Bitcoin ve Kripto Para Piyasası Neden Çöktü? Tüm Ayrıntılar

İlk günden bu yana en çok tartışılan yatırım araçları arasında yer alan kripto para üniteleri, tarihinin en sallantılı periyotlarından birini geçiriyor. Başta Bitcoin olmak üzere piyasadaki tüm kripto para üniteleri eşi aynıi görülmemiş düzeyde ‘çöküş’ yaşıyor. Düşüşün ne zaman sona ereceği ise kestirilemiyor. Pekala ne oldu da piyasalar bu hale geldi? Gelin kripto para piyasalarındaki son duruma, yaşananlar, ayrıntılara ve bundan sonrası için tahminlere hep birlikte yakından bakalım.

Aslına bakacak olursak Bitcoin hala epey yüksek sayılabilecek bir düzeyde. Coinmarketcap‘ten aldığımız verilere göre kripto para ünitesi, an itibarıyla 28 bin doların üzerinde seyrediyor. Sonuçta bugün öteki hiçbir yatırım aracını ünite olarak bu kadar yüksek bir bedelle satın alamazsınız. Lakin büyük resme, yani uzun vadedeki duruma baktığımızda Bitcoin’deki düşüşün yenilir yutulur düzeyde olmadığını görebiliyoruz. Gelin Bitcoin’in 2021 yılından beri nasıl bir fotoğraf çizdiğine hep birlikte bakalım.

Kasım 2021’de Bitcoin için 70 bin dolarları tartışıyorduk

*Bitcoin fiyat grafiği. Kaynak: Coinmarketcap

Bitcoin, 2020’nin son gününde 29 bin dolar düzeylerinden işlem görüyordu. 2021 yılı ise piyasalar için epeyce hareketliydi. Hatta Kasım 2021’e geldiğimizde 70 bin dolarları konuşmaya başlamıştık. Fakat şimdilerde durum tam bilakis dönmüş durumda. Bu makalenin yazıldığı tarih ve saat itibarıyla Bitcoin, 28 bin 350 dolardan işlem görüyor. Yani 31 Aralık 2020’de 1 Bitcoin alan bir kişi, parasını önce 2,4 katına çıkardı, sonra da bu parayı kaybetti. Hatta an itibarıyla bu ‘hayali yatırımcı’ zarar etmiş durumda. Elbette bu durum altcoinlerin tümünde geçerli oldu. Pekala her şey hoş giderken işler nasıl bilakis döndü?

Aslında perşembenin gelişi çarşambadan belirliydi

COVID-19 salgını, tüm dünyayı ekonomik manada etkiledi. Sokağa çıkma yasakları nedeniyle yaşanan küçülmeler, işletmelerin zarar edip kapanma noktasına gelmeleri, tedarik zincirlerindeki aksaklıklar… İşte tüm bunlar hükümetleri zora soktu. Hatta ‘süper güç’ olan ABD bile bu süreçte rekor enflasyon açıkladı. Global manada bu kadar büyük çaplı problemler yaşanıyorken kripto para piyasalarında her şeyin yolunda gitmesi pek de mümkün değildi. Evet, Bitcoin’in merkeziyetsiz yapısı pandemi, enflasyon sayıları ve krizlerden etkilenmiyordu lakin piyasaları belirleyenler de bunlardan etkilenen insanlardı. Yani aslında perşembenin gelişi çarşambadan aşikardı…

Hükümetler, COVID-19’un başlarında vatandaşları için destek paketleri açıkladılar. Pek çok analist, kripto para piyasalarındaki yükselişi önce buna bağladı. Hakim görüş, insanların ceplerinde para varken aldığı takviyenin kripto paralara aktığı tarafındaydı. Bu ilk bakıldığında kulağa mantıklı gelen bir tehmindi zira kripto para piyasalarındaki toplam paranın büyüklüğü, 2021’in sonlarına doğru 3 trilyon dolara ulaşmıştı. Yani piyasaya oluk oluk para akıyor, akan para Bitcoin’e ve diğer tüm kripto para ünitelerini uçuruyordu.

İnançlı liman konusu ve artan faizler

Kripto paralar, piyasaya sürüldükleri ilk günlerinden beri analistler tarafından ‘riskli’ olarak kabul ediliyor. Bunun en büyük nedeniyse kripto paraların herhangi bir merkeze bağlı olmaması. Ayrıyeten herhangi bir ülkenin para ünitesinin durumu da kripto paralar için çok önemli değil. Bu durum, yatırımcıların gözünü çoğu zaman korkutmuştu. O denli ki pek çok kişi, kripto paraları “güvenilmez” olarak nitelendiriyordu. Altın, gümüş ve hatta petrol gibi klasik, ‘güvenli liman’ olarak kabul edilen yatırım araçları varken teknolojik para ünitelerine yatırım yapmak pek çok ekonomiste göre çılgıncaydı. Hal bu türlü olunca da kripto para piyasalarında yatırım yapan bilhassa de küçük ve orta çaplı yatırımcılar, kaçmak için imkan kolluyorlardı. Ülkelerin faiz artırım kararları, inançlı liman arayan yatırımcılar tarafından paranın çekilmesi ve haliyle Bitcoin’in değerisizleşmesi için hayli kâfi bir imkan olarak görüldü. Fakat tek neden bu değildi.

