Tüm Sosyal Medya Hesaplarını Kapatmak İsteyeceksiniz

Okumaya başlamadan “ne anlatıyon be abla gözünü seveyim be abi” diyenler şimdiden gidebilir, zira biliyoruz ki tüm insanlar aynı anda mutlu olamazlar. anda herkesin mutlu olduğu anlar, çoğunlukla masallarda yaşanır. Hatta onda bile bazen cadılar, yani birileri ölür. Hiç kimse benzer anda siyahı yahut beyazı göremez; lakin tüm bu anların karşımı, herkes için aynı yani “gri”.

İşte sosyal medya çoğu zaman, aslında bize hepimizin ortalamasının gri olduğunu ve bunu kabul ederek yaşamamız gerektiğini unutturuyor. Çoğu insan, hayatı boyunca birilerine yalnızca siyah demek için yaşıyor, bunu yaparken diğerlerinin “siyahı” olabiliyor. Hatta bunun nasıl çalıştığını bilen birtakım çok önemli bireyler, siyahın kim olduğu konusunda zaman zaman aklınızı karıştırıyor, üstelik ruhunuz bile duymuyor.

Diyelim ki meskeninizde varlığından bihaber olduğunuz, bu sebeple hiç girmediğiniz bir oda; mahallenizde bir sokak, kentinizde cadde var:

Ancak bunların var olmadığından o kadar eminsiniz ki tüm eşyalarınızın yerini, tüm sokakları, caddelerdeki tüm dükkanları ezbere bildiğinizi savunuyorsunuz:

Size bunu delilleriyle sunsak bile asla ama asla kabul etmiyorsunuz:

Ta ki o odadan bir çığlık duyulana, o sokakta biri öldürülene, o caddede bir bomba patlayana dek… Her şeyi fark ettiğiniz o an, iş işten çoktan geçti aslında… Biri yahut birileri zarar gördü, hayatını kaybetti, esir düştü. Siz, o ana kadar yalnızca gerçekleri reddederek yaşadınız:

İşte “yankı odası etkisi” denilen bu fenomen, ne yazık ki sosyal medya, TV kanalları ve gazeteler yoluyla hayatımızı değiştiriyor:

Sosyal medya uygulamaları, sizin politik görüşünüze dek nasıl bir insan olduğunuzu çok iyi biliyor. Daha çok vakit geçirmeniz için hoşunuza gidecek tweet’ler, görüntüler, hesaplar öneriyor:

Sizinle aynı fikre sahip olmayan tweet, paylaşım yahut hesapları görseniz bile tüm bu içerikler; sizinle aynı fikirdeki insanların yansılarını alırsa karşınıza düşüyor:

Aynı fikre sahip olduğunuz bir hesap, olağan kurallarda asla karşınıza çıkmayacak bir tweet’i alıntılayarak tepki gösteriyor. Siz de yalnızca o tepki bağlamında asıl olayı tüketiyorsunuz. Size yakın bir hesabın tepkisi olduğu için önce yansıyı benimsiyorsunuz. Sonra bu tepki üzerinden oluşan fikrinizle asıl olayı konuşuyorsunuz. Pekala ya tepki haksız bir tepkiyse ve asıl olay doğruysa? Ön yargılarınız bunu görmenizi engelliyor. 

Sadece Twitter’da olmak zorunda değil bu durum. A’dan Z’ye tüm sosyal medya platformlarında geçirdiğiniz her saniye bunu yaşıyorsunuz aslında:

Yani her dijital mecrada; tıpkı konutunuzdaki 4. oda, mahallenizdeki sokak, kentinizdeki o cadde varlığından bihaber olduğunuz bölgeler var:

Bu habersiz olduğunuz bölgelerde yaşayan insanlar da sizin yaşadığınız bölgeden bihaber. Her iki taraf da birbirlerinin varlığını körü körüne reddediyor daima; bıkmadan, usanmadan…

Bazı durumlarda o gizemli oda, sokak yahut caddenin varlığına dair duyum alıyorsunuz. İçten içe buna inanmak isteseniz bile sizin odanızdaki hiç kimse bunu konuşmak istemiyor:

İşte buna “odadaki fil” deniyor. Kocaman bir gerçek, nefes bile almanızı engelleyecek kadar büyük bir şey sizi sıkıştırıyor daima, bunalıyorsunuz hep birlikte, fakat kabul etmiyorsunuz. O gerçek hakkında konuşmayı reddediyorsunuz:

Ancak bazen bu odadaki fil, varlığından bihaber olduğunuz diğer odadaki fille akraba çıkıveriyor:

Yani bir anda, iki farklı odada yaşarken birbirlerini reddeden insanlar, aynı gerçekliği kabul etmeye başlıyor. Toplumsal bir olay oluyor mesela… Bir terör saldırısı, şehitler, savaş çıkıyor… Birininin gerçekliğini, fikirlerini körü körüne reddeden insanlar, bir anda, kendi odalarında benzer mevzuyu “can güvenliğini” tartışmaya başlıyorlar: “Ya biz de ölürsek, ne yaparız!” diyorlar… 

