Buz adam Ötzi’nin DNA’sından bir yeni sürpriz daha çıktı

Alplerin buzulları arasında binlerce yıl boyunca bir buz kalıbı gibi korunan ve 1991 yılında iki dağcı tarafından tesadüfen bulunan meşhur buz adam Ötzi, bilim dünyasını şaşırtmaya devam ediyor. 5 bin 300 yaşındaki bu mumyanın daha önceki incelemelerinde kalbinde sorunlar olduğu ve bağırsaklarının parazitlerle dolu olduğu anlaşılmıştı. Ancak Brezilya’daki Sao Paulo Federal Üniversitesi’nden araştırmacıların yürüttüğü son genom analizleri, Ötzi’nin hayli modern ve bir o kadar da can sıkıcı bir başka dertle daha uğraştığını ortaya çıkardı: İnsan papilloma virüsü, yani bildiğimiz adıyla HPV.

Henüz hakem onayından geçmemiş olsa da bilim dünyasında büyük yankı uyandıran bu araştırma, virüslerin binlerce yıl öncesinden günümüze nasıl iz bıraktığını gösteriyor. HPV gibi bazı virüsler, genetik materyallerinin bir kısmını enfekte ettikleri kişinin DNA’sına entegre edebiliyor. Bu sayede bilim insanları, aradan geçen milenyumlara rağmen enfeksiyonun kanıtlarını yakalıyor. Ötzi’nin gen haritasını inceleyen ekip, kendisinde “HPV16” adı verilen ve günümüzde rahim ağzı, penis ve gırtlak gibi pek çok kanser türüyle doğrudan bağlantılı olan yüksek riskli bir suş tespit etti.

Binlerce yıllık ortak kader

Araştırma sadece Ötzi ile de sınırlı kalmadı. Bilim insanları, Batı Sibirya’da bulunan ve yaklaşık 45 bin yıl önce yaşamış olan “Ust’-Ishim” adlı bir başka örneği de inceledi. Şaşırtıcı bir şekilde, bu çok daha eski olan Sibiryalı erkekte de aynı HPV16 virüsüne rastlandı. Bu durum, insanlık ve HPV arasındaki “tuhaf ve zorlu” ilişkinin sandığımızdan çok daha eskiye dayandığını kanıtlıyor. HPV ailesinin yüz milyonlarca yıldır var olduğu ve modern insana geçmeden önce diğer arkaik insan türlerini de enfekte ettiği zaten biliniyordu. Bu son araştırma da, bu gerçeği artık bir kez daha ve çok daha etkili bir şekilde doğrulamış oluyor.

Uzmanlar, HPV16’nın hem coğrafi hem de genetik olarak birbirinden bu kadar uzak iki farklı bireyde görülmesinin tesadüf olmadığını düşünüyor. Bu bulgu, virüsün modern epidemiyolojik kalıplar ortaya çıkmadan çok önce insan popülasyonlarıyla istikrarlı bir bağ kurduğunu ve binlerce yıldır baskın bir hat olarak aramızda dolaştığını gösteriyor. Bugün cinsel açıdan aktif yetişkinlerin yaklaşık yüzde 80’inin hayatının bir noktasında karşılaştığı bu virüs, görünen o ki binlerce yıl önce de atalarımızın peşini bırakmamış.

Her ne kadar kanser riski taşıyan bu virüs vücudunda olsa da, Ötzi’nin sonunu getiren şey ne kanser ne de başka bir hastalık oldu. Yapılan detaylı taramalar, sol omzundan bir okla vurulduğunu ve muhtemelen kan kaybından hayatını kaybettiğini ortaya çıkarmıştı. Ardından bir buzulun içine hapsolan bedeni, son gününün tüm sırlarını modern bilime anlatmak üzere binlerce yıl bekledi.