Dünyanın neredeyse tamamı, kirli hava soluyor

Yeni bir araştırmaya göre, Dünya’nın büyük bir kısmı sıhhatsiz hava kirliliği düzeylerine maruz kalıyor. Hava kalitesi takip platformu IQAir’in verilerine göre, kentlerin sadece %17’si Dünya Sağlık Örgütü’nün (DSÖ) hava kirliliği standartlarını karşılıyor. Üstelik 2024 yılı itibarıyla, ülkelerin %91’i inançlı olmayan hava kirliliği düzeylerine sahipti.

En kirli havaya sahip ülkeler arasında Çad, Kongo, Bangladeş, Pakistan ve Hindistan yer alıyor. Hindistan, bu listenin başlarında bulunuyor; zira en kirli hava sahip olan dokuz kentin altısı bu ülkede. Hindistan’ın kuzeydoğusunda bulunan Byrnihat kasabası, Dünya’nın en kirli havasına sahip alan olarak belli oldu.

Uzmanlara göre, bu istatistikler dahi durumun ciddiyetini tam olarak yansıtmıyor. Dünya’nın pek çok bölgesinde, hava kirliliğini doğru bir şekilde takip edebilecek teknolojik altyapı eksik. IQAir’in Global CEO’su Frank Hammes, bu duruma dikkat çekerek, “Hava kirliliği hem insan sağlığı hem çevresel istikrar için kritik bir tehdit, fakat çoğu insan bu maruziyetin farkında bile değil” diyor.

Hava kirliliği haritası gerçekleri yüzümüze vuruyor

IQAir’in araştırması, 138 ülkedeki 40.000 hava kalitesi takip istasyonundan toplanan dataları kullanarak, en kirli ve en temiz kentlerin ayrıntılı bir haritasını oluşturdu ve bu interaktif haritaya internet üzerinden ulaşılabiliyor. Ayrıyeten bu harita, kullanıcıların bulundukları kentlerdeki hava kirliliği düzeyini çarçabuk görmelerini de sağlıyor.

DSÖ’nün kılavuzlarına göre, PM2.5 olarak bilinen ince partiküllerin 5µg/m³’ü aşan düzeyleri kamu sağlığı açısından önemli riskler taşıyor. Bu seviyeler, teneffüs yolu hastalıklarından kansere kadar birçok sağlık problemine yol açabiliyor. Her yıl yaklaşık yedi milyon insanın inançlı sonların üzerindeki hava kirliliği nedeniyle hayatını yitirdiği tahmin ediliyor.

Hava kirliliğinin en ağır olduğu kentler, Güney ve Orta Asya’da yer alıyor. Lakin, dünyanın daha temiz bölgeleri de dikkat çekiyor. Okyanusya, kentlerinin %57’sinin DSÖ standartlarını karşıladığı bir bölge olarak en temiz hava kategorisine giriyor. Ayrıyeten Güneydoğu Asya’daki birçok kent, 2023 – 2024 yılları arasında kirlilik düzeylerinde azalma göstermiş durumda.

Hava kalitesinin güzelleştiği şehirler

Bazı kentler, sıkı düzenlemelerle hava kalitesini uygunlaştırmayı başardı. Güney Kore’deki Seul, Çin’deki Pekin ve Polonya’daki Rybnik, araç emisyonları, enerji santralleri ve sanayi kaynaklı kirliliği azaltma uğraşlarıyla öne çıkıyor.

Ancak bu gelişmelere karşın, Dünya’nın büyük bir kısmı hala kirli havayla mücadele ediyor. Greenpeace International’dan kıdemli hava kalitesi bilimcisi Aidan Farrow, bu durumu bir ikaz niteliğinde değerlendirerek, “Dünya Hava Kalitesi Raporu, emisyonların azaltılması için acil ve koordineli uluslararası bir efor daveti olmalıdır” diyor.