Bir insanın, can kaybı ilan edildikten bir süre sonra aslında ölmediği durumlarla az de olsa karşılaşabiliyoruz. Pekala, bu olay neden oluyor? Ölmemiş bir insan, nasıl oluyor da ölmüş olarak ilan edilebiliyor?

Kısa bir süre New York’taki bir huzurevinde öldüğü açıklanan 82 yaşındaki bir bayanın, daha sonra cenaze evi vazifelileri tarafından hayatta olduğu fark edildi. Bu, Iowa’da erken başlangıçlı bunaması olan 66 yaşındaki bir bayanın bir hemşire tarafından can kaybı ilan edildiği, lakin cenaze evi işçisi ceset torbasının fermuarını açtığında zorla nefes almaya çalıştığı bir olayın akabinde geldi.
baştan söyleyelim, bu olaylar çok az yaşanıyor. Lakin bu yanlış mevt ilanlarına yönelik kaygı, eski bir denizcilik geleneğini açıklayabilecek şekilde içgüdüsel olabilir. Kimi yerlerde uygulanan bir geleneğe göre, hayatını kaybeden bir denizci için kefen dikerken, yelkenci son ilmeği ölen kişinin burnundan geçirirdi. Buruna bir yelken bezi iğnesi sokmanın, hala hayatta olan herhangi bir denizciyi uyandıracak kadar güçlü bir uyarıcı olduğu düşünülüyordu.
Ancak günümüzde mevtin onaylanması neyse ki çok daha az acımasız.
Belirli bir süre boyunca kalp atışı ve teneffüs olmaması, sabit, genişlemiş göz bebeklerinin varlığı ve herhangi bir uyarana karşılık vermemesi, kişinin öldüğü manasına geliyor. Tüm hekimlere bunun nasıl yapılacağı öğretilir ve hepsi misyonlarının farkındadır.
Ne yazık ki, mevtin bu süreçle doğrulandığı, lakin daha sonra hastanın hayat belirtileri gösterdiği durumlar ortaya çıkabiliyor.
Ölüm onayı prosedürünün düzgün bir şekilde gerçekleştirilmemesi, kimi şahısların kazara can kaybı ilan edildiği olayların bir kısmını açıklıyor. Dikkat dağınıklığı ya da öbür bir sebep ile düzgün yapılmayan bir muayene, kalp seslerinin duyulmamasına ve yüzeysel, seyrek nefeslerin tespit edilmemesine yol açabilir. Bu yüzden tabiplerin çoğu zaman kapsamlı muayeneler yapması beklenir ancak kimi durumlarda hastaların kullandıkları kimi ilaçlar işi daha da zorlaştırabilir.
Sakinleştirici ilaçların bir şekilde beyni hasardan koruduğu düşünülür ve büyük cerrahi süreçlerde kullanılan anestezide bilhassa deveranın bir süre durdurulması gerekebilir. Aşırı dozda sakinleştirici, tepki vermeyi azaltır ve nefes alma ve dolanımı baskılayarak beyni hipoksiden (oksijen açlığı) korurken vefat izlenimine yol açar. Daha sonra ilaç bedenden atıldığı için kişi uyanabilir.
Bazı toksinler de bir tesire sahip olabilir. Örneğin geçmişteki “mucize yaratıcılar” ya da “voodoo büyücüleri” birtakım bireylerin çeşitli hayvan ve bitkilerden toplanarak işlenen ilaçlarla insanları can kaybı gibi gösterdikleri ve bir süre sonra bu bireylerin “hayata döndüğü” biliniyor.
Soğuk suya daldırma da kalp atış suratını yavaşlatma tesiri nedeniyle mevt yanılsamasına yol açabilir. Suda uzun süre kaldıktan sonra sağ kalmak iyi bir şekilde belgelenmiştir. Boğulan bir hastanın ısınana kadar vefatının doğrulanmaması acil tıpta uzun bir müddettir öğretilen bir uygulamadır. 70 dakikaya kadar soğuk suya daldırma sürelerinin akabinde iyi nörolojik düzgünleşme gözlemlenebiliyor.
Bayılma olayları sırasında kalbin yavaşlaması ve kan basıncının düşmesi de doğrulama yapan hekimi aldatabilir.