Formula 1’de Neden Hiç Bayan Pilot Yok?

Hemen her sporda bayanlar ve erkekler branşları ayrılmıştır. Bayanların ve erkeklerin bir ortada mücadele ettiği sporların sayısı inanılmaz derecede azdır. Bu az sayıda alanlardan biri olan motorsporları, kuralları sağlayan bireylerin cinsiyetleri fark etmeksizin bir ortada mücadele edebildiği alanlardan biridir.

Kağıt üzerinde kadınların Formula 1’de müsabakasının önünde bir pürüz olmamasına ve büyük bir bayan izleyici grubu bulunmasına karşın, neden Formula 1’de hiç bayan pilot göremiyoruz? Bu durumun sebebi, pek çok kişinin düşündüğü gibi bayanların bu spora uygun olmaması değil.

Önce tarihteki bayan yarışçılara bakalım.

Formula 1 tarihinde yarışlara katılmak için mücadele etmiş olan sadece 5 bayan pilot bulunuyor. Bu bayanlardan sadece ikisi yarışa başlama hakkı kazanabilirken, puan almayı başarabilen bayan pilot sayısı ise sadece 1. 

Son 30 yıldır Formula 1’de bir bayan şoför göremiyoruz. Geçmişteki denemelerin başarısız olması, deneme sayısının azlığını ve bu bayan şoförlerin daha küçük gruplarda yarışmış olduğu gerçeğini göz önüne aldığımızda çok da inandırıcı gelmiyor.

Peki diğer motorsporlarında durum ne?

Formula 3 ve Formula 2, tarihi olarak daha çok bayan pilota gridde yer veren şampiyonalar olarak göze çarpıyor. Danica Patrick gibi bayan pilotlar ayrıyeten NASCAR gibi serilerde mücadele etmeleriyle tanınıyor. Farklı NASCAR serilerinde mücadele etmiş çok sayıda bayan pilot var, hatta kimileri hala gridde.bir durum INDYCAR serileri için de geçerli.

Dakar Rallisi’ni kazanan Jutta Kleinschmidt, Venturi Formula E grubunun başında bulunan ve Formula 1’in kapılarını zorlamış Susie Wolff, Dünya Ralli Şampiyonası’nı 2. sırada tamamlamayı başarmış olan Michèle Mouton isimlere ek olarak, iki tekerlekli serilerde de çok sayıda bayanın mücadele ettiğini söylemek mümkün.

Madem bayanlar da yarışabiliyor, neden Formula 1’de yarışmıyorlar?

Neden Formula 1’de Nikita Mazepini isimler yer almayı başarmışken yetenekli pilotlar çabucak giriş yapamıyorsa, bayanlar da tam olarak o yüzden Formula 1’de yarışamıyor. İşin yetenekle yahut fizikî kapasiteyle çok da bir ilgisi yok, parayla ilgisi var. Gelin, bu durumu adım adım açıklayalım.

Formula 1’de yarışın yolu, çok para harcamaktan geçer. Bugün 4 yaşında bir çocuğunuz olsa ve onu bir Formula 1 yarışçısı yapmaya karar verseniz, mesleği boyunca Formula 1’e girene kadar birkaç milyon doları gözden çıkarmanız yahut o birkaç milyon doları verecek sponsor bulmanız gerekir. Sophia Flörsch isimli bayan yarışçı da bayanların önündeki ilk ve en büyük engelin sponsorluk olduğunu söylüyor.

Kadınlar, sponsor bulamadıkları için küçük kadrolara gidiyor. Küçük kadrolarda oldukları için iyi otomobillere erişemiyorlar. İyi otomobillere erişemedikleri için öne çıkacak performanslar elde edemiyorlar. İyi performanslar elde edemedikleri için sponsorlar bayan pilotlara yanaşmıyor. Bu yüzden bayan pilotlar sponsor bulamıyor. Bayanlar, sponsor bulamadıkları için… Döngüyü anladığınızı düşünüyorum.

