt reaktör soğutma sistemlerinden biri sızdırmaya başladı. Mühendisler, nükleer bir erimeyi önlemek için reaktöre girdiler ve süreksiz tamiratlar yaptılar. Denizaltıdaki herkes radyasyona maruz kaldı, lakin mürettebat bir erimeyi önledi ve denizaltıyı eve getirdi. Birçoğu sonraki haftalarda ve aylarda radyasyon zehirlenmesinden hayatını kaybedecekti.

Vasily Arkhipov

Arkhipov hayatta kaldı ve B-59’a atandı. Sene 1962’ydi ve Sovyetler Küba’ya nükleer füzeler yerleştiriyordu. Bu, ABD’yi paniğe sokan bir ataktı. Açıklama, Bay of Pigs istilasından sonra geldi ve Amerika’dan daha fazla provokasyonu caydırmak için yapıldı. Kennedy, adanın “karantinaya alınması” davetinde bulundu ve müzakereler başladı. Ekim ayındaki 13 gün boyunca, her an bir nükleer savaş başlayabilir görünüyordu.

B-59 ve Arkhipov, tansiyonun ortasında sessizce Küba etrafındaki sulara girdi. Dizel motorlu denizaltı, destek sağlamak ve gerekirse bir saldırı başlatmak için oradaydı. Lakin B-59 tam olarak sessiz değildi ve yakındaki Amerikan gemileri bunu fark etti. Denizaltının yüzeye çıkmasını işaret etmek için talim su bombaları bırakmaya başladı.

Bir denizaltının içindeyseniz, öldürme gayeli bir su bombası ile gözdağı verme hedefli bir su bombası arasındaki farkı söylemek zordur. Yardımcı kaptan Vitali Savitsky, III. Dünya Savaşı’nın başladığına ve Amerikalıların B-59’u yok etmeye çalıştığına ikna olmuştu. Saldırganları yok etmek için nükleer bir torpido fırlatmak istedi.

Neyse ki, nükleer bir fırlatma üç subayın yetkilendirmesini gerektiriyordu. Bir başkası Savitsky ile hemfikirdi, ancak Arkhipov bu fırlatmayı onaylamayı reddetti. Diğer ikisi ile konuştu, onları su bombalarının bir saldırı değil ikaz gayeli olduğuna ikna etti ve II. Dünya Savaşı’ndan bu yana ilk nükleer silah kullanımından kıl hissesi kaçınmayı başardı.

Arkhipov operası, bu kıssayı “Dünya’yı yok etme kararının neredeyse mantıklı göründüğü eziyetli bir durumu anlatan bir gösteri” aracılığıyla izleyicilere aktarmayı amaçlıyor.