Dünyada Yükselişe Geçen ‘Super App’ Kavramını İnceledik

Kullanıcılar olarak bir mobil uygulamadan beklentilerimiz çok da değişmiyor gibi hissedebiliriz. Instagram’da fotoğraflar görelim ve paylaşalım, Twitter’da gündeme göz atalım, taşınabilir bankacılık uygulamamız EFT sürecini düzgünce yerine getirsin, Getir market alışverişimizi halletsin kâfi.

ama ferdî olarak her ne kadar bu türlü hissetsek de, kullandığımız her taşınabilir uygulamanın bize giderek daha fazla şey sunmaya başladığını fark etmişizdir. Bunun arkasında son yıllarda yükselişe geçen ‘Super App’ kavramı var. Gelin Instagram’ın bir daha asla eskisi olmayacağını bize gösteren bu Super App nedir, neden yükselişe geçti ve hangi uygulamalar Muhteşem App olma yolunda ilerliyor bir bakalım…

Super App aslında çok da yeni bir kavram değil

Super App ilk olarak 2010 yılında BlackBerry’nin kurucusu Mike Lazaridis tarafından kullanılan bir ifade. O devirlerde örnekleri olan bir teknoloji kavramından fazla bir fikir olarak konuşuluyordu. 

Lazaridis ise bu kavramı kullanıcıların anda pek çok şeyi yapabileceği, üçüncü parti uygulamalarla da entegre çalışabilen kapalı bir uygulamalar ekosistemi olarak tanımlanmıştı. Yani bir muhteşem app’in içinde birden çok hizmet için entegre çalışan küçük uygulamalar bir ortada olacak yahut o tek üstün app aynı anda birden çok hizmeti bünyesinde barındıracaktı. Böylelikle kullanıcılar tüm işlerini tek bir uygulamada halledecek, uygulamalar arasında gezinmek zorunda kalmayacaktı.

Super App fikri Çin’de WeChat ile yükselişe geçti

Super App ile ilgili ufak bir arama yaparsanız karşınıza en çok çıkan ismin WeChat olduğunu görürsünüz. Bunun sebebi, WeChat’in ilk ve en büyük harika app örneği olması.

WeChat, başlangıçta WhatsApp bir iletileşme ve arama uygulaması olarak kullanıma sunuldu. Fakat yıllar içerisinde izlenen üstün app siyaseti, uygulamayı Çin’in bir numaralı uygulaması haline getirdi ve milyarlarca dolarlık ticaretin döndüğü bir platforma dönüştürdü.

Geliştiricilere WeChat içinde kullanılabilecek küçük uygulamalar geliştirme müsaadesi verildi ve zaman içerisinde yalnızca WeChat’e girerek kullanılabilecek, aklınıza gelen her alanda hizmet sunan üç milyondan fazla uygulama platforma dahil edildi. 

Böylece WeChat üzerinden arkadaşlarla konuşmanın yanında haber okumak, araç kiralamak, yemek söylemek yahut pasaport başvurusu yapmak mümkün hale geldi. Bu da WeChat’i başarılı bir muhteşem app örneği haline getirdi.

Çin’in bir numaralı uygulaması WeChat, o denli yaygın bir uygulama ki, bir sokakta yürürken satıcıdan aldığınız bir ‘sokak lezzetinin’ ödemesini bile saniyeler içinde WeChat üzerinden QR kod okutarak yapabiliyorsunuz. Kısaca bu üstün app, Çin’de her yerde ve hayatın her alanında kullanılıyor.

Asya’da her geçen gün daha fazla kullanıcıya ulaşan muhteşem app’ler, Afrika’da da yükselişte. Nedeni ise ‘ucuz ve düşük düzey telefonlar’

Super app’ler her ne kadar yola Asya’da çıkmış olsa da, son yıllarda Afrika’da da pek çok yerel muhteşem app yükselişte. Bunun en büyük nedeni olarak ise Afrika genelinde düşük düzey telefon kullanımının yoğunluğu gösteriliyor. 

Kullanıcıya kusursuz bir tecrübe sunamayan düşük düzey telefonlarda, kullanıcılar da haliyle tek uygulamayla her şeyi çözen muhteşem app’lere yönelmişler. Afrika genelinde tanınan olan birçok harika app var ve bu uygulamalarla pek çok şeyi tek bir yerden halletmek mümkün.

