Tarihin en tuhaf takvim olayı: Bir gecede 12 gün nasıl kayboldu?

Bir sabah uyandığınızı ve takvimin bir gecede tam 12 gün ileri sardığını düşünün. Üstelik haftanın günü de değişmiyor. Kulağa zaman yolculuğu hikayesi gibi gelse de, Alaska’da yaşayan insanlar 1867 yılında tam olarak bunu yaşadı.

Rus İmparatorluğu’nun Alaska’yı Amerika Birleşik Devletleri’ne satmasıyla ortaya çıkan bu sıra dışı durum, tarihin en ilginç takvim karmaşalarından biri olarak kayıtlara geçti. Yaklaşık 7,2 milyon dolar karşılığında gerçekleşen anlaşma, dönemin şartlarında iki taraf için de mantıklı görünüyordu. ABD, Pasifik’te güç kazanmak ve topraklarını genişletmek istiyordu. Rusya ise merkezden çok uzak olan Alaska’yı savunmanın giderek zorlaştığını düşünüyordu.

Ancak resmi devir teslim süreci başladığında beklenmedik bir sorun ortaya çıktı. Çünkü iki ülke yalnızca farklı yönetim sistemlerine değil, tamamen farklı zaman hesaplarına da sahipti. Rusya o dönemde hala Julian takvimini kullanıyordu. Kökeni Julius Caesar dönemine uzanan bu sistem, yüzyıllar boyunca Dünya’nın gerçek dönüş süresinden küçük sapmalar biriktirmişti. ABD ve Avrupa’nın büyük kısmı ise çok daha önce Gregorian takvimine geçmişti.

1867 yılına gelindiğinde iki takvim arasındaki fark 12 güne kadar çıktı. Yani Rusya’nın kullandığı tarih sistemi, Batı dünyasının yaklaşık 12 gün gerisinden ilerliyordu. İşin daha da ilginç kısmı haftanın günlerinde ortaya çıktı. Çünkü iki takvim arasında tarih farkı bulunsa da gün isimleri aynı şekilde ilerliyordu. Gregorian takvimine göre 18 Ekim 1867 Cuma günü olan tarih, Julian sisteminde yine cuma gününe denk gelen 6 Ekim 1867 olarak görünüyordu.

Sorun sadece takvim değildi

Karışıklığı büyüten bir diğer detay ise uluslararası tarih çizgisiydi. Rus yönetimi sırasında Alaska, zaman hesaplaması açısından Asya tarafında kabul ediliyordu. Bu nedenle bölge, Amerika kıtasına göre bir gün ileriden gidiyordu. Alaska ABD’ye geçince tarih çizgisi Bering Boğazı tarafına kaydırıldı ve bölge resmi olarak Amerika kıtasının zaman sistemine dahil edildi. Böylece hem takvim sistemi değişti hem de tarih çizgisi aynı anda yeniden düzenlendi.

Alaskalılar 6 Ekim 1867 Cuma gecesi uykuya daldı. Ertesi sabah uyandıklarında ise takvimler 18 Ekim 1867 Cuma gününü gösteriyordu. Aradaki günler resmen atlandı ama haftanın günü değişmedi. Böylece insanlar aynı hafta içinde ikinci kez cuma gününü yaşamış oldu.

Rusya, Julian takvimini kullanmayı Alaska satışından sonra da uzun süre bırakmadı. Ülke ancak 1918 yılında Gregorian sisteme geçti. Bu durum tarihin en bilinen olaylarından birinin adını da etkiledi. Çarlık rejimini sona erdiren Bolşevik Devrimi, Rus takvimine göre Ekim 1917’de gerçekleştiği için “Ekim Devrimi” adıyla anıldı. Ancak bugün kullanılan modern takvime göre olayın tarihi aslında 7 Kasım 1917’ye denk geliyor.