Yapay zekada milyar dolarlık bilmece: Rakamlar yalan mı söylüyor?

Yapay zeka rüzgarı tüm hızıyla esmeye devam ederken, bu devasa sistemlerin ekonomik karşılığı üzerindeki tartışmalar da iyice ısınıyor. Geçtiğimiz yıl Meta, Amazon ve Google gibi devlerin milyarlarca dolarlık harcamaları, bu yıl 700 milyar dolarlık dev bir yatırım dalgasına dönüştü. Onlarca yeni veri merkezi kurulurken, bu harcama çılgınlığı Amerikan ekonomisini ayakta tutan ana motor olarak görülüyor. Hatta konu siyasi arenada da yankı buluyor; ABD Başkanı Donald Trump, eyalet bazlı kısıtlamaların bu büyüme motoruna zarar vereceğini savunarak sektöre daha serbest bir alan açılmasını istiyor. Ancak ekranlardaki pembe tabloyla gerçek rakamlar arasındaki uçurum, ekonomistleri derin bir sorgulamaya itiyor.

Harvard gibi prestijli kurumların uzmanları, yılın ilk yarısındaki büyümenin neredeyse tamamını bilgi işlem ekipmanlarına yapılan yatırımlara bağlıyordu. Bazı analizler, 2025’in üçüncü çeyreğindeki büyüme payının büyük kısmını yapay zekaya ayırıyordu. Ancak Wall Street analistleri bu popüler hikayeyi artık yeniden gözden geçirmeye başladı. Goldman Sachs’ın baş ekonomisti Jan Hatzius’un açıklamaları ise bu noktada adeta soğuk duş etkisi yarattı. Hatzius, yapay zeka yatırımlarının Amerikan ekonomisinin büyümesine katkısının aslında “neredeyse sıfır” olduğunu belirtiyor. Bu çarpıcı iddianın arkasında ise dış ticaretin katı gerçekleri gizli.

Yatırımlar Amerika’da, kazanç Asya’da mı?

Yapay zeka devrimini besleyen çiplerin ve donanımların çoğu ne yazık ki Amerika sınırları içinde üretilmiyor. Amerikalı teknoloji devleri milyarlarca dolar harcıyor olsa da bu para aslında Tayvan ve Kore gibi ülkelerin ekonomisine akıyor. İthal edilen donanımlara giden bu paralar, gayrisafi yurt içi hasıla hesaplamalarında yatırımların etkisini sıfırlıyor. Yani kağıt üzerinde muazzam bir harcama yapılıyor gibi görünse de bu kaynaklar ülke içindeki üretimi doğrudan tetiklemiyor. Bu durum, yapay zekanın Amerika’yı dünyanın “en sıcak” ekonomisi yaptığı yönündeki algıyı da sarsmaya başladı.

Üstelik sadece donanım tarafında değil, yapay zekanın iş yapış biçimlerine olan katkısı da henüz beklenen seviyeye ulaşmadı. Yaklaşık 6 bin yöneticiyle yapılan geniş kapsamlı bir anket, şirketlerin %70’inin bu teknolojiyi aktif olarak kullandığını ancak büyük bir çoğunluğunun ne verimlilikte ne de istihdamda somut bir fark görmediğini ortaya koyuyor. Şirketler milyar dolarlık sistemleri bünyelerine katıyor ama bu yazılımlar henüz çalışanların yerini alacak ya da üretimi katlayacak bir mucize yaratmış değil. Dolayısıyla yapay zeka yatırımları şu an için ekonomik bir büyüme motorundan ziyade, geleceğe yönelik çok pahalı bir bahis gibi duruyor.