Dünyayı tehdit eden 9 milyon tonluk büyük tehlike

Belki farkında değilsinizşarj aygıtları, elektronik sigaralar, oyuncaklar ve kablo yumaklarına kadar pek çok şey, e-atık olarak yığılmaya devam ediyor ve tedarik zincirlerini çok önemli gereçlerden yoksun bırakıyor. Yeni bir tahlil, insanların ekseriyetle e-atık olarak tanımadıkları tüm küçük elektronik eşyaları sayıyor ve sayılar çılgınca görünüyor.

Dünya genelinde her yıl çöpe atılan tüm elektronik sigaraların yükünün üç Brooklyn Köprüsü’ne eşit olduğu tahmin ediliyor. Elektronik sigara ve “görünmez” olarak kabul edilen diğer küçük tüketici ürünlerinin toplam yükü yılda 9 milyar kilogram. Bu, yarım milyon damperli kamyon kıymetinde elektrikli diş fırçası, LED’lerle süslenmiş berbat tatil kazakları, drone’lar ve diğer küçük elektronik aygıtlar manasına geliyor. Tampon tampona dizilmiş bu kamyonlar Nairobi’den Roma’ya kadar uzanıyor.

Bu eşyaların çöpe atılmasıyla ilgili sorun, elektronik aygıtların ekseriyetle kurşun ya da cıva tehlikeli maddeler içermesi ve bu hususların çöplüklerden sızarak toprağı ve suyu kirletebilmesi. Aygıtları meskenlerinde istiflemek de ideal değil. Bunun yerine bu eserler geri dönüştürülürse, üreticiler gerçek altın ve diğer değerli materyalleri geri kazanabilir. Bu da e-atığı ve hatta potansiyel olarak daha fazla hammadde için maden çıkarma gereksinimini azaltabilir.

Atılan aygıtlar ve bilgisayarlar onlarca yıldır sorun teşkil etse de yeni tahlil, global bir karmaşaya dönüşen ve çoklukla görmezden gelinen eğilimlere ışık tutuyor. Tek kullanımlık elektronik sigaralar her yerde. Yeni aygıt yinelemeleri çoklukla yeni şarj aletleri gerektiren yeni fişlerle birlikte geliyor. Objelerin İnterneti her şeyi birbirine bağlı hale getirdi.

Kar amaçladığı gütmeyen Elektrikli ve Elektronik Ekipman Atıkları (WEEE) Forumu‘nun iletişim müdürü Magdalena Charytanowicz bir basın brifinginde, “Tüketiciler her zamanbazı eşyaların elektronik içerdiğini fark etmiyor ve bu nedenle bu eşyalar doğru yere ulaşmıyor ve bu bir kayıp” diyor.

“Görünmez” elektronikleri geri dönüştürmediğimizde ne kaybediyoruz?

WEEE Forum’a göre, yalnızca 2019 yılında geri kazanılabilecek, başta demir, bakır ve altın olmak üzere yaklaşık 9,5 milyar dolarlık materyal… Geçen yıl atılan bakır yüklü kablolar dünyanın etrafını 107 defa sarmış olabilir. Yenilenebilir enerji, elektrikli araçlar ve daha fazlası için çok önemli olan bakıra olan talebin bu on yıl içinde süratle artması bekleniyor.

Çöpe giden elektronik sigaralar (diğer şarj edilebilir aygıtlar aynıi), dünyanın daha temiz enerji ve ulaşıma geçiş için çok fazla ihtiyaç duyacağı çok önemli bir pil minerali olan lityum israfına neden olmakta.

Brüksel merkezli Forum, görünmez elektronik aygıtlarla ilgili yeni tahlili yapmak üzere Birleşmiş Milletler Eğitim ve Araştırma Enstitüsü’nü (UNITAR) görevlendirdi. Varsayımlar, UNITAR‘ın en son 2020 yılında gerçekleştirdiği ve her türlü e-atığı izleyen uluslararası bir rapor olan global e-atık monitörüne dayanıyor.

E-atıkların yaklaşık yüzde 55’i, büyük ölçüde üreticilerin ürünlerinin ürettiği atıkları yönetmesini gerektiren yasalar sayesinde Avrupa’da toplanıyor. Dünyanın diğer birçok yerindeGenişletilmiş Üretici Sorumluluğu (EPR) maddeleri ve atılan ürünlerin sorumlu bir şekilde kesimlere ayrılması ve değerli materyaller için çıkarılması için gereken geri dönüşüm altyapısı bulunmamakta. Küresel olarak e-atık toplama oranı yalnızca yüzde 17.