Ziyanlı Yiyeceklerin İçine Ne Koyuyorlar da Bizi Âdeta Bir Bağımlıya Dönüştürüyorlar?

Yıllardır televizyon programlarında, kitaplarda ve derslerde bizlere anlatılan “şekerin, tuzun ve yağın bedenimiz için ziyanlı olması” bilgisi aslında tam olarak düşündüğünüz olmayabilir. Sonuçta bu üç besin, insanlığın başından beri tüketilen şeyler.

Günümüzün yiyecek kurallarında çokça işlenmiş gıda ve ürünün olmasının bu bu mevzu ile bir irtibatı olabilir. Pekala nasıl bir teması var diyorsanız, gelin anlatalım:

Aslında yıllardır bizlere anlatılmak istenen şey, bu üç besinin işlenmiş hâlde sunulmasının ya da satılmasının sıhhatsiz olduğu.

Örneğin Canan Karatay’ın konuk olduğu bir programa denk geldiniz. Şekeri, tuzu ya da yağı bırakmamız gerektiğini söylediği bir sözünü duymuşsunuzdur kesinlikle. Evet, bu besinlerin bedene aşırı alımı pek çok hastalığa davetiye çıkarmakta. Lakin doğru ölçüde ve doğru zamanda alımı bedenimiz için fayda sağlıyor.

Şeker özelinde konuşacak olursak, doğal yollardan bedenimize alınması pek çok fayda sağlıyor. Fakat tekrardan hatırlatalım ki her şeyin fazlası zarar! “Peki ne bir faydaları var?” dediğinizi duyar aynıi olduk, işte faydaları:

• Örneğin; doğal şeker olarak meyveleri tüketebiliriz. Birçok vitamini, minerali ve antioksidanı içinde bulunduran meyveler insan sağlığı için olmazsa olmazlardan. 
• Sebzeler de doğal şeker kaynağıdır: Havuç, patates, kabak ve pancar aynıi şeker oranı yüksek sebzeler doğru ölçüde tüketildiği sürece beşere enerji ve memnunluk sağlar.

Siz yeniden de bu besinleri tüketmeden önce hekiminize istişareyi unutmayın zira her meyvenin ya da zerzevatın alımı beşerden insana porsiyon miktarı açısından farklılık gösterebilir. Mesela gece saatlerinde alınması sağlık açısından çok iyi değil.

Bu besinleri kıtlıktan çıkmış benzeri yememizin başka bir nedeni var: Evvelce hakikaten de kıtlık vardı.

Çöpçüler Kralı sinemasından bir sahne

“Bizim vaktimizde kıtlık vardı, her şeye bu kadar kolay erişemiyorduk.” tarzında cümlelere birçoğumuzun kulak aşinalığı vardır.

Çok da uzak olmayan geçmişe baktığımızda, her şeyin bu kadar kolay ulaşılamıyor olması ve ürün çeşitliliğinin olmaması sebebiyle büyüklerimiz nitekim de bu mevzuda haklılardı. Geçmişte çuval çuval alınan bu eserler artık gramlık ya da kilogramlık olarak alınıyor.

Bu yüzden şeker, tuz ve yağ içerikli besinler artık daha cazip ve ulaşılabilir hâle geldi. Zira bu şekil eserler beşere dopamin hormonu salgılatıyor. Örneğin; işlenmiş şekerli eserler, insanlara doğal şekerlerden daha tatlı geliyor.

Bunun nedeni tabii ki ürünlerin eskiye oranla daha katkılı olması. Ürün satıcıları, ürünlerine olan bağımlılığı arttırmak ve talebi yükseltmek adına bu şekil yollara başvurabiliyor. Fakat tabii ki bu satış siyaseti insan sağlığı açısından hiç etik değil.

Biraz da tuzlar ve yağlar hakkında konuşalım: Besin bölümünün en önde gelen ürünlerinin pek birçoklarında Çin tuzu ya da trans yağ kullanıldığını duymuşuzdur. Pekala, nedir bunlar?

Çin tuzu genelde hazır işlenmiş ve paketlenmiş besinlerde, hamburger çeşitlerinde, cipslerde ve margarinlerde yani aklınıza gelebilecek neredeyse her şeyde kullanılır. Çeşitli işlenmiş besinlerde bulunsa da aslında insan bedenine şimdi doğrulanmış olumsuz bir tesiri bulunamamış.

L-glutamik asit, vücudumuzda bulunan bir amino asittir, işte Çin tuzu bu amino asitten üretilir. Bedenimizin kendi kendine ürettiği bir şeyi gıdalardan neden almaya devam ediyoruz pekala?

Günlük hayatımızdan bir örnek verelim: Bir cips yemeye başladığınızda isteseniz de duramadığınızı fark edersiniz, hatta o denli ki daha fazla yeme ihtiyacı duyarsınız zira bu tuz vakitte bir lezzet arttırıcı. Monosodyum glutamat olarak da bilinen Çin tuzunun en çok önemli tesirlerinden birisi de bu.

Trans yağlar, doymamış yağ grubuna girerler. Marketteki pek çok ürünün arkasında trans yağın ne kadar kullanıldığını üstündeki ibareden kesinlikle bir defa görmüşüzdür. Besin sektöründe bu derece çok kullanılmasının sebebi, ucuz ve uzun süre bozulmadan kullanılabiliyor olması.

Tahmin edersiniz ki trans yağ oldukça sağlıksız. fakat bu derece çok kullanılmasının sebeplerinden biri de ürünlere Çin tuzu aynıi lezzet sağlaması. Bu da pek tabii bağımlılığa yol açıyor. 

Kısaca mevzuyu özetleyecek olursak: Doğal yollarla alınmış neredeyse hiçbir ürünün, -aşırı ölçüde alınmaması suretiyle- insan bedenine bir zararı bulunmuyor. Lakin bu biçim işlenmiş eserler, tüketicide bağımlılığa yol açtığı pek çok hastalığın da kapısını aralıyor. 

Kendi kendinize yalnızca bir anlığına düşünün: Pırasa yemeği yediniz, akabinde da cips yediniz. Daha sonra hangisini yemeye devam etmek size daha cazip gelir? Pek çoğumuz için bu cevabın cips olacağı çok aşikâr değil mi?