Ebeveynlere Rehber: Çocuklar Kaç Yaşından İtibaren Sosyal Medya Kullanmalı? Bu Hususta Çocuklarımıza Nasıl Yaklaşmak Gerekiyor?

“Telefonuma TikTok yükleyebilir miyim?” diye soran bir çocuğunuza ne karşılık veriyorsunuz?

Bu mevzuda ebeveynlere rehber niteliğinde bir içerik hazırladık. Çocuklar sahiden sosyal medyaya hazır mı? Çocuğunuza karşı nasıl davranmalısınız ve çocuklar kaç yaşından itibaren sosyal medya kullanmalı?

Önce kimi verilere göz gezdirelim.

Yapılan bir ankette, gençlere çevrim içi olarak nerede zaman geçirdikleri soruldu. %95’inin ilk karşılığı YouTube olurken sıralamayı TikTok, Instagram ve Snapchat devam ettirdi.

Peki ne kadar zaman geçiriyorlar? Gençlerin sosyal medyada çok fazla zaman harcadığı aşikâr. Gençlerin %35’i en tanınan sosyal medya platformlarından en az birini neredeyse daima kullanıyor.

Bir de gençlere sosyal medyayı tamamen bırakmaları soruldu. %54’ü sosyal medyayı bırakmanın çok zor olacağını söyledi.

Ayrıca her 5 çocuktan 1’i siber zorbalığa maruz kalıyor. Ve üzücü ki gençler yüz yüze zorbalıktan daha az siber zorbalığı dile getiriyor. Hâl bu türlü olunca ebeveynlerin işi daha da zorlaşıyor.

Sosyal medya için doğru zaman nedir?

Sosyal medya platformları, 13 yaş hududu getirse de hepimiz biliyoruz ki bu yalnızca formaliteden ibaret. Çoğu çocuk, yaşıtlarının sosyal medya kullandığını görünce kendini dışlanmış hissedip kimi zaman ailelerinden habersiz de sosyal medya dünyasına gizlice adım atıyor.

Çocukların beyinleri, 20’li yaşlara kadar tam manasıyla gelişmiyor. Prefrontal korteks yani karar verme, risk değerlendirme ve empati kurma becerilerini yöneten bölge ergenlikte gelişiyor. Sosyal medya ise bu periyottaki çocuklarda dikkat dağınıklığına neden olabildiği gibi sosyal onay bağımlılığı da yaratıyor.

Birçok araştırma 13-16 yaş arasındaki gençlerin sosyal medya kullanımı yüzünden depresyona girebileceğini ve korku düzeylerinin artacağını da gösteriyor. Harika hayat algısı, çocukların kendilerini yetersiz hissetmesine neden oluyor.

Hepimizde olduğu gibi çocuklarda da sosyal medyada geçirilen süre, uykusuzluğa yol açıyor. Daha az ve kalitesiz uyku, gelişim sürecini de olumsuz etkiliyor.

Hangi yaş daha uygun?

Sosyal medya kullanım yaşı 13 olarak gösterilse de uzmanlar, bunun yalnızca yaştan değil, duygusal ve zihinsel olgunluklardan da bağımsız olduğunun altını çiziyor.

Özellikle 7-12 yaş aralığındaki çocukların sosyal medyadan uzak durması öneriliyor. 13-16 yaş arasında ise ebeveyn nezaretinde sınırlı sosyal medya kullanımı düşünülebilir. Bu devirde tabii ki çocuklara dijital dünyada inançlı davranış kurallarının da öğretilmesi gerekiyor.

16 yaş sonrasında ise çocukların çoğu, sosyal medyayı daha bağımsız şekilde kullanıyor ama yeniden de aşırı kullanıma dikkat edilmedi.

Uzmanların söylediği bir şeye daha dikkat çekelim. Tüm bu saydığımız yaş aralıkları toplama bakıldığında söylense de çocukların ne zaman hazır olacakları, sosyal ipuçlarını görme maharetleri, dürtüleri, eleştiriye karşı hassaslıkları birtakım ayrıntılar da yaş aralığını değiştirebilir.

Ebeveynler ne yapmalı?

Bir yerden sonra sosyal medya dünyasına dalacakları kesin ve bunu önlemek hele ki bu periyotta oldukça zor. Pekala ebeveynlerin süreci nasıl yönetmesi gerekiyor?

Çocuklarınızla sosyal medya risklerini ve yararlarını konuşmakla işe başlayabilirsiniz. Sonların sebebini de anlatmalısınız. Bunun yanı sıra çocukların anne babaları örnek aldığını unutmayın ve kendi sosyal medyanızda paylaştıklarınıza dikkat edin.

İnternette kiminle konuşması ve hangi bilgileri paylaşmaması gerektiği konusunda da konuşmalar yapıp öğretmeniz gerekiyor. “Instagram’a girelim ve arkadaşlarının hesaplarında yaptıklarının ne kadar kabul edilebilir olduğuna bakalım.” gibi konuşmaları da ekleyebilirsiniz.

Sosyal medya kullanımını belli saatlerle sınırlamak ise yapılacak diğer şeyler arasında.

Bu bahiste şunu da unutmayın. Depresyonda olan bir çocuğunuz varsa algoritma, ruh hâline uygun içerikler sunar ve telaş tetiklenebileceği gibi ruhsal durumu daha da berbata giderek dikkat dağıtıcı hâle gelebilir.

Peki sosyal medyanın çocuklar için yararları hiç mi yok?

Sosyal medya her ne kadar titiz olunması gereken bir yer olsa da uzmanlar birtakım yararlarını da belirtiyor.

Anket sonuçlarına göre çocukların %58’i sosyal medya sayesinde kendilerini daha kabul görmüş hissediyor. %80’i arkadaşlarının hayatlarında olup bitenleri takip ederek daha fazla irtibat kurduklarını söylerken %67’si de zor vakitlerinde kendilerine destek olabilecek insanlara sahip olmanın hoş bir his olduğunu belirtiyor.

%71’i de sosyal medyayı yaratıcı istikametlerini ortaya koyabilecekleri bir mecra olarak görüyor. Dünya görüşlerini etkileme noktasında ise haber alma olasılıklarının yüksek olmasından ötürü mutlular. Dijital okuryazarlığa sahip olmak ise gençlerin istihdam marifetlerini destekleyebiliyor.

Sonuç olarak bu bir istikrar işi. Sosyal medya çocuklar için büyük fırsatlar sunabilirfakat ziyanlarını da göz arkası etmemek gerekiyor. Bu noktada da bilhassa ebeveynlere büyük rol düşüyor. Sosyal medya platformlarının kısıtlama özelliklerini kullanarak çocuklarınız için daha inançlı alanlar sunabilirsiniz.

Bu içeriklere de göz atmanızda yarar var: