Tarihi değiştiren bir fedakarlık: Bilim insanını vefata götüren son deneyi

20. yüzyıldan önce, sivrisineklerin hastalık taşıdığına dair kesin bir bilgi bulunmuyordu. Bu mevzudaki kuşkuları gidermek isteyen Amerikalı bilim insanı Jesse William Lazear ise, biyomedikal bilgi arayışında hayatını riske atarak büyük bir fedakarlık yaptı.

Lazear, sarı humma virüsü taşıyan bir sivrisineğin kendisini ısırmasına izin verdi. Birkaç hafta içinde sarı hummaya yenik düşerek hayatını kaybetti. Lakin bu deney, sivrisineklerin sarı humma virüsünü taşıdığını ve insanlara bulaştırdığını kesin olarak kanıtladı.

Sarı hummanın tarihi ve yayılışı

Sarı humma, Afrika’nın yağmur ormanlarında ortaya çıktı ve 16. yüzyılda Avrupa sömürgeciliği ile Atlantik ötesi köle ticareti yoluyla Amerika’ya taşındı. Hastalık, yeni kıtada süratle yayılarak önemli bir sorun haline geldi. Yüzyıllar boyunca sarı hummanın tesiri farklı salgınlarla görüldü. Fakat ABD’nin hastalığa gerçek manada dikkat kesilmesi, 1898 İspanya-Amerika Savaşı sırasında Küba’da binlerce askerin hayatını kaybetmesiyle oldu.

Kübalı doktor Carlos Finlay, sarı hummanın sivrisinekler tarafından yayıldığını ve direkt beşerden beşere geçmediğini öne sürdü. Lakin bu gözü pek hipotez, 1881 Uluslararası Sağlık Konferansı’nda meslektaşları tarafından reddedildi ve hatta alay konusu oldu. O devirde bilim insanları, hastalığın yayılma düzeneğini çözmekte yetersizdi.

Bilimsel dönüm noktası

Küba’daki vefat oranlarının artmasıyla, ABD ordusu Walter Reed, James Carroll, Jesse W. Lazear ve Aristides Agramonte’den oluşan bir araştırma ekibi kurdu. Beşerden beşere bulaşma teorisini test eden deneylerden bir sonuç alınamayınca, Lazear sivrisinek hipotezi üzerinde çalışmaya başladı. Bu teoriyi kanıtlamak için kendi vücudunu denek olarak kullandı.

Bir süre sonra Lazear hayatını kaybetse de deneyleri, dünya genelinde sarı hummanın sivrisinekler tarafından yayıldığı gerçeğini ortaya çıkardı.