‘Gama Radyasyonu Patlaması’, Tarihte İlk Defa Gözlemlendi

Son vakitlerde uzay keşiflerinde peşi sıra birincilere imza atılırken, bugün bunların arasına bir yenisi daha eklendi. Bilim insanları, en az bir nötron yıldızını içeren yıldızların çarpışması, milimetrelik radyo frekansı dalga uzunlukları aralığında tarihte ilk defa gözlemledi. Çarpışma, bugüne kadar gözlemlenen en enerji dolu ve parlak gama ışını patlamasını görmemizi sağladı.

Söz konusu çarpışmanın ışıkları, Dünya’ya 6 ila 9 milyar yıllık seyahat sonucunda ulaştı ve Kasım 2021’de Atacama Büyük Milimetre/Milimetre-altı Dizisi (ALMA) tarafından yakalandı. Kısa gama ışını patlaması, ALMA ile bu türlü bir olayı yakalamak üzere yapılan çalışmaların ilk sonucu oldu.

Karşınızda GRB 211106A olarak tanımlanan, gözlemlenen ilk gama patlaması:

Gama radyasyonu patlamaları, kainatta bilinen en güçlü patlamalar arasında yer alıyor. Bu patlamalarda yalnızca 10 saniye içinde Güneş’in 10 milyar yılda yaydığı güçten daha fazlasını ortaya çıkarıyor. Üstte görüntüsünü gördüğümüz söylediği söz edilen patlamalar, vakitte demirden daha ağır elementleri kozmosa saçar. O denli ki parmaklarımıza taktığımız altın yüzükler bile aslında bu yıldız felaketinin bir eseridir.

Nötron yıldızlarının çarpışması durumunda ortaya çıkan kısa müddetli gama ışını patlaması (SGRB), sadece milisaniyeler kadar sürüyor. Dolayısıyla üstte gördüğümüz görüntüler, milyarlarca ışık yılı öncesinde kaydettiğimiz birkaç milisaniyelik anı gösteriyor. ALMA öncesindeki tüm milimetrik teleskoplar, uzaktaki bu patlamaları yakalayabilecek hassasiyete sahip değildi.