Kimi Hayvanlar Kış Uykusuna Yatarken İnsanlar Neden Yatmaz?

Kış uykusuna yatma fikri bazen; ayı, yarasa, sincap, kirpi, kurbağa, fındık faresi gibi hayvanları kıskanmamıza bile sebep oluyor.

Peki biz insanların neden kış uykusuna yatan canlılar arasında olmadığımızı, kış uykusuna yatmamızın nasıl mümkün olabileceğini hiç düşünmüş müydünüz?

Kış uykusuna yatmak, hayatta kalmayı destekleyen bir fonksiyondur.

Kış uykusu, soğuk havaya ve azalan yemek mevcudiyetine bir cevap olarak ortaya çıkar. Kış uykusuna yatan hayvanların birçoğu epeyce küçüktür. Bu hayvanlar, havalar soğudukça vücut sıcaklıklarını koruyacak kadar yiyecek yiyemedikleri bir duruma gelirler.

Ek bilgi olarak vermekte yarar var: Kış uykusuna yatan canlıların beden ısıları ve nabızları bir hayli düşük olduğundan, bir yerlerde gördüğünüz kaskatı kesilmiş sincap, fare, kirpi benzeri hayvanların öldüğünü düşünüp gömmek ya da çöpe atmak onları sahiden öldürebilir.

Atalarımız kış uykusuna yatmamış.

İnsanların neden kış uykusuna yatmadığı konusunda iki çok önemli sebep bulunuyor. Birincisi, evrimsel atalarımızın kış uykusuna yatma geçmişi olmayan tropikal hayvanlar olması. 

Yine de bulguları kesin olmamakla birlikte, birtakım araştırmalar ilk insanların aşırı soğuk şartlarda hayatta kalmak için kış uykusuna yatmış olabileceğini de ileri sürüyor.

Kış uykusuna yatmak yerine keşifler ve icatlar yaptık.

Daha da kıymetlisi; ateş, giysi, barınak, avcılık ve tarımı bulduk. Bunların hepsi, kış uykusuna yatmaktansa soğuğa karşı hayatta kalmanın çok daha tesirli yolları. 

Kış uykusu uzmanı Prof. Dr. Sandy Martin, insanların hareketsiz kalmasının üreme de yapamayacakları manasına geldiğini, böylelikle diğer çeşitlerin bizden daha fazla üreyerek bizim yerimizi alabileceğini öne sürüyor.

Araştırmacılar, insanları kış uykusuna sokmanın farklı yollarını arıyorlar.

İnsanları kış uykusuna sokmanın formüllerinden biri, tıp uzmanlarının vücut ısısını düşürmek gayesiyle kullandığı kontrollü hipotermi. 

Fiziksel travma geçirmiş, organ nakli yapılan veya ameliyat geçiren bazı risk altındaki kişileri tedavi etmek için kullanılan denetimli hiptermi; kan deveranı ve nefes alma metabolik süreçleri yavaşlatır.

Prof. Dr. Sandy Martin, tıbbi hipoterminin kış uykusuna yatma ile aynı şey olmadığını söylüyor lakin kimi araştırmacılar insanların bir gün denetimli bir hipotermi kullanarak kış uykusuna yatabileceklerine inanıyor.

Kış uykusuna yatan hayvanların geçirdiği süreçleri inceleyerek insanlar üzerinde uygulanıp uygulanamayacağı araştırılıyor. 

Başka bir yaklaşım, diğer memelilerin kış uykusuna yatarken kullandıkları aynı süreçleri tetiklemenin bir yolunu bulmak. Fakat, bunu nasıl yapacağımız şimdi net değil. 

Farklı hayvanlar kış uykusuna farklı formlarda, sıcaklıklarda ve şartlarda yatıyor. Araştırmacılar, hayvanların kış uykusuna yatmasını sağlayan tüm karmaşık mekanizmaları hâlâ belirlemeye ve anlamaya çalışıyor.

Yavaş dalga uykusu tekniğiyle tahminen bir gün biz de kış uykusuna yatabiliriz.

Yarasalar, fareler ve lemurlari birçok küçük göğüslü her gün kış uykusu moduna girer. Diğer memeliler, sonbahar ve kış müddetince 6 ay boyunca kış uykusuna yatabilirler. 2007’de yapılan bir çalışmada, cüce keseli sıçan ismi verilen bir keseli hayvan, laboratuvar şartlarında bir yıla kadar kış uykusuna yatabildi.

Prof. Dr. Sandy Martin, kış uykusu sürekliliği hakkında 2015 yılında yazdığı makalesinde metabolik aktivitenin farklı etaplarının olduğunu öne sürdü. Bu kademelerin iki uç noktası aktivite ve kış uykusuydu.

Başka bir teori, bu sürekliliğin ortasında yer alan yavaş dalga uykusu yoluyla kış uykusuna yatabileceğimiz yönünde. Zira, aslında her gece metabolizma suratımızın ve beden ısımızın düştüğü yavaş dalga uykusunu yaşarız.