19 Ocak 2038’de PC’leri bekleyen Y2K38 tehlikesi nedir, ne kadar önemli?

Eğer Windows kullanmaya son 20 yılda başlamadıysanız, muhtemelen Milenyum süper yanlışı olarak da isimlendirilen ünlü Y2K olayını muhtemelen biliyorsunuzdur. Milenyum (2000) yaklaşırken, birçok kişi Y2K’nın dijital dünyada düzensizlik yaratacağını düşünüyordu.

Bu süper kusur fikrinin temeli, yılı temsil etmek için dört sayı yerine iki sayının kullanılmasına dayanıyordu. 1999 yılına kadar her şey yolunda giderken, 31 Aralık saat gece yarısını geçtiğinde ve takvim 2000’e geldiğinde dijital saatli bomba patlamaya hazır olacaktı. Bu sorunu azaltmak için büyük bir gayret sarf edildi ve neyse ki çoğunlukla işe yaradı.

Çok daha yakın bir vakitte, 2022’nin başında da aynı bir olay yaşandı; Microsoft Exchange Sunucuları bozuldu ve medya bunu “Y2K22” olayı olarak etiketlemeye karar verdi. Y2K22, tabii ki Y2K kadar ses getirmedi.

Bir Y2K sorunu daha mı?

2038 yılının da aynı nitelikte bir sıkıntıya sahip olduğuna inanılıyor. Y2K38 ya da Epochalypse olarak isimlendirilen bu hata da zamanla ilgili gözüküyor ve Unix vaktinin 32 bitlik tamsayıda depolanmasıyla 32 bitlik işletim sistemlerinde nasıl çalıştığıyla ilgili. Tahmin edilebileceği, Windows da burada bir istisna oluşturmuyor.

POSIX (Taşınabilir İşletim Sistemi Arayüzü) süresi olarak da bilinen Unix vakti, 1 Ocak 1970’ten bu yana geçen saniye sayısını sayan bir zaman ölçümü. Bu tarihe Unix Dönümü (Epoch) ismi verilir ve “Epochalypse” terimi de ismini buradan alıyor. Buna işletim sistemlerinde tarih kıymetleri, 1 Ocak 1970’ten bu yana geçen saniye sayısını belirten işaretli 32 bitlik bir tamsayıda depolanır. 19 Ocak 2038’de yaklaşık olarak saat 03:14’te 32 bitlik tam sayının taşmasıyla ilgili bir sorun ortaya çıkarak sistemlerin tarih değerini 13 Aralık 1901 olarak yorumlamasına sebep olacak.

Kısa bir süre önce kapalı bir Windows 11 24H2 OOBE kısayolu ortaya çıkaran güvenlik araştırmacısı ve X kullanıcısı Enderman, takipçilerine 32 bit Windows 10 sistemlerinin karşılaşabileceği bu mümkün sorunu hatırlattı. Buna sistemlerin 19 Ocak 2038’de sorun yaşaması beklenirken, enteresan bir şekilde diğer bir X kullanıcısı Bob Pony, Windows Media Player (WMP) sürüm 6 ve daha eski sürümlerin Y2K38’den etkilenmiyor benzeri gözüktüğünü keşfetti. Lakin, daha da farklı bir şekilde, 7 ve daha yeni sürümlerde durum bu türlü değil.

Pek çok Windows sürümü 32 bitlik sürümlere sahip olsa da, 32 bit kullanımı giderek azalıyor ve 2038 yılında bu sayının daha da az olacağı kesin. Windows 11 ise sadece 64 bit sürümüyle mevcut olduğundan ve Windows 10’un desteklenecek son sürümü, 13 Ocak 2032 tarihinde dayanağının sonlandırılması beklenen Windows 10 IoT Enterprise 2021 olduğundan ötürü bunun muhtemelen bir sorun olmayacağı tahmin edilebilir.