Bazen Neden İstemsizce Uzaklara Dalıp Gideriz?

İstemsizce dalıp gitmelerin birçoklarında ortak bir özellik bulunuyor: Şartlar ne olursa olsun kişi, yaptığı işe karşı süreksiz olarak ilgisizleşiyor ve yaptığı işle tüm bağını bir müddetliğine kesiyor.

Bilim insanları, bu istemsiz dalıp gitmeyi bir hipotezle açıklıyor. Bu hipoteze göre, insan beyninde DMN (Default Mode Network) ismi verilen bir ağ bulunuyor ve bu ağ, beynin diğer tüm bölgeleriyle etkileşime girdiğinde kişi, elinde olmadan uzaklara dalıp gitmelere başlıyor. Epeyce farklı olan bu hipotezle ilgili ayrıntılara ve daha fazlasına gelin, birlikte bakalım.

Hipoteze göre uzaklara dalmanın nedeni, uyanık dinlenme modunun aktive olması.

Bir kişi, etrafında yaşanan şeylere karşı ilgisiz olduğunda ya da tam odaklanmadığında, kişinin beyni uyanık bir dinlenme haline geçiyor. DMN denen bu ağ, insanlar geçmişlerini ya da geleceklerini düşündüklerinde ve kendi içlerine kapanık bir hal aldıklarında da devreye girerek tesirini gösterebiliyor.

Yani bir nevi, yaptığınız işe tam olarak konsantre olup kendinizi vermediğinizde, beynin bu modu devreye girerek sizi bilinçsizce içinde bulunduğunuz durumdan uzaklaşmaya yönlendirir. Bu modun bir diğer ismi da şuurlu bir seçim olmadan ortaya çıkan durum manasına gelen ‘’Default Mode’’. şunu da söylemek gerekiyor ki DMN ile beynin dikkat ağları arasında pozitif bir korelasyon yok. Mesela bir kişi, yaptığı işe nitekim itina gösterse bile bu, o işe önemli manada dikkatini veriyor demek değildir. Yani sıkı ve titiz çalışan biri bile bazen dalıp dalıp gidebilir.

Bazı bilim insanları, bu durumun nedenini ayrışma hipotezi ile açıklıyor.

Bilim insanları Jonathan W. Schooler ve Jonathan Smallwood’a göre, kişinin dikkati etrafından ayrıştığı zaman, kişi dışarıdaki şeylere karşı duyarsızlaşıyor. Bu duyarsızlaşma, kişinin göz bebeklerinin dış ortamdan tamamen bağımsız bir hale gelmesini sağlıyor ve böylelikle kişinin göz bebekleri bir küçülüp bir büyüyor. Bu durum da bahse bahis, uzaklara bakmalara ve kime bu türlü dalıp gitmelerin sorusunun sorulmasına neden olabiliyor.

Kaynaklar: Live Science, Olağanüstü Kanıtlar