Aylardır uzayda sürükleniyordu: Devasa roket parçası Ay’a çakıldı

SpaceX’e ait Falcon 9 roketinden geriye kalan bir üst kademe parçası, aylardır devam eden kontrolsüz sürüklenmenin ardından Ay yüzeyine çarparak yok oldu. NASA ile Firefly Aerospace ortaklığı kapsamında geçen yılın başında uzaya gönderilen roket, Blue Ghost isimli ticari ay aracını yörüngeye taşımıştı.

Görev sonrasında atmosfer dışındaki uzay boşluğunda serbest halde kalan beş katlı bina büyüklüğündeki bu dev parça, Çarşamba günü ABD Doğu Saatiyle gece 02:35 sularında Ay’a çakıldı. Roketin ilk kademesi fırlatmadan hemen sonra Dünya’ya sorunsuz bir şekilde dönmeyi başarırken, uzayda sahipsiz kalan üst kısım için kaçınılmaz son gerçekleşti.

Yeni oluşan krater uydularla inceleniyor

Astronomlar ve küresel uzay kuruluşları, aylardır takip ettikleri bu olay için çarpmadan çok önce hazırlıklarını tamamlamıştı. Düşüş bölgesinde meydana gelen hasarı haritalandırmak isteyen NASA, Lunar Reconnaissance Orbiter ile Güney Kore’nin Korea Pathfinder uydusunu bölgeye yönlendirdi. Yörüngedeki araçlar, çarpışmanın yaşandığı bölgeden çarpıcı fotoğraflar elde edebilmek adına zemin taramalarını sürdürüyor.

Roket gövdesinin yarattığı şiddetli darbenin, Ay üzerinde yaklaşık 18,3 metre genişliğinde ve 3,7 metre derinliğinde yeni bir çukur oluşturduğu düşünülüyor. Olayın Dünya’dan doğrudan görülemeyen batı tarafındaki Einstein Krateri’nde meydana gelmesi ise incelemeleri uydular üzerinden yürütmeyi zorunlu kıldı. Çarpma bölgesinden yükselen dev toz bulutunun detaylı fotoğrafları, verilerin işlenmesinin ardından kamuoyuyla paylaşılacak.

Görev planlamasında yer almayan bu sert iniş, roketin yörüngede kendi haline bırakılmasıyla başladı. Güneş ile Ay’ın kütleçekim alanları ve güneş rüzgarları, devasa hurdayı adım adım Ay yüzeyine doğru çekti. Yaşanan bu olay, son dönemde artan fırlatma temposunun da etkisiyle kontrolden çıkan uzay çöpü krizini tekrar tartışmaya açtı.

Kimi uzmanlar kontrolsüz parçaların Ay üzerinde kurulacak olası üslere zarar verebileceğini belirterek yeni düzenlemeler çağrısında bulunuyor. NASA tarafı ise Ay’ın bir atmosferinin bulunmadığını, bu nedenle sürekli meteorit yağmuruna maruz kaldığını vurguluyor. Yapılan resmi açıklamada, kontrolden çıksa bile bu tür büyük roket kademelerinin Ay yüzeyinde yok olmasının teknik açıdan güvenli bir yöntem sunduğu ifade edildi.