Bir diğer sorun da kız çocuklarını otomobillerden uzak tutmak:

Bu nokta genelde göz arkası ediliyor fakat üzerinde durulması gereken bir nokta. Son yıllara kadar kız çocukları pek go kart serilerine yahut öteki çocuk serilerine yönlendirilmiyordu. Ülkemizde de lunaparklardaki minik go kartlarda bile kız çocuklarına “Onlar erkek çocuklar için” denildiğine şahit olmuşluğum var. Dünyada da algı farklı değildi. O yüzden de kız çocukları bir yarış serisine girecekleri zaman dezavantajlı oluyor. 

Kadınların yarıştığı özel seri: W-Series

Formula 1’e bayanların girmekte zorlanmasının üzerine Formula yönetimi, bayanlara yönelik W Series isimli bir şampiyona başlattı. Bütün bayan pilotlaraözelliklere sahip birer arabanın verildiği bu seri, sponsor ihtiyacını en aza indirmesi ve bayanların önünü açması için tasarlandı. Bu karar, bayanları ayırdığı ve Formula 1’e geçişlerini zorlaştırdığı gerekçesiyle eleştirildi lakin şampiyona düzenlenmeye devam etti. İlk iki yılında şampiyonanın kazananı, daha önce British GT şampiyonu Jamie Chadwick oldu. 

2022 döneminde da kazanan Chadwick olmasına karşın, sponsorlardan gelen dayanağın aksaması sonucu sezon iki yarış erken bitirildi. Bu kararın münasebeti olarak ise 2023 dönemine yatırım yapılacak olması gösterildi. Görünüşe göre W Serisi şimdi istenilen noktada değil. Ferdî görüşüm ise W Series ve Formula E için gereğince tanıtım yapılmıyor olması ve bu yayınlara erişimin zor olması. W Series’in YouTube kanalındaki video görüntülenmelerine, şu anda gidip bir Formula 1 YouTube kanalı açsak sizin benim de erişmemiz mümkün, durum o kadar vahim. 

Kadınların yarıştığı serilere ilgi düşük mü oluyor?

Bu durumun esas sebebi ilginin az olması değil, ürünün ulaşmaması. Çoğu yarışsever, izleyebileceği bir yarış varsa izler. Formula W Serisi’ne erişmek ise çok zor ve karmaşık. Birtakım bölgeler için direkt yayın hizmeti bile yok. 

Formula 1’in bayanlara bakışı da epeyce tartışmalı.

Formula One Group CEO’su Stefano Domenicali, bir röportajında önümüzdeki beş yıl içerisinde Formula 1’e bir bayan pilot girmesinin pek de mümkün gözükmediğini ifade etmişti. Formula 1’in eski işvereni olan Bernie Ecclestone da vaktinde “Formula 1’de bayan pilotları ciddiye almazlar, hayranlar önemsemez, sponsorlar para yatırmaz” minvalinde açıklamalarda bulunmuştu. 

En yakın vakitten örnek verilebilecek Susie Wolff, Williams grubuyla testlere katıldığında takım arkadaşı Felipe Massa’dan çok az daha yavaştı. Massa’nın 2008’de 1 puan farkla ikinci olduğunu, yıllarca Ferrari’de mücadele ettiğini de hatırlatalım. Wolff’un başarısına karşın Red Bull’dan Helmut Marko isimler, bayanların Formula 1’de müsabakayı kaldıramayacağını düşünüyor. 

Formula 1, bayanları daha çok bünyesine katmaya çalışıyor. Tahminen de önümüzdeki yıllarda bir kadın pilotu Formula 1 araçlarından birinin direksiyonunda görebiliriz. Genç pilot programlarındaki bayan pilotlar bu bahiste umudun tamamen kaybolmadığını gösteriyor.

Kaynaklar: Flowracers, Hitc, the Washington Post, Financial Express