Bir Vakitler Kimsenin Cebinden Düşürmediği “Walkman” Nasıl Ortaya Çıktı da Müzik Dinleme Alışkanlığımızı Kökünden Değiştirdi?

Bir dönem, gençlerin elinden düşmeyen bu “çalar gezerler”, âdeta devrinin kablosuz kulaklıklarıydı. Tek farkı ise kablolu olmasıydı.

Hepimizin hayatına ucundan da olsa dokunmuş olan efsane müzik çalar Walkman’ler, hayatımıza nasıl girdi de müzik dinleme alışkanlığımızı baştan yarattı?

1979’da hayatımıza giren Walkman, müzik anlayışımızı tamamen değiştirdi.

O devirler, taşınabilir müzik çalar, hayal gibi bir şeydi. Daha çok radyo ve kaset kültürü yaygındı. İnsanlar, kulaklıkla değil; daha kamusal alanlarda, taşınma özelliği olmadan bir şeyler dinleyebiliyordu. Daha sonra, periyodunun Steve Jobs’u kabul edilen Akio Morita, Sony’nin kurucusuydu.

iPod yoktu, AirPods yoktu, kulaklık hiç yoktu. Sony, 1950’lerden sonra dev bir firma hâline geldi, küresel olarak ismini tüm dünyaya duyuran bir markaydı. Artık kullanıcıların gereksinimlerine yönelik fikirler geliştirmek isteyen marka, radyolardan çok daha portatif ve taşınabilir aletler üzerine yoğunlaşmıştı.

Sony’nin onursal başkanı Masaru Ibuka, 1970’lerde müzik anlayışını kökten değiştirecek “taşınabilir” kasetçalar fikrini ortaya attı.

Sony’nin başkanı olarak Ibuka, seyahat ederken müzik dinlemek istediği, bu muhtaçlığına yönelik de artık yanında taşıyabileceği bir kasetçalara ihtiyacı olduğunu düşündüğü için bu türlü bir fikir geliştirmişti. Aslında bu fikri, tüm insanlığın müzik alışkanlığını da değiştirecekti.

O vakitler TC-D5 model bir kasetçalar vardı. Bu, hem daha profesyonel bir kullanıma yönelikti, hem de çok meşakkatliydi. Ibuka, bu dizaynın daha portatif ve günlük kullanılabilir olması gerektiğini markaya iletti. Model, yalnızca sıradan bir kullanıcının gereksinimlerine yönelik şekilde yeniden tasarlandı.

Basit bir kasetçaların, kolay bir kulaklığı da olmalıydı.

Cihaza bir de kulaklık entegre ederek Başkan Ibuka’nın onayına sunuldu. Başkan, bu fikir karşısında hayli etkilendi ve ürünün pazar potansiyelini öngördü. Çarçabuk taşınabilir, hafif bir kasetçaların pazara girmesi gerektiğini düşünerek marka, resmi olarak üretime geçmeye karar verdi.

400 gram yükü olan aygıtın tartısı, 50 grama düşürüldü. Gövde tasarımı ve içeriği yeniden tasarlanarak 21 Haziran 1979’da, hepimizi etkileyecek Walkman ismiyle Japonya pazarına sunuldu.

Şu an bir çırpıda söylesek de o dönem, aygıtın ismi konusunda oldukça uyuşmazlıklar yaşanmıştı.

Bizim Walkman olarak bildiğimiz aygıta, Amerika ve Avrupa pazarında “dalgaya” alınabilir fikriyle “Walky”, “Soundabout” aynıi epeyce garip ve Avrupai isimler düşünülüyordu. Zira Walkman, insanlar için fazla “Japon işi” gelebilirdi.

Hiçbir isimde karar kılınamayınca istekli gönülsüz Walkman ile pazara sunulan aygıtın 1986’da ismi Oxford sözlüğüne “taşınabilir kasetçalar” olarak girmişti bile.

Walkman, piyasaya sürülmeden önce çeşitli kanılara de sahne olmuştu. Bir insan ses bile kaydedemeyeceği bir aygıtı ne yapacaktı?

Aslında tüm soruların yanıtı, basın toplantısında verildi. İnsanlar, kasetçaların mantığını kayıt almak olarak biliyordu. Lakin Walkman, başta da dediğimiz bütün müzik algılarını yerle bir etmişti. Tasarımı da alışılmışın dışında olduğu için kabul görmesi oldukça zaman aldı.

Toplantıda, insanların bisiklet sürerken, yürürken yahut bir iş yaparken kulaklıkla müzik dinlediğinin görülmesi, Walkman’in esas gayesini açıklamaya yetmişti. Artık herkes, istediği zaman istediği yerde istediği müziği dinleyebilecekti.

Ancak dev Sony, ilk ay yalnızca 3000 Walkman satabilmişti.

Bu, Sony için epey komik bir sayıydı. Fakat şirket, pazarlama stratejisini değiştirerek gençleri hedef almaya başlamıştı. Sokakta, metroda ve genç nüfusun yüklü olduğu her yerde, Walkman reklamları ve tanıtımları yapılıyordu. Klâsik bir televizyon ve gazete reklamından çok, daha interaktif, yüz yüze reklam stratejisi uygulanıyordu.

Bu pazarlama stratejisi, halk tarafından ilgiyle karşılandı. Satışlar, on katına çıkmıştı. fakat Sony için işler, bundan sonra da pek yolunda gitmeyecekti. 1980’de, Andreas Pavel, Walkman’i 1972’de icat ettiğini, fakat üreticilerin reddetmesiyle piyasaya süremediği gerekçesiyle dava açtı.

Başlangıçta Sony, satılan her bir ürün için telif ödemeyi kabul etmişti.

Ancak bu, Pavel için kâfi gelmemiş olacaktı ki yıllar sonradavalardan Sony’nin başını kötü hâlde ağrıttı. Tüm bunların sonunda ise savlara göre Sony, Pavel’e 10 milyon dolarlık bir ödeme yapmıştı. Lakin Walkman’in mucitlerinde hiçbir zaman öncelikli olarak Pavel’in ismi geçmeyecekti.

Zamanla birçok rakip edinen Sony, kıyasıya rekabetin içinde buldu kendisini. Sony dışında birçok efsane modeller de piyasaya çıkmıştı. Yıllar geçtikçe daha kompakt dizaynlar geliştirildi, her modelin üstüne bir yenisini daha ekleyen Sony, iPod’un 23 Ekim 2001’de tanıtılmasıyla popülerliğini zamanla yitirmiş oldu.