Yasalar devre dışı bırakıldı, antik kalıntılar dinamite kurban gidebilir

Amerika Birleşik Devletleri sınırına çekilmesi planlanan yeni bir güvenlik duvarı, kıtanın en eski kültürel miraslarından birini silinme tehlikesiyle karşı karşıya bıraktı. Teksas’ın güneyindeki Aşağı Pecos Kanyonları bölgesinden geçecek olan bariyer projesi, binlerce yıllık kaya sanatını ve arkeolojik sit alanlarını doğrudan tehdit ediyor.

İnşaat sürecinin hızlanmasını hedefleyen İç Güvenlik Bakanı Markwayne Mullin, bu koruma bariyerini hayata geçirebilmek adına çevreyi ve Yerli Amerikalı mirasını teminat altına alan onlarca yasayı tamamen devre dışı bıraktı. Muaf tutulan mevzuatlar arasında tarihi eserleri koruma kanunlarından temiz su, temiz hava ve nesli tükenmekte olan türleri kapsayan çevre düzenlemelerine kadar geniş bir liste var.

Bölge, 10 bin yılı aşan geçmişiyle Indigenous toplulukların atalarından kalan yüzlerce kutsal resme ve binlerce tarihi alana ev sahipliği yapıyor. Araştırmalara bakıldığında, 6 bin yıllık geçmişe sahip resimlerin bulunduğu kanyonlarda aynı sanat geleneklerinin dört bin yıl boyunca devam ettiği görülüyor. Ancak ABD yönetiminin kararları doğrultusunda askıya alınan yasalar, uzmanların sahada inceleme yapma ve koruma önlemleri sunma yetkisini elinden alıyor. Üstelik arazi şartları nedeniyle hattın gerçek sınırın daha kuzeyine kaydırılması, yıkımın boyutunu artıran bir durum. İnşaat çizgisinin güneyinde kalacak 425 arkeolojik alan ile 84 kaya sanatı noktasına bariyer tamamlandıktan sonra erişilip erişilemeyeceği ise belirsizliğini koruyor.

Dinamitler binlerce yıllık kutsal mirası patlatabilir

Projenin yol açacağı en büyük tehlike, bazı özel kaya sanatı alanlarının haritadan tamamen silinme ihtimali. Sabitleme direklerinin çakılabilmesi için uygulanacak dinamit patlatmaları, tarihi av gereçlerine ait görselleri barındıran Painted Shelter ve 30 metrelik devasa duvar resmiyle Panther Cave gibi noktaları yok olma riskiyle karşı karşıya getiriyor. 3 metreyi aşan kırmızı panter figürünü ve yüzlerce motifi içinde barındıran bu karmaşık alanların kaybedilmesi, araştırmacılara göre paha biçilmez bir tarih kitabını yakmaktan farksız.

Aşağı Pecos Kanyonları’ndaki tarihi noktaların üçte birini doğrudan etkileyecek olan bu projeye karşı uzmanlar da harekete geçti. Bölgedeki çalışmalarıyla tanınan Shumla Arkeolojik Araştırma ve Eğitim Merkezi, zengin mirasın korunması adına küresel bir imza kampanyası başlattı. Yetkililer, binlerce yıllık bu birikimi devralan her neslin koruma sorumluluğu bulunduğunu belirterek kararların bilimsel verilere ve ortak akla dayanması gerektiğini vurguluyor.