Global Isınma Nedir, Neden Oluşur? Tesirleri ve Sonuçları

Sera gazları Dünya’nın ısınmasına nasıl katkıda bulunur? Atmosferdeki sera gazları Dünya’dan yayılan ısıyı önce soğurur, akabinde tekrar yayar. Böylelikle, yeryüzünden uzaya doğru yayılan ısının bir kısmını geri yansıtarak, sera etkisi yapar ve Dünya’nın daha sıcak olmasını sağlarlar. aynı cins iki atomdan oluşmayan herhangi bir gaz molekülü, kızılötesi ışığı yani ısıyı soğurup yeniden yayabilir. Bundan Ötürü atmosferdeki su buharı, metan, karbondioksit, karbonmonoksit, azot monoksit, azot dioksit ve ozon aynıi aynı tıp iki atomdan oluşmayan tüm gazlar sera gazıdır. Atmosferimizin %99’unu oluşturan azot ve oksijen gazlarıysa sera gazı değildir.

Günümüzde Dünya’nın ortalama yüzey sıcaklığı hızla artıyor. Global ısınma olarak isimlendirilen bu durum insan aktiflikleri sebebiyle atmosferdeki karbondioksit ölçüsünün aşırı artmasından kaynaklanıyor. 20 bin yıl önce Amerika, Avrupa ve Asya kıtalarının kuzey kısımları buzullarla kaplıyken atmosferdeki karbondioksit derişimi 180 mg/L idi. Sanayi ihtilalinden önce ise bu değer 280 mg/L’ye çıkmıştı. Bugünse yaklaşık 415 mg/L civarında ve artmaya devam ediyor. Pekala ya global ısınma tam olarak nedir? Neden oluşur? Basitçe anlatmaya başlayalım ve global ısınmayı durdurmaya çalışalım.

En temelden başlayalım, global ısınma nedir?

Karbondioksit, karbonmonoksit ve aynıi diğer sera gazlarının atmosferde toplanması ve dünya yüzeyinden yansıyan güneş ışınlarının hatta radyasyonunun emilmesini sağladığında küresel ısınma meydana gelir. Bu sayede yansıması ve dünyadan ayrılması gereken güneş ışınları ve radyasyonu dünyada kalarak dünyanın ısınmasına sebebiyet verir. Bu ortada bu bahsettiğimiz sera gazlarının ısınma gibi tesirlerine de sera tesiri denir.

Peki global ısınma neden oluşur, sebepleri nelerdir?

• Aşırı avlanma
• Sanayileşme
• Çiftçilik
• Tüketicilik
• Petrol sondajları
• Enerji santralleri
• Atıklar
• Ormansızlaşma
• Fosil yakıtlar

Balıklar insanların ana protein kaynaklarındandır. Balıkları aşırı tüketmemiz nedeniyle artık deniz ömründe eksiklikler yaratmış ve okyanus çeşitliliğinde büyük bir eksikliğe neden oluyoruz. Endüstrileşme de bu listede yer alıyor zira kullanılan kimyasallar ve materyaller yalnızca atmosferi değil, altındaki toprağı da kirletiyor. Çiftçilik ise esas sıkıntılarımızdan biri olacak zira beslediğimiz hayvanlar çok fazla metan gazı üretiyor. Ayrıyeten harcadıkları bitkisel alanlar da uğraşı.

Fosil yakıtlar, petrol sondajları, ulaşımda kullanılan yakıtlar ise bu süreçte iklim değişikliğine katkıda bulunur zira kullanımında ortaya çıkan gazlar atmosfere yayılır, