Toprağın altındaki devler: Mantarların gerçek yaşı nasıl hesaplanıyor?

Ormanda yürürken karşılaştığımız bir şapkalı mantar, aslında devasa bir organizmanın sadece yüzeye çıkan küçük bir parçası. Toprağın altında yüzlerce hektarlık alana yayılabilen bu canlıların kaç yaşında olduğunu belirlemek ise bilim insanları için son derece karmaşık bir bilmeceye dönüşmüş durumda.

Ağaçlar gibi yaş halkalarına sahip olmayan bu gizemli yapıların ömrü, mikroakışkan teknolojiler ve yeni nesil laboratuvar yöntemleriyle çözülmeye çalışılıyor. Yeryüzünde gördüğümüz mantar gövdeleri, toprak altında birbirine bağlanan miselyum adlı geniş bir ağın ürünü. Genetik testler yapılmadan aynı bölgedeki iki mantarın tek bir bireye mi ait olduğu yoksa farklı yapılar mı taşıdığı anlaşılamıyor. Üstelik bu canlılar koptuktan sonra tekrar birleşebilme özelliğine sahip. Bir yandan büyürken diğer yandan kendi dokularını sindirerek yok edebilmeleri, biyolojideki klasik birey kavramını tamamen geçersiz kılıyor.

Orman ekosistemleri ve istilacı türler için kritik veri

Mantarların ne kadar süre hayatta kalabildiğini bilmek, teorik bir meraktan çok daha büyük bir önem taşıyor. Ağaçlandırma projelerinde genç fidanların köklerine aktarılan yararlı türlerin dayanıklılığını ölçmek bu verilere bağlı. Aynı şekilde tarım alanlarına zarar veren veya hastalıklara yol açan istilacı türlerin bir bölgede ne kadar süre varlığını sürdüreceğini öngörmek hayati bir avantaj sağlıyor.

Lund Üniversitesinden araştırmacı Dimitrios Floudas liderliğinde hazırlanan ve Trends in Microbiology dergisinde yayımlanan çalışmaya göre, evrensel tek bir yaşam süresi formülü aramak doğru değil. Araştırmacılar, her türün kendi ekolojik şartlarına odaklanan özel yaklaşımlar öneriyor. Genetik haritalama araçları, uzun süreli laboratuvar gözlemleri ve çip üstünde mantar simülasyonlarının bir arada kullanılması gerektiği belirtiliyor.