Hipotez Nedir, Ne İşe Fayda? Hipotez Örnekleri

Günlük yaşantımızda kullanmamıza karşın, aslında ne olduğunu bilmediğimiz onlarca fazla kavram bulunuyor. Bunlardan bir tanesi ise Hipotez kavramı. Bir diğer ismiyle, varsayım olarak bildiğimiz hipotez nedir, ne işe yarar benzeri soruları merak eden kullanıcılarımız için tüm ayrıntılarıyla birlikte Hipotez kavramını ele aldık.

Bir araştırmada, yapacağınız deneyde ya da gözlemlerinizde doğruya ulaşmanızda hayli büyük bir rol oynayan hipotez, sizi en doğru şekilde yönlendiriyor. Şayet bir araştırma yapacaksanız, ilk adımınızın bir hipotez kurmak olduğunu biliyor olmalısınız. Zira şayet sıkı araştırmacı birisiyseniz, hipotezin ne kadar tesirli bir kavram olduğunu iyi biliyorsunuzdur. Dilerseniz lafı hiç uzatmadan, bu kadar çok önemli olan hipotez nedir, ne işe fayda, hipotez örnekleri nelerdir merak edilen soruları sizler için yanıtlayalım.

İlk olarak, hipotez nedir?

İlk olarak, hipotezin ne olduğunu öğrenmekle başlayalım. Bir diğer ismiyle varsayım olarak bildiğimiz hipotez, birtakım delillere dayanılarak ortaya çıkan fikirlere verilen isimdir. Hipotez, aslında yapılacak olan bir araştırmanın ilk adımı olarakta bilinir. Önce varsayımlar ile başlayan araştırmaların ilk adımına, hipotez ismi verilir. Farklı değişkenleri bir araya toplayan hipotez, ekseriyetle birkaç kanı üzerinden yapılır. Hipotez’in birden fazla çeşiti bulunuyor. Kolay, karmaşık, taraflı, tarafsız, boş, ilgiye dayalı olmak üzere toplamda 6 hipotez çeşiti bulunuyor ve bu çeşitlerden her birinin kendilerine göre manaları bulunuyor.

Hipotez sözü aslında Latince dilinden gelmektedir. Latincede “önermek” manasına sahip bu söz, aslında hipotithenai olarak bilinmektedir. Tıpkı Türkçe’de olduğu gibi, Latince lisanında de varsayım, önerme manalara sahip. Bir hipotez kurmak istiyorsanız, karşınıza iki türlü değişken çıkacaktır. Bunlardan bir tanesi bağımlı, bir oburu ise bağımsız değişkenlerdir.

Hipotez ne işe fayda?

Hipotezin asıl görevi, başlatacağınız bir araştırmanın, gözlemin ya da deneyin ileride mümkün kılınmasına destek sağlamaktır. Şayet sıklıkla araştırma ya da deney yapıyorsanız, aslında hipotezi sıklıkla kuruyorsunuz. Yapılan araştırma, müşahede ya da deneyin ilk adımlarından bir tanesi de kesinlikle hipotez olmalıdır. Zira, bir diğer ismiyle varsayım olan hipotez, müşahedelerin doğrulanmasında epey büyük rol oynayan kavramlardan bir tanesi. Araştırmalarınızında doğru yönde ilerlemesini sağlayan hipotez, epeyce çok önemli bir kavramdır.

Peki hipotez tipleri nelerdir?

Basit hipotez

Hipotez örneklerinden birincisi, en kolay mantığa sahip olan ve isminden da anlaşılacağıi basit hipotez. Bu hipotez çeşidi, bağımlı değişken ve bağımsız değişken arasındaki alakayı ve bağlılığı gösteriyor. Mesela “arabayı daha sakin kullanırsan, yakıt tüketimin daha da azalır” örneğine bakalım. Burada, arabayı daha sakin kullanmak bağımsız bir değişken olurken, otomobilin yakıt tüketiminin azalması ise bağımlı değişken oluyor.

Karmaşık hipotez

Karmaşık hipotez, bir evvelki hipotez tipine göre bir hipotez tipidir. Karmaşık hipotez, iki ve üstü bağımsız değişken ile iki ve üstü bağımlı değişkenin arasındaki bağlılığı ve alakayı gösteriyor. Karmaşık hipotez çeşidine örnek verecek olursak, üstteki örneği şöyle güçlendirebiliriz: “Arabayı daha sakin ve düşük evrede kullanırsan, yakıt tüketimin daha azalır ve otomobilin motor ömrü çok daha uzun olur.” Mesela, bu örnekteki “arabayı daha sakin ve düşük periyotta kullanırsan” sözü bağımsız değişken olurken, “yakıt tüketimin daha azalır ve otomobilin motor ömrü çok daha uzun olur” ise bağımlı değişken olarak ayrıştırılabilir.

