Binalar, Toplar Sayesinde Depremden Korunabilir

Bilhassa sarsıntı jenerasyonunda yer alan Türkiye üzere ülkelerde sarsıntı, hayatımızın kaçınılmaz bir gerçeği durumunda. Sarsıntıların ne zaman olacağını evvelce tahmin edemiyor olsak da fay sınırlarının hareketliliği ve durumu, gelecek zelzeleler hakkında ipuçları verebiliyor. Bize düşen en büyük misyonsa sarsıntılara hazırlıklı olmak.

Günümüzde pek çok gelişmiş ülke, yapıların sarsıntıda yıkılmalarını engellemek için sismik izolasyon sistemini benimsiyor. fakat bu sistemlerin yapılara eklenmesi bir epey değerliye patlıyor. O denli ki sadece bu sistemin yapıya eklenmesi, yapının maliyetini %20 oranında artırabiliyor. Geçtiğimiz günlerdeyse bu pahalı sistemlere alternatif olabilecek yeni bir sismik izolasyon tekniği ortaya atıldı.

Bina ve yer ortasına toplar yerleştirilebilir

İsviçre Federal Teknoloji Enstitüsü’nde görev yapan sarsıntı mühendisi Michalis Vassiliou ve takımı, binaların sarsıntı sırasında sallanmasını azaltan bir sismik izolasyon tekniği geliştirdi. Bu prosedür kapsamında bina, küre yahut silindirden oluşan bir katmanla yerden ayrılıyor. Sallanmalara yuvarlanarak reaksiyon veren küre ve silindirler, sarsıntıyı hafif bir sallanma hareketine dönüştürüyor ve bu sallanmayı daha da azaltmak için sürtünme kuvvetinden faydalanıyor.

Bahsi geçen bu formül, aslında bundan 5.000 yıl önce inşa edilen Peru piramitlerinde kullanılmıştı. Çalışmadaki araştırmacılar, bu sistemi daha çağdaş yapmak üzere yaptıkları çalışmada artık geri dönüştürülmüş yüzlerce tenis topuna çimento gibisi karışım enjekte ettiler. İki beton levha ortasına sıkıştırılmış dört dolgulu tenis topundan oluşan bir prototip yapan araştırmacılar, top başına 8 kilonewton kuvvetin desteklendiğini keşfettiler. Bu bedel, tek katlı meskenlerde izolasyon sistemlerinin sunduğu dayanaktan iki kat daha fazla.

Araştırmada yer almayan Kaliforniya Üniversitesi’nden mühendis Jian Zhang, yeni usule dair yaptığı açıklamada çalışmanın bedelli olduğunu belirtti. Sonraki adımların daha büyük prototipler oluşturulması olduğunu söz eden Zhang, bu tıp sistemlerin sıradan inşaat izolasyonunda da kullanılabileceğini belirtti. Araştırmanın başındaki Vassiliou da sistemi sahada test etmek için fon aldığını açıkladı.