Ay’a Bırakılan Bayrakları Teleskopla Neden Göremiyoruz?

NASA’nın 1969 yılında gerçekleştirdiği Apollo vazifesiyle birlikte Neil Armstrong, Ay’a ayak basan ilk insan oldu. O vakitten bu vakte da komplo teorileri üreten bireyler, bunun daima uydurma olduğunu, adeta bir sinemaymış gibi kurgulandığını savundu. Hem de bunu yaparken birbirinden farklı argümanlar(!) kullandılar.

Kendi argümanlarını sunarken bir yandan da elimizdekileri sorgulayan bu bireyler, “madem bu görev yapıldı, kalıntılarını neden bugün göremiyoruz, neden bayraklar hâlâ orada değil?” gibi sorularla karşımıza çıkıyor. Gelin bu mevzuyu hep birlikte aydınlatalım.

Öncelikle, bayraklar ve inişten kalan izler hâlâ orada.

Apollo 11 iniş bölgesi / NASA

“Bunu nereden biliyoruz?” diye merak edenlerimiz olacaktır elbette. Buradaki bilgilerimizin kaynağı, Ay’ın yörüngesinde bulunan ve yeryüzü biçimlerinin ayrıntılarını Dünya’ya aktarmakta olan Lunar Reconnaissance Orbiter (LRO) isimli uzay aracı.

Söz konusu araç, geçtiğimiz yıllarda Ay’a dikilen bayrağın gölgesini ve astronotlar tarafından Apollo misyonunda bırakılan izleri yakaladı.

Apollo 17 iniş bölgesi / LRO

ama biz bu türlü söylediğimizde aklınızda bayrak fotoğrafları canlanmasın. Çünkü LRO’nun yakaladığı görüntülerde yalnızca bayrağın gölgesi göze çarpıyor. O da yalnızca pikseller hâlinde.

Peki neden bayrağın kendisini (ya da artık kendisinden ne kaldıysa onu) göremiyoruz?

Sorunun karşılığı kolay; zira bayrak hem küçük hem de uzakta. Ayrıyeten bildiğimiz üzere bu bayrak yere serilmedi. Onun yerine Ay’ın yüzeyine dikildi. Bu da LRO ile de baksak kendi teleskoplarımızla da baksak kendisini görmenin zor olduğu manasına geliyor

Zaten söylediği söz edilen bayrak, üstteki görsellerde bu yüzden gölgesi sayesinde fark ediliyor.

Tamam da yok mu bizde şöyle güzelinden büyük bir teleskop? Buradan diğer gezegenleri, hatta galaksileri bile görüyoruz. Ay dediğin şuradan şurası

Keck Gözlemevi

Maalesef o işler o denli olmuyor. Uzay düzeyine çıktığımızda, söylediğimizi Ay, şuradan şurasıymış gibi görünüyor. fakat bu, Ay ile ortamızda 350 ile 400 bin kilometre kadar ara olduğu gerçeğini değiştirmiyor.

Bu uzaklık yetmezmişi bir de üzerine dik şekilde yerleştirilmiş 125 cm uzunluğunda bir bayrağı görmek istiyorsanız Hubble’dan bile fazlasına gereksiniminiz var.

Hatta James Webb Teleskobu bile bu iş için gereken ölçülerin yakınından bile geçemiyor.

Gran Telescopio Canarias

Şu an Dünya’da bulunan en büyük teleskop, 10,4 metrelik ana ayna çapıyla Gran Telescopio Canarias (GTC). Hubble’da ise bu çap, 2,4 metreye düşüyor.

James Webb Teleskobu

Bize çok sayıda yeni kapı açan James Webb Teleskobu ise 6,5 metrelik ana ayna çapına sahip.

Ama bizim söylediği söz edilen bayrağı görebilmemiz, daha doğrusu ayırt edebilmemiz için 200 metre çapında aynası olan bir teleskoba muhtaçlığımız var.

8,2 metrelik teleskop aynası

Sadece bu da değil. Bu teleskobu söz konusu boyuta ulaştırsak bile bayraklar yalnızca bir piksel olarak görünecektir. Çözünürlüğü (ve bundan ötürü boyutu) artırmak için de buna yönelik ekipmanlarla bu teleskobu donatmak gerekecektir. fakat Ay’daki bayrakları görmek istiyorsanız kabaca gereksiniminiz olan donanım bu şekilde.

Meraklı olanlar, mevzunun matematiğine buradan ulaşabilir. Hesapların yalnızca bayrağı görmek için yuvarlanarak yapıldığını belirtelim. Pekala siz, aslında orada olduğunu bildiğiniz ve kabaca gördüğünüz bir bayrağı görmek için bu kadar masrafa ve uğraşa girer miydiniz?

Peki galaksileri nasıl görüyoruz?

Galaksiler için bunu mümkün kılan şey, uzakta olmasına rağmen devasa boyutlarda olmaları diyebiliriz. Buna ek olarak parlak olmaları da teleskoplar tarafından görülmelerine katkı sağlıyor.

Ay ise bu devasa parlak yapıların yanında küçük ve karanlık kalıyor.

Konu hakkındaki fikirlerinizi yorumlar kısmında paylaşmayı unutmayın.

• Kaynaklar: Ask an Astronomer, BBC, Azcentral