Balina vurgunları ve dolandırıcılık olayları

Kripto para piyasalarının denetlenemeyen ve merkeziyetsiz yapıları, en çok da “balina” olarak isimlendirilen büyük yatırımcıların iştahını kabarttı. O denli ki kripto para üniteleri ilk çıktıkları günden beri var olan balinalar, piyasaların ‘ayarları’ ile dilediklerii oynayabiliyorlar. Kimi zaman satış, kimi zaman alış baskıları kuran balinalar, sürpriz atılımları ile küçük yatırımcıları tabir yerindeyse canlarından bezdirdiler. Hatta bugün kripto paralar ile ilgili paylaşımlar yapan sosyal medya hesaplarına girip bakarsanız, bu durumun kripto fenomenleri bile yıldırdığını görebilirsiniz. Elbette işin bir de dolandırıcılık boyutu var. Kripto paraların yaygınlaşması ile sayısız vurgun olayı yaşandı. Kimi vakitse borsaların yatırımcılardan topladığı parayla yok olduğuna şahitlik ettik. İşte bu iki neden de zati güvenilirliği sorgulanan Bitcoin’i güzelce tartışmaya açtı.

Bu ortada, klâsik finans savunucularının piyasalara yaydıkları olumsuz haberleri de es geçmemek lazım. Onlara göre hem Bitcoin hem de diğer kripto para üniteleri dolandırıcılıktan ibaretti. Temelde bu doğru değildi zira çoğu kripto para ünitesinin arkasında belli bir proje vardı. Lakin dijital finans sisteminin klasik finans sisteminin önüne geçeceği ve yeni bir dünya nizamı kurulacağı söylentileri, olumsuz haberlerin daima olarak pompalanmasına neden oldu. Bunlar yaşanırken küçük yatırımcılar ya parasını kaybettiğinden yahut gerilimi kaldıramadığından ‘inançlı limanlara’ yöneliyordu. Bu da Bitcoin için düşüş manasına geliyordu…

2022’nin başından beri bir inip bir çıkan piyasalar, Terra (LUNA) ve TerraUSD (UST) kriziyle adeta çöktü

*UST fiyat grafiği. Kaynak: Coinmarketcap

Buraya kadar anlattığımız her şey Bitcoin ve diğer kripto para ünitelerinin düşüş trendine girmesi hakkındaydı. 2022 yılına 47 bin dolar düzeylerinde giren Bitcoin, bir ileri iki geri hareketlerle sallana sallana düştü. Küçük ve orta ölçekli yatırımcılar ile pek çok kripto para fenomeni bu düşüş sürecinin sona ermesini beklerken, hiç kimsenin beklemediği bir olay yaşandı. Dolara endeksli bir stabil kripto para olan TerraUSD (UST), argümanlara göre bir ‘operasyona’ kurban gitti. Fiyatı çoğu zaman 1 dolara yakın olması gereken UST, geçtiğimiz gün 0,2 dolar düzeylerine kadar indi. Dolara endeksli bir kripto para ünitesinin bile bu türlü değersizleşmiş olması, piyasaların “çöküşünü” tetikleyen bir diğer etkendi. Tam da burada milyonlarca yatırımcının kaçırdığı bir nokta daha bulunuyor:

Piyasada pek çok farklı stabil coin var. Örneğin Tether (USDT) ve USD Coin (USD). Bu kripto para ünitelerinin ardındaki projeler, kripto paraları sabit tutabilmek ismine direkt dolar rezervi tutuyorlar. Bu, sabit değer için tam olarak gerçek güvenlik manasına geliyor. UST’de ise farklı bir durum söz konusu. Bu kripto para ünitesinin ardındaki ekip, benzer vakitte Terra ağındaki bir altcoin olan LUNA’yı da destekliyor. Yani LUNA ile UST kardeş ve birlikte çalışıyorlar. UST’nin 1 dolar civarında tutulabilmesi için belli bir algoritma ile LUNA alım satımları, bazen de yakımları yapılıyordu. Yaşananların “operasyon” olarak nitelendirilmesinin nedeni de tam olarak bu. UST’yi 1 dolarda tutmaya yarayan algoritmanın tabiri caizse “alt edilmesi“, Terra ismine işleri alt üst etti. Hem LUNA ve UST’nin gerisindeki takımın Bitcoin satması hem yatırımcının telaş yapması hem de ABD Hazine Bakanıi isimlerden gelen olumsuz açıklamalar, önce Terra’yı sonrada tüm piyasayı bugünkü noktaya getirmiş oldu…

Yatırımcıyı ne bekliyor?

Şu an herkesin merak ettiği soru, gelecekte piyasayı ne yahut nelerin beklediği. Bu noktada somut hiçbir bilgi yok diyebiliriz. Kripto para fenomenlerinin yaptığı açıklamalara göz attığımızda, bir fikir ayrılığının söylediği söz edilen olduğunu görüyoruz. Bazıları piyasaların toparlayacağını düşünürken bazıları ise düşüş trendinin derinleşeceğini, bugünlerin iyi günler olduğunu söylüyor. Bazılarına göre ise hem Bitcoin hem de diğer kripto para üniteleri, tarihin en iyi alım fırsatını veriyor ve bu fırsatın kaçırılmaması gerekiyor. Teknik tahlilin ve varsayımların aykırı köse olduğu bu şartlarda neler olacağını hep birlikte izleyip göreceğiz…

Bu içerik bir yatırım tavsiyesi değildir…