Büyük Dedem Viking Çıktı: DNA Örneği ile Soyağacı Nasıl Çıkarılıyor, Doğruluğu Ne Kadar Güvenilir?

Tıptaki gelişmeler süratle ilerlerken genetik soy testi ile maksat, cetlerin kökleri hakkında bilgi sağlamak ve uzaktan akrabalar ile ilişki kurmak olabiliyor. Bilhassa evlatlık olan ya da göçmen kişiler için de tercih nedeni bu prosedürde kimi sapmalar görülebilir mi?

Testleri gerçekleştiren şirketler arasında ya da tek yumurta ikizleri arasında sonuç farklılıkları olabilir mi?

DNA örneği ile farklı cet profilleri raporlanabiliyor.

Tek yumurta ikizlerin DNA örnekleri verildiğinde sonuçların çıkacağını düşünebilirsiniz. Lakin durum pek de o denli olmuyor. Tek bir şirketten çıkan sonuçlar farklıydı. İkizlerden biri yüzde 13 Avrupalı çıkarken başkasında bu sonuç yalnızca yüzde 3 oldu.

Farklı profiller atanmasının nedenleri arasında bir bölgenin geçmişteki sakinlerin çok önemli ölçüde göç etmesi de bulunuyor. Soy teriminin coğrafik, tarihî, kültürel ve dinî gibi çeşitli yorumlara tabi olması da genetik kök çıkarımında kusur ya da belirsizlikleri beraberinde getiriyor.

İyi de testlerin doğru yollarla yapıldığını varsaysak bile sonuçlar neden farklı çıkabiliyor?

Her şirketin, DNA bilgi tabanları birbirinden farklı.

DNA testi firmaları, sonuçları değerlendirirken kendi data tabanlarını kullanıyor. Bu bilgi tabanları ne kadar büyük ve çeşitli olursa test sonuçları o kadar doğru olabilir. Lakin Afrika, Güney Asya benzeri birtakım etnik gruplar başkalarına göre daha az temsil edildiği için bu gruplara ait bireylerin sonuçları daha az doğru oluyor.

Ayrıca genetik bilimler alanında yapılan yeni keşifler olduğunu düşünürsek de firmaların genetik bilgi tabanını sıkça güncellemesi gerekiyor. Lakin bu sayede sonuçlara daha doğru yaklaşmak mümkün.

Genetik testlerde tüm genomlar sıralanmaz.

Şirketler, mümkün tüm genetik varyasyonlara bakmaz. DNA’da bulunan milyonlarca tek nükleotid polimorfizmiye (SNP) odaklanır. SNP’lerin jenerasyonlar boyunca aktarılmasından ötürü bu tekniğe başvurulsa da yine burada bilgi tabanı devreye giriyor. SNP sonuçlarının bilinen atalara sahip insanlardan oluşan data tabanı ile eşleşmesi lazım.

Bu noktadaki bir diğer sorun ise küçük olsa da büyük yanlışlara eğilim olması. Genom dizilimlerde yüzde 99,9’luk bir doğruluktan bahsedilse bile genomdaki 1 milyon yerin işlenmesinde 1.000 tane hata alınabilir.

Tahminleri yapanın bir bilgisayar programı olduğunu unutmamak gerek.

DNA testi sonucunda yüzde 20 Avrupalı, yüzde 30 Çinli vb. datalarla karşılaşabilirsiniz. Zira algoritmalar, kişinin SNP verilerine göre farklı cet kombinasyonları yapıyor. Bu da aslında genetik olarak birbirine çok benzer atalar arasında ayrım yapma noktasında kusur demek.

Çıkan sonuçlar şahıstan bireye göre değişebilirken tesirleri de farklı olabilir.

Kimi kullanıcılar, kendilerini bildikleri etnik kökenlerden farklı bir kökene sahip olarak bulurken kimileri aile öykülerini ve anlatılan geçmişi doğrulayan sonuçlar alabiliyor. Cetlerin kökenleri ve aile bağlantılarıyla ilgili beklenmedik bulgular psikososyal sonuçlar da doğurabiliyor.

Ayrıca buna hizmetlerde birinci dereceden kuzeni tespit eme mümkünlüğü yüzde 100 olabilirken üçüncü ya da dördüncü nesil kuzeni tespit etmedeki yüzde, 15’lere kadar düşebiliyor. Bu yüzden de tam bir soyağacı çıkarmak ne kadar doğru olabilir ki?

Hemen harekete geçmemekte yarar var.

DNA testi sonucunda yüzde 10’nunuz Norveçli çıktıysa ve şayet bu mevzuda bir soy evrakınız yoksa derhal atalarınızı aramaya başlamamalısınız. Bir diğer testte muhtemelen bu yüzdenizde değişiklik olacaktır.

Eğer farklı şirketlerden de aynı dengeli sonuçları alırsanız o zaman uçak biletinizi alabilir ve Norveç’e doğru harekete geçebilirsiniz. Lakin yeniden de unutmayın ki soyunuzun en emniyetli göstergesi, etnik köken kestirimi değil, eşleştiğiniz bireylerin isimleri ve soyağaçları.

İncelemeden geçmek istemeyeceğiniz diğer içeriklerimiz: