Periyodik Cetvel Hakkında Enteresan Bilgiler

Periyodik cetvel, kimyasal elementleri muhakkak kurallar çerçevesinde düzenleyen bir tablodur. Uzun yıllar boyunca pek çok bilim insanı, elementleri sıralama konusu üzerinde çalıştı, lakin Dimitri Mendeleyev periyodik tablonunun ilk versiyonunu hazırlayan kişi olarak anılıyor. O vakitten bu yana periyodik cetvel özellikleri, kimya ve fizik alanlarında yaşanan gelişmeler ışığında çeşitli değişiklikler yaşamıştır.

Günümüzde, 118 elementin yer aldığı periyodik tablo, barındırdığı bilgiler ve sağladığı kolaylıklar ile bilim tarihinin en çok önemli başarılarından biri olarak kabul görüyor. Bugün, maddi dünyayı daha kolay anlamamızı sağlayan ve uzun yıllardır birçok bilim insanına yol haritası olan periyodik cetvel ile ilgili tüm ayrıntıları ele aldık.

İlk olarak, periyodik cetvel nedir?

Genellikle periyodik tablo olarak isimlendirilen kimyasal elementlerin periyodik tablosu, tüm kimyasal elementleri artan atom numaralarına göre sıralar. Bilim insanları, atom kütlesi ve kimyasal semboller benzeri elementler hakkında birtakım bilgilere daha süratli bir şekilde ulaşmak için periyodik tabloyu kullanırlar. Ayrıyeten, periyodik tablonun sahip olduğu düzen, elektronegatiflik, iyonlaşma gücü ve atomik yarıçap dahil olmak üzere birçok element özelliklerindeki ayrıntıların da ayırt etilmesinde kolaylık sağlar.

Pek çok bilim insanı, elementleri düzenli bir şekilde sıralamak için çeşitli çalışmalar yürütmüştür. Lakin Dimitri Mendeleyev, 1869 yılında periyodik tablonun ilk halini ortaya koymuştur. O vakitten bu yana periyodik tablo, bilimsel gelişmeler ışığında gelişmiştir.

Peki periyodik cetvelin özellikleri nelerdir?

• Günümüzde 118 elementten oluşmaktadır
• Soldan sağa gidildikçe atom numarası ve kütle numarası artar
• Yukarıdan aşağı doğru indikçe atom numarası ve metalik özellik artar
• Periyodik cetvelin ilk versiyonunda sırf 63 element bulunuyordu
• Aynı kümede yer alan elementler özelliklere sahiptir

153 yıllık bir tarihe sahip olan periyodik cetvel, sayısız özelliği bünyesinde barındırıyor. Belli kurallara göre düzenlenmiş olan periyodik cetvel, elementlere dair birçok özellik hakkında bilgi vermektedir. 1869 yılında Mendeleyev tarafından hazırlanan ilk versiyonuna göre birçok değişikliğe uğramıştır. 

Periyodik cetvel hakkında enteresan bilgiler:

• Periyodik cetvelde sadece 94 tane tabiatta bulunan element vardır
• Teknesyum, cetveldeki ilk yapay elementtir
• Cetvel IUPAC tarafından daima revize edilir
• Modern periyodik cetvel artan atom numarasına göre düzenlenir
• Periyodik cetvelde atom numarası artmasına karşın atom boyutu küçülür
• Mendeleyev, şimdi keşfedilmemiş elementlerin varlığını doğru tahmin etti
• Periyodik tabloda gösterilen atomik kütle, elementin tüm izotoplarının yüklü ortalamasıdır. 
• Periyodik cetvel bir kart oyunu örnek alınarak hazırlanmıştır

Periyodik cetvelde sırf 94 tane tabiatta bulunan element vardır

Periyodik cetvelde bulunan elementlerin sırf 94 tanesi, tabiatta bulunan elementlerdir. Diğer tüm elementler ise insan üretimidir. Birtakım kaynaklar, daha fazla elementin doğal yollar ile oluştuğunu ifade ediyor, zira ağır elementlerin radyoaktif bozunmaya maruz kaldıklarında elementler arasında geçiş yapabildiği biliniyor.

Teknesyum, cetveldeki ilk yapay elementtir

Teknesyum, 1937’de İtalya’da Emilio Segre tarafından keşfedilmiş bir elementtir. 43 atom numarasına sahip olan element, yapay olarak üretilen ilk elementtir. 43 atom numarasına sahiptir ve tüm izotopları radyoaktiftir.

Cetvel IUPAC tarafından daima revize edilir

Uluslararası Temel ve Uygulamalı Kimya Birliği (IUPAC), kimya ile ilgili yeni gelişmeler yaşandıkça ve yeni bilgiler elde edildikçe periyodik cetveli revize etmektedir.

Modern periyodik cetvel artan atom numarasına göre düzenlenir

Mendeleyev’in hazırladığı ilk periyodik cetvel ile çağdaş periyodik cetvel arasındaki en büyük fark, Mendeleyev elementleri atom kütlesine göre düzenlerken, çağdaş periyodik cetvelin ise elementlerin atom numarasına göre düzenlemesidir. Örneğin periyodik cetveldeki ilk element olan Hidrojen, bir protona ve bir elektrona sahiptir. İkinci element olan Helyum ise iki proton ve iki elektrona sahiptir. Birbirini takip eden her element, bir evvelki elemente göre fazladan bir protona ve elektrona sahiptir.

Periyodik cetvelde atom numarası artmasına karşın atom boyutu küçülür

Bir elementin atomlarının atom numarası arttıkça atom boyutunun da büyümesi beklenir, lakin durum çoğu zaman bu şekilde gerçekleşmez. Bir atomun boyutu elektronik kabuğunun çapı tarafından belirlenir. Bundan ötürü, bir sıra boyunca soldan sağa doğru hareket ettikçe element atomlarının boyutu ekseriyetle küçülür.

Mendeleyev, şimdi keşfedilmemiş elementlerin varlığını doğru tahmin etti

Dimitri Mendeleyev, periyodik cetveli günümüz periyodik tablosuna en çok şekilde hazırlayan bilim insanıdır. Elementleri atom kütlelerine göre düzenleyerek, tekrar eden özelliklerin modellerini fark etti ve bu elementleri kendi aralarında birlikte gruplandırdı. Mendeleyev periyodik cetvelin ilk versiyonunu tamamladığında, şimdi keşfedilmemiş birçok element ve boşluk bulunuyordu. Çeşitli tahliller ile bu eksik elementleri doğru bir şekilde tahmin etmeyi başardı.

Periyodik tabloda gösterilen atomik kütle, elementin tüm izotoplarının yüklü ortalamasıdır

İzotoplar, proton sayıları aynı, nötron sayıları farklı olan atomlardır. Bir atomün kütlesi protonlarından ve nötronlarından geldiği için, nötron sayılarının farklı olması durumunda, her izotopun atomik kütlesi de farklı olur. Böylelikle, periyodik tabloda gördüğünüz atom kütleleri aslında tüm izotopik kütlelerin yüklü ortalamasıdır.

Periyodik cetvel bir kart oyunu örnek alınarak hazırlanmıştır

Kart oyunlarına düşkünlüğü ile bilinen Mendeleyev, periyodik cetveli hazırlarken de bu oyunları örnek almıştır. Her bir elementin tartısını farklı bir karta yazmış ve onları hepimizin bildiği Solitaire oyunu stilinde sıralamıştır.