Benzer bir durumun pek çok Orta Doğu ülkesinde de geçerli olduğu ifade ediliyor. Yerel teknoloji şirketlerinin yöneldiği bi üstün app alanında her geçen gün daha fazla uygulama geliştiriliyor. 

Konunun Instagram’la, Twitter’la ne alakası var?

Bir üstün app olarak geliştirilmiş yahut gelen yeniliklerle yıllar içerisinde bir üstün app’e dönüşmüş uygulamalardan kabaca bahsettik. Pekala tüm bunların Instagram, Twitter, TikToki uygulamalarla ne alakası var?

Aslında bu sorunun karşılığı hepimizin günlük sosyal medya tecrübesinde gizli. Kesinlikle karşınıza çıkmıştır, geçtiğimiz haftalarda ‘Instagram’ı yeniden Instagram yapın’ kampanyası başlatılmıştı. Kim Kardashian benzeri pek çok Instagram ünlüsünün de dahil olduğu bu kampanyada Instagram’ın giderek TikTok’a benzemesi eleştirilmiş, bir fotoğraf uygulaması olduğu hatırlatılmıştı.

Benzer durumlar son periyotta Twitter ve TikTok aynıi uygulamalar için de konuşuluyor. Örneğin Twitter sesli sohbet odaları özelliği eklediğinde yahut TikTok alışveriş özellikleri dahil ettiğinde hep sesleri duyduk. ”Ne oluyor bu uygulamalara?”

Cevap kolay; üstün app olma yolunda süratle ilerliyorlar. Elon Musk’ın Twitter’ı satın alacağı haberler ilk çıktığında, Twitter’ı bir harika app yapmak istediğinden bahsetmişti örneğin. Instagram’ın en zirvedeki koltuğunda oturan Adam Mosseri, neredeyse bir yıl önce yaptığı bir açıklamada açıkça ‘Instagram’ın artık bir fotoğraf paylaşma uygulaması olmadığını’ belirtmişti… Uygulamada arama özelliklerinin geliştirilmesinden mağaza ve alışveriş özelliklerine, pek çok yenilik bu sözleri destekledi.

Yani her ne kadar kullanıcılar olarak ardındaki matematiği anlamasak ve tecrübemizi kötüleştirdiğini düşünsek de tüm büyük uygulamaların ekipleri, üstün app olabilmek için her geçen gün daha fazla özelliği uygulamalarına dahil etmeye devam ediyorlar. Biz de başlangıçta sevmediğimizi söylesek de, zaman içerisinde tüm yenilikleri kabul ederek kullanıyoruz.

Şunu da belirtmek gerekir ki Instagram, Twitter ve TikTok büyük uygulamalar şimdi tam olarak ‘super app’ değiller. Fakat izledikleri siyaset, maksatlarının bu olduğunu bize açıkça gösteriyor.

Aslında kulağa hayli mantıklı geliyor, pekala niçin bu yeniliklerden rahatsız olup ‘eski Instagram’ı istemeye’ devam ediyoruz?

Sağladığı bu kadar pratikliğe karşın kullanıcıların neden Instagram’a sürekli daha fazla özellik gelmesinden ve uygulamanın farklı bir şeye dönüşmesinden hoşlanmadığını çözmek çok kolay olmayabilir. ama anlaşılabilir…

Çünkü her yenilikte uygulamayı kullanmaya dair davranışlarımızın da değişmesi gerekiyor. Bazen sevdiğimiz bir özellik geri planda kalıyor ve bundan hoşlanmıyoruz. Bazen, gelen yeni özellikler yüzünden platformda artık sadece ‘bakmak, izlemek yahut dinlemek’ için var olan daha pasif tüketiciler pozisyonunda olduğumuzu hissedebiliyoruz. Sonuçta bir kedi fotoğrafı çekip paylaşmakla reels üretmek benzer şey değil…

Ancak sonuçta her zamanbu özellikleri benimseyip bir süre sonra yeni normalimiz olmasına izin veriyoruz. Örneğin reels’lar başlangıçta anlamsız geliyordu, alışamamıştık. ama istatistikler gösteriyor ki artık Instagram’da en çok vakit geçirilen yerlerin başında reels’lar geliyor.

