Kuşlar için hazırlanan dokunmatik ekran, büyük bir sorunu çözmüş olabilir

Rüzgar türbinleri temiz enerji üretiminin en önemli parçalarından biri haline gelirken, bu dev yapıların kuşlar üzerindeki etkisi uzun süredir tartışma konusu olmaya devam ediyor. Özellikle göç yollarına yakın bölgelerde bulunan türbinler, her yıl çok sayıda kuşun pervanelere çarpması nedeniyle eleştiriliyor. Bilim insanları şimdi bu sorunu azaltabilecek sıra dışı bir yöntem üzerinde duruyor: Türbin kanatlarını doğadaki tehlike renkleriyle boyamak.

Araştırmacılara göre bazı renk ve desen kombinasyonları, kuşlarda içgüdüsel bir kaçınma hissi oluşturabiliyor. Doğadaki zehirli ya da tehlikeli canlıların kullandığı kırmızı, sarı ve siyah gibi dikkat çekici renkler, bu kez rüzgar türbinlerinde bir uyarı sistemi olarak kullanılabilir.

University of Helsinki ve University of Exeter bünyesindeki araştırmacılar, teorilerini test etmek için büyük baştankara kuşlarıyla özel bir deney gerçekleştirdi. Deney kapsamında kuşlar için dokunmatik ekranlı bir sistem hazırlandı. Araştırmacılar, ekranda farklı türbin tasarımları gösterirken kuşların davranışlarını dikkatle takip etti. Testlerde tamamen beyaz türbinlerin yanı sıra kırmızı çizgili, siyah kanatlı ve kırmızı-sarı-siyah desenlere sahip modeller kullanıldı.

Kuşlar önce ekrandaki belirli noktaya dokunduklarında ödül alacak şekilde eğitildi. Ardından sanal türbin görüntüleri farklı hızlarda döndürülerek kuşların yaklaşma süreleri ölçüldü.

Sonuçlar dikkat çekiciydi. Kuşlar, özellikle kırmızı, sarı ve siyah şeritlerden oluşan desenlere sahip türbin görüntülerinden belirgin şekilde uzak durdu. Bazıları ekrana yaklaşmadı, bazıları ise ödüle ulaşmak için diğer tasarımlara göre çok daha uzun süre bekledi.

Beyaz türbinler daha riskli olabilir

Araştırmacılar, kuşların yüksek kontrastlı uyarı renklerine karşı doğal tepki verdiğini zaten bildiklerini ancak deneyde ortaya çıkan güçlü kaçınma davranışının beklentilerin üzerine çıktığını belirtiyor. Çalışma ayrıca bugün yaygın olarak kullanılan beyaz türbin kanatlarının kuşlar açısından en zor fark edilen seçeneklerden biri olabileceğini ortaya koymuş durumda. Bu nedenle yalnızca boya ve desen değişikliğiyle bile kuş çarpışmalarının azaltılabileceği düşünülüyor.

Behavioral Ecology dergisinde yayımlanan araştırmaya göre bu yöntem tek başına yeterli olmayabilir. Bilim insanları, türbinlerin göç yollarından uzak bölgelere kurulması ve kuşlar yaklaşırken pervaneleri geçici olarak durdurabilen kamera sistemlerinin de kullanılmasının önemli olduğunu vurguluyor.

Buna rağmen uzmanlar, düşük maliyetli boya uygulamalarının bile büyük ölçekte ciddi fark yaratabileceği kanaatinde. Özellikle dünya genelinde hızla artan rüzgar enerjisi yatırımları göz önüne alındığında, küçük görsel değişikliklerin milyonlarca kuş için daha güvenli bir çevre sağlayabileceği açık.