Amper Nedir, Ne İşe Fayda?

Amper, basitçe, bir iletkenden geçen elektrik akımının şiddeti olarak tanımlanabilir. İsmini Fransız fizikçi Andre Marie Ampere’den almıştır. Sembolü (A)’dır; formüllerde ise (I) olarak kullanılmaktadır. Bu terimi daha iyi anlayabilmek için önce akımdan bahsetmemiz gerekiyor.

Akım çeşitlerini kısaca tanıyalım:

Akım çeşitleri doğru akım ve alternatif akım olmak üzere ikiye ayrılır. Doğru akım (DC), taraf değiştirmeyen, tek istikametli bir akımdır. Televizyon, telefon, buzdolabı, bilgisayar gibi aygıtlarda doğru akım kullanılır. Diğer taraftan alternatif akım (AC) ise kısa sürede daima taraf değiştiren bir akım çeşididir. Buna da il içi elektriği örnek verilebilir. Amper işte bu akımların ölçü ünitesidir.

Amper, Volt ve Watt arasındaki fark nedir?

Sık sık bir ortada kullanıldığını duyduğumuz bu tabirleri birbirinden ayırt etmekte yarar var. Amper, akımı ölçmek için kullanılan bir ünite iken, Volt tansiyonu, Watt ise gücü hesaplamak için kullanılır. Bu tabirleri bir su borusu örneği üzerinden daha iyi anlayabiliriz. Akım (amper), borudan akan su ölçüsüdür.  Tansiyon (volt) su basıncı, güç (watt) ise suyun gücü olarak düşünülebilir. Borudan çok su geçtiğinde akım artar.

Aralarındaki ilişkiyi ise kolay bir formülle ifade edebiliriz:

• P (watt/güç) = V (volt/gerilim) * I (amper/akım)

Peki bu bilgiler günlük hayatta ne işimize yarayacak?

İşin formül boyutunu bir kenara bırakırsak, amperin bizim açımızdan ehemmiyeti, elektronik aygıt seçiminde öne çıkmaktadır. Yeni bir elektronik alet satın alırken onlarca teknik ayrıntının ortasından yolumuzu bulmaya ve doğru seçimi yapmaya çalışıyoruz. Bu noktada akım bilgisinden faydalanmak işimizi epeyce kolaylaştıracaktır.

Amper bedeli yüksek olursa ne olur?

Şarj aygıtımızın akım pahası, bataryanın üzerinde yer alır. Örneğin 20.0 V= 7.5 A ifadesinde şarj aygıtının bedeli 7.5 Amperdir. Bu sayı bizim aygıtımızın şarj olma suratını belirler. Akım ne kadar yüksekse, şarj olma suratı kısalacaktır. Su borusu örneği üzerinden düşünürsek, akan su miktarı ne kadar fazlaysa, bir yeri doldurma suratı da o kadar yüksek olur.

Akımın yüksek olması bataryama zarar verir mi?

Akımın yüksek olması kesin olarak aygıta zarar verir diyemeyiz, hatta birçokları için tercih sebebidir. Diğer taraftan yüksek amperli şarj aygıtı süratli şarj etse de uzun vadede pil ömrünü kısaltır ve müdafaa yoksa aşırı yüklenmeye neden olur. Dikkate alınması gereken bir diğer nokta, şarj aygıtın amper bedeli kaç olursa olsun, şarj ettiği aygıtın (telefon, bilgisayar, tablet vs.) kapasitesi ne kadarsa, aletin fakat o kadarını alabilecek olmasıdır. 

Örneğin üstteki örnekte şarj aletimiz 20.0 V= 7.5 A iken bilgisayarımız 20.0 V= 3.25 A ise, bilgisayar 3.25 A kapasitesi kadar şarj olabilmektedir. Lakin bilgisayar 7.5 A iken bağlanacığı şarj aleti 3.25 A olursa hem bilgisayar hem şarj aygıtı zarar görür.

Nasıl bir şarj aleti almalısınız?

Akıllı telefonlarda kullanılan gereçler arasında çoklukla en sık bozulan ya da kaybolan ürün olarak akla şarj aygıtları gelmektedir. Yeni bir şarj aygıtı satın almayı planlıyorsanız, doğru bir şarj aygıtını tercih etmeye ihtimam göstermelisiniz ki sonraki vakitlerde herhangi bir meseleyle karşılaşmayın. Karşılaşabileceğiniz sıkıntılardan kaçınmanın yanı sıra, aygıtın performansını etkileyen çeşitli faktörlere de dikkat etmelisiniz.

CE sertifikası ve mAh değeri

Yeni bir şarj aygıtı alırken dikkat etmeniz gereken en çok önemli ögelerden biri de CE sertifikasıdır. Bu, ürünün gerekli tüm testleri geçtiğini garanti eden bir sertifika cinsidir. Bu sertifikaya sahip olmayan bir şarj aygıtı kullanmayı planlıyorsanız, ürünün orijinal olduğundan ve kalitesinden emin olmanız gerekiyor.

Almayı düşündüğünüz yahut incelediğiniz şarj aygıtının tipi, cep telefonunuzun sahip olduğu enerji ölçüsünden düşük olmamalıdır. Yani şarj aygıtı, telefonunuzun sahip olduğu enerji ölçüsünden daha düşük bir mAh pahasına sahip olmamalıdır. Aygıtınıza uygun bedelde şarj aletine sahip olmadığınız takdirde, telefonunuzun pilinin hasar görmesine ve ömrünün kısalmasına neden olabilirsiniz. 

Özetleyecek olursak, şarj aleti alırken dikkat etmeniz gerekenler şu şekilde;

• Bilinen, emniyetli markaların garanti kapsamındaki ürünleri tercih edilmeli.
• Cihazımızın volt/amper bedeline uygun şarj aleti seçilmeli
• Mümkünse aygıtımızın markasıyla marka tercih edilmeli

Bu teknoloji, aygıtların 9 ya da 12 volt ile şarj etmelerini sağlayarak şarj müddetini çok önemli ölçüde kısaltır. Bu ürünlerin tamamı voltaj dalgalanma testinden geçtiği için piyasada yer almakta ve satışa sunulmaktadır. Tabii ki bu eserlerinde özgün ve muteber olduğundan emin olmanızda fayda var.

İşin daha teknik tarafı için, adım adım amper hesaplama süreci ve formüllerine bu yazıdan ulaşabilirsiniz.