DLL dosyası nedir? DLL belgeleri ne işe fayda? DLL dosyası nasıl açılır?

Bilgisayarınızdaki evrakları incelediyseniz, çok sayıda DLL dosyası olduğunu görmüş ya da bir programı açmaya çalışırken bir DLL yanılgısıyla karşılaşmış olabilirsiniz. Bu yazıda DLL evraklarının ne olduğu, nasıl ve neden kullanıldığı ve DLL kusuruyla karşılaştığınızda ne yapmanız gerektiği açıklamaya çalışacağız.

DLL dosyası nedir?

Dinamik İlişki Kitaplığı’nın (Dynamic Link Library) kısaltması olan DLL dosyası, diğer programların makul şeyleri yapmak için arayabileceği talimatları içeren bir dosya cinsidir. Bu şekilde birden fazla program, programlanan yetenekleri tek bir evrakta paylaşabilir ve hatta benzeyenanda kullanabilir.

Örneğin, birkaç farklı program, sabit şofördeki boş alanı bulmak, makul bir dizindeki bir belgeyi bulmak ve varsayılan yazıcıda bir test sayfası yazdırmak için örnek.dll gibi bir DLL evrakını çağırabilir.

EXE dosya uzantısına sahip olanlar yürütülebilir programların bilakis, DLL belgeleri direkt çalıştırılamaz, bunun yerine halihazırda çalışmakta olan diğer kodlar tarafından çağrılması gerekir. Lakin DLL’ler EXE’lerle aynı formattadır ve kimileri .EXE dosya uzantısını bile kullanabilir. Çoğu Dinamik İlişki Kitaplığı .DLL dosya uzantısıyla bitse de kimileri .OCX, .CPL ya da .DRV uzantılarını kullanabilir.

DLL belgeleri, bol ölçüde olmaları ve sıklıkla kullanılmaları nedeniyle, Windows’u başlatırken, kullanırken ve kapatırken görülen kusurların büyük bir yüzdesinde karşınıza çıkma eğilimindedir. Eksik ya da bulunamayan DLL evrakını indirmek kolay olsa da, bu tekniğin nadiren en iyi yol olduğunu söyleyebiliriz.

DLL yanılgısı nasıl çözülür?

Bir DLL kusuru ile karşılaşırsanız, yapacağınız en iyi şey, o DLL problemine özel sorun giderme bilgilerini bulmaktır. Bu sayede sorunu doğru şekilde ve kalıcı olarak çözeceğinizden emin olabilirsiniz. Çoğu program, yükleme sürecine benzer bir onarma seçeneğine sahiptir ve çoğu durumda program bu işlem ile eksik olan gerekli evrakları bularak tekrar yükler.

Dinamik İlişki Kitaplığı’ndaki “dinamik” sözü, dataların çoğu zaman bellekte mevcut olması yerine, dataların sadece program onu etkin olarak çağırdığında bir programda kullanıma sunulması nedeniyle kullanılır.

DLL belgeleri nasıl açılır?

Varsayılan olarak Windows’ta çok sayıda DLL dosyası mevcuttur lakin üçüncü taraf programlar da bunları yükleyebilir. Bir DLL evrakını açmak az görülen bir durumdur, zira hiçbir zaman bir belgeyi düzenlemeye gerek yoktur, ayrıyeten bunu yapmak muhtemelen programlarda ve diğer DLL’lerde problemlere neden olabilir. Yeniden de, ne yaptığınızı biliyorsanız, Resource Hacker bir program ile bunu yapabilirsiniz.

DLL evrakları, bir programın farklı bileşenlerini eşsiz modüllere ayırmasına imkan tanıdığından ötürü epey yararlıdır. Bu modüller, belli fonksiyonları dahil etmek ya da hariç tutmak için daha sonra eklenebilir ya da kaldırılabilir. Bir yazılım bu şekilde DLL evraklarıyla çalıştığında, program her şeyi anda yüklemeye ihtiyaç duymadığından ötürü daha az bellek kullanabilir.

Ayrıca DLL’ler, programın tamamını yeniden oluşturmaya ya da yeniden yüklemeye gerek kalmadan programın kimi kısımlarının güncellenmesi için bir yol sağlar. Bir program DLL kullandığında, tüm uygulamalar tek DLL belgesindeki güncellemeden yararlanabildiği için bu yarar daha da artar.

ActiveX Kontrolleri, Kontrol Masası evrakları ve aygıt şoförleri, Windows’un Dinamik Temas Kitaplıkları olarak kullandığı belgelerden bazılarıdır. Bu belgeler sırasıyla OCX, CPL ve DRV dosya uzantısını kullanır.

Bir DLL farklı bir DLL’den gelen talimatları kullandığında, bunların birincisi, artık ikinciye bağımlı olarak tanımlanır. Bu, sadece birincisinin arızalanma şansı yerine artık ikinciye de bağımlı olması ve sorun yaşanması durumunda birincisini de etkileyeceği için DLL fonksiyonlarının bozulmasını kolaylaştırır.

Bağımlı bir DLL daha yeni bir sürüme yükseltilirse, eski bir sürüm üzerine yazılırsa ya da bilgisayardan kaldırılırsa, DLL belgesine dayalı program artık olması gerektiği çalışmayabilir.

Kaynak DLL’leri, DLL’lerle aynı dosya biçiminde olan lakin ICL, FON ve FOT dosya uzantılarını kullanan data belgeleridir. ICL evrakları simge kitaplıklarıdır, FONT ve FOT belgeleri ise yazı tipi belgeleridir.