Yönlü hipotez

Yönlü hipotez, diğer hipotez çeşitlerine göre daha çok tarafları ve tesirleri gösteriyor. Yapılan bir tespitin, nasıl sonuçlar elde edebileceğini söyleyen yönlü hipotez, değişkenler arasındaki münasebet tabiatını tahmin edebilir. İstikametli hipotez için bir örnek vermemiz gerekirse, “beş yıllık bir süre boyunca uygun yüyecekleri yiyen dört yaşındaki çocuklar, uygun bir yemek yiyemeyen çocuklardan daha yüksek IQ düzeylerine sahiptir.” cümlesini kullanabiliriz. Gördüğünüz, tesir ve yararlarını açık ve net bir şekilde söylüyor.

Yönsüz hipotez

Eğer hiçbir teoriye sahip değilseniz ve buna karşın bir hipotez kuruyorsanız, yönsüz hipotez cinsine giriyorsunuz. Hipotez bağlantısının tarafını şimdi tahmin etmeden, iki değişken arasındaki bağlantının var olduğunu bildiren bu hipotez tipi, istikametli hipotez çeşidinin tam zıddı olarakta bilinir.

Boş hipotez

Gelelim HO sembolü ile gösterilen, aykırı bir tabire sahip olan boş hipoteze. Bağımlı ve bağımsız değişkenler arasında hiçbir bağ bulunmuyorsa, bu hipotez çeşidine boş hipotez deniliyor. Boş hipotez, diğer hipotezlere göre olumsuz bir ifade olarak bilinir.

İlişkisel ve gündelik hipotez

Hipotez tiplerinin en sonuncusu olan ilişkisel hipotez, değişkenlerden bir adedinde değişiklik olduğunda ve bu değişiklikten diğer değişkenler etkilendiğinde ortaya çıkıyor. Bu hipotez çeşidi, neden-sonuç alakasını ortaya çıkarmaktadır.

Peki bir hipotez nasıl olmalı?

Hipotez kurmak için, ilk önce değişkenleriniz olması gerekiyor. Yaptığınız hipotezin test edilebilir olması gerekiyor. İsterseniz test edilemeyen hipotez örnekleri de ortaya çıkarabilirsiniz. Çoğunlukla araştırmacılar, yapacakları deneyin nasıl gerçekleşeceğini öğrenmek için hipotez metoduna başvururlar. Araştırdığınız mevzuya odaklanarak, farklı değişkenler ile hipotezlerinizi desteklemeniz gerekir. Hipotezinizin anlaşılabilir, sınanabilir ve bilimsel gerçeklere uygun olması gerekir.

Hipotez örnekleri:

• Basit hipotez: Her gün şekerli içeceklerin tüketilmesi, obeziteye yol açar.
• Boş hipotez: Tüm zambakların sayıda yaprakları vardır
• Yönlü hipotez: Bir kişi 7 saat uyursa, az uyuduğu için daha az yorgunluk hissedecektir.
• Karmaşık hipotez: Arabayı daha sakin ve düşük bölümde kullanırsan, yakıt tüketimin daha azalır ve otomobilin motor ömrü çok daha uzun olur
• Yönsüz hipotez: A yolu ile B yolunun aralığı tamamiyle benzerdır

Hipotez çeşitlerine üstteki örnekleri net bir şekilde verebiliriz. Hipotez cinsleri, temelde birbirlerine benziyor olsalar bile her birinin farklı prosedürü bulunuyor. Şayet yapacağınız müşahedede, araştırmada ya da deneyde bir hipotez kurmak istiyorsanız, üstteki hipotez tekniklerini hayli iyi biliyor olmanız gerekir.

Sizler için hipotez nedir, hipotez ne işe fayda, hipotez türleri merak edilen soruları yanıtladık. Hipotez, yapacağımız araştırmalarda daha doğru bir şekilde yönlendirilmemizi, daha net sonuçlara varmamızı sağlıyorken, yapılan gözlemlerde ve deneylerde de sıklıkla kullanılıyor. Sizler daha önce hipotez yönetimi kullandınız mı? Kullandıysanız tecrübelerinizi bizlerle paylaşmayı unutmayın!