Burada Instagram’ı en tanınan örnek olduğu için konuşuyoruz fakat aynı bir mantık tüm uygulamalar için geçerli. Twitter’ın bir ‘mikroblog’ olarak çıktığı yolculuğu sonunda geçirdiği tüm değişimler de kullanıcıları tarafından benzeyenyorumlar almıştı…

Kullanıcılar istemediğini söylemesine karşın neden Instagram, Twitter gibi uygulamalar super app’e dönüşme konusunda bu kadar ısrarcı?

Super app’lerle ilgili olarak şimdiye kadar verdiğimiz örnekler, bu uygulamaların kullanıcıların hayatını kolaylaştırmaktan öbür bir şey yapmadığı yönünde. Sonuçta uygulamadan yemek siparişi verip, hiçbir öbür uygulamaya geçmeye gerek kalmadan birkaç haber okuyup, birdenbire gereksinimimiz olan o şeyi hatırlayıp pat diye yeniden uygulamadan alışveriş yapmak, fatura ödeyebilmek kulağa kötü gelmiyor. 

E uygulama geliştiriciler de anlaşılan bunu bizim yararımıza yapıyorlar… O denli değil mi? Tabii ki değil… Kullanıcı tecrübesini güzelleştirerek ekran süresini belli bir uygulama için artırmak tabii ki o uygulamanın geliştiricilerinin maksatlarından biri. Harika app’ler de bu ekran mühletini ve kullanım oranlarını artırdığı için bu manada karşılıklı yarar sağlıyor, bu doğru. Lakin tek münasebet bu değil.

Özellikle Meta gibi reklam gelirlerine dayalı büyüyen şirketlerin son yıllarda veri toplama ve bunları kullanma konusunda yaşadıkları badireleri biliyoruz. Her geçen gün bu mevzuda önlerine daha fazla mahzur çıkıyor. Üçüncü parti uygulamalardan ve internet sitelerinden bilgi toplamak ve bunları kullanmak, teknoloji devleri için giderek imkansız hale geliyor.

Apple, aygıtlarından üçüncü parti uygulamalar için bilgi toplama ve kullanma imkanlarını hayli sınırladı. Kapalılık ve güvenlik şuuruyla ve ülkelerden gelen yaptırımlarla derinleşen bu mevzu, Google’ı da Android için siyasetler üretmeye itti. Lakin bu, Meta aynıi şirketlerin işini hayli zorlaştırdı.

Peki ya zati her adımı tek bir uygulama üzerinde atan kullanıcılardan topladıkları bilgileri tekrar o tek uygulama için kullanabilselerdi? 

İşte teknoloji devlerini muhteşem app’ler konusunda bu kadar ısrarcı hale getiren gerçeklerden biri de bu. Bir yandan tüm gün boyunca o uygulamayı kullanan milyonlarca beşerden tek bir uygulama müsaadesiyle sınırsız data toplama şansı, bir yandan da bu bilgileri problemsizce entegre uygulamalar ve reklamlar için kullanma imkanı…

Günümüzde harika app olma yolunda adım atan öteki hangi uygulamalar var?

Bu hususta Trendyol’u ve Getir’i yeni birer örnek olarak sunabiliriz.

Getir, son aylarda üst üste attığı adımlarla giderek bir harika app’e dönüşmeye başladı. Market siparişleri oluşturabileceğimiz bir uygulama olarak yola çıkan uygulama olarak yola çıkan Getir, akabinde yemek siparişleri verebilmemize imkan sağladı. Sonra bir baktık ki Getirİş, GetirAraç gibi pek çok yenilikle iş ilanlarından araç kiralamaya aynı anda çok fazla hizmet alanı var oldu.

Trendyol da aynı bir çizgide ilerledi. İlk olarak alışveriş yapabildiğimiz bir e-ticaret platformu olan Trendyol, sonra market ve yemek siparişleri de verebildiğimiz bir platforma dönüştü. Trendyol Cüzdan uygulama içi özelliklerle ödeme konusunda da geliştirmeler yapıldı. Ayrıyeten uygulama içerisindeki video içeriklerle ve koleksiyonlarla benzeyenzamanda vakit geçirilecek, içerik tüketişlecek bir platform için de adımlar atıldı. Finansal teknoloji uygulamalarında da benzer senaryolarla karşılaşmak mümkün. Gelecekte de sayılarının artacağını söylersek yanılmış olmayız…

Kaynaklar: The Wall Street Journal, World Economic Forum, The Verge, Forbes