Ay yolculuğunda ilk kriz: Milyon dolarlık uzay tuvaleti arızalandı

Artemis II göreviyle Ay yolculuğuna başlayan astronotlar, fırlatmanın üzerinden henüz birkaç saat geçmişken beklenmedik bir sorunla yüzleşmek zorunda kaldı. Orion uzay aracının gelişmiş atık yönetim sistemi, yani uzay tuvaleti, sistemdeki sensörlerin beklenmedik veriler göndermesiyle bir anda devre dışı kaldı. Astronot Christina Koch, cihazı çalıştırdıktan saniyeler sonra tuvaletin kendi kendini kapattığını ve bir arıza ışığının yanıp söndüğüne dair yer kontrol merkezine bilgi verdi.

Hava emiş gücüyle çalışan titanyum gövdeli bu tuvalet, kapsülün zemin kısmında yer alıyor ve mahremiyet için özel bir kapı ile perdeye sahip. İdrar ve katı atığı birbirinden ayıran sistemde, idrar uzaya tahliye edilirken katı atıklar Dünya’ya dönüş yolculuğu için depolanıyor. Arıza süresince uçuş kontrolörleri çözüm ararken, dört kişilik mürettebata geçici bir süre için “katlanabilir acil durum idrar torbası” kullanmaları tavsiye edildi.

Çözüm çok gecikmedi

Neyse ki yer kontrol merkezi ve astronotların birkaç saat süren titiz çalışması sonuç verdi ve sistem tekrar çalışır hale getirildi. Görev kontrol ekibi, sistemin tam çalışma hızına ulaşmadan kullanılmamasını önererek tuvaletin artık güvenle kullanılabileceğini müjdeledi. Orion’daki bu tuvalet, Uluslararası Uzay İstasyonu’nda kullanılan modelin daha gelişmiş ve kadın astronotlar için daha ergonomik hale getirilmiş bir versiyonu.

Apollo görevlerinde astronotlar ihtiyaçlarını açık bir köşede gidermek zorundayken, Artemis II mürettebatı kapsülün zeminindeki bu küçük kabin sayesinde önemli bir konfora sahip. Kanadalı astronot Jeremy Hansen, bu alanı görev boyunca kendilerini gerçekten yalnız hissedebilecekleri tek yer olarak tanımlıyor. Sistemde yapılan diğer bir yenilik ise kapağın kaldırılmasıyla hava akışının otomatik başlaması; bu sayede koku kontrolü çok daha etkin bir şekilde sağlanıyor.

Ay’ın ötesine geçerek insanlık tarihinin en uzak mesafeli yolculuğunu yapacak olan ekip, şu an Dünya yörüngesindeki kontrollerini tamamlayıp Ay’a doğru süzülmeye hazırlanıyor.