Odadaki filller birbirleriyle haberleşiyor, iki yıldızın çarpışması aynıi çok az gerçekleşen bir şey oluyor sonuçta ve iki odadaki, birbirlerine tamamen yabancı insanlar bir anda mevzuyu tartışıyorlar:

“Yeter” diyorlar “Yeter artık! Can güvenliğim yoksa sorumluları hesap vermeli!” diye isyan ediyorlar. Çoğu insan, olayı birebir yaşamadan, yalnızca duyumlarla sokaklara dökülüyor… 

İşte tam bu sırada hayatınıza tesir edecek kadar çok önemli bir insan geliyor yanınıza, her zamansakince önünüze “ölü bir kedi” bırakıyor:

O ana kadar yalnızca duyumla kabullendiğiniz odadaki filin gerçekliğini, bir anda unutuveriyorsunuz. Önünüzdeki kedinin gerçekliği sizi darmadağın ediyor… Bir anda konuştuğunuz her şey değişiyor, sadecesadece kediyi konuşuyorsunuz:

İçiniz, gördüğünüz görünüm karşısında paramparça oluyor. İnsansınız sonuçta. Odadaki fil çok da çok önemli değil; o an, yalnızca o kısa süre içinde tek gerçek, önünüzdeki can kaybı kedi oluveriyor bir anda:

Bu sırada size o kediyi getiren çok önemli kişi diyor ki; “Bu zavallının vefatından yan odadaki, o bilmediğiniz sokaktaki, caddedeki insanlar sorumludur, hesabını sorun!”

Artık tek gerçekliğiniz gördüğünüz vahşetin, trajedinin hesabını sormak. Bir süre öncefikirde buluşmak üzere olduğunuz yan odadaki, sokaktaki, caddedeki insanlarla artık DÜŞMANSINIZ:

Aynı şekilde onlar da size düşman, zira bir “ölü kedi” de onların masasına bırakılmış, sorumlusu olarak siz gösterilmiş durumdasınız:

Buna da “kutuplaşma” deniyor. benzer fikirde,sorunda buluşmak üzere olduğunuz, aynı tahlili üreteceğiniz insanlar, tüm odaları bilen “önemli kişi” tarafından yanıltıldı. BÖLÜNDÜNÜZ:

Varlığından yeni haberdar olduğunuz, yalnızca bir duyumla ortak noktada buluştuğunuz insanlara karşı, vahşete düşürücü bir gerçek sebebiyle düşman oldunuz. Lakin o vahşeti gerçekleştirenler, aslında odaya giren “önemli insanların” ta kendileriydi:

Bunu bilmiyordunuz tabii… O şokla gerçekliğiniz değişti, fili unuttunuz, kediyi ve faillerini cezalandırmak istiyorsunuz. Öfkeniz kabınızdan taşıyorfakat çok yanlış bir yere. 

2000’lerin zirvesinde olan ABD halkı, ekonomik krizi (odadaki fili) fark edip ortak tepki göstermeye başladı (Kutuplaşma bilakis döndü). Ordu, Irak’a girdi (ölü kedi stratejisini ortaya koydu), kendi halkına petrol zenginliğini, dünyaya demokrasiyi vadetti:

Bugün, tıpkı bunun aynıi yüzlerce farklı odadaki fili reddediyor, tam kabul edecekken bir sürü can kaybı kedi olayıyla gerçekliğimizi kaybediyoruz. Gerçekler, çoğunlukla bizi huzursuz edecek niteliğe sahipken verilen vaatlerin tamamında “zenginlik” ve “eşitlik” hayata ve vadedenlere inanmanızı kolaylaştıracak olumlu içerikler var.

Şimdi bir yanınız sosyal medya hesaplarını silmek, telefonu, TV’yi kapatmak istedi mesela… Fakat bu yazı da sizin için odadaki filden farklı değil. Silseniz de kapatsanız da geri dönmeniz an problemi. Zira herkes olmasa bile etrafınızdakilerin, gördüklerinizin, yaşadıklarınızın “beyaz” olmasını istiyorsunuz. Aslında herkes siz de tüm renklere sahipsiniz:

Peki ya sonuçta ne oluyor? Direkt şahit olduğunuz ve deneyimlediğiniz gerçeklerle size söylenenler arasındaki fark; geleceğinizi belirleyecek tek şey. İşte bu yüzden size kimse söylemeden o odanın kapısını çalmanız, o sokaktan geçmeniz, o caddedeki dükkanlara uğramanız ve kararlarınızı buna göre almanız gerekiyor. Asıl zor şey de tam olarak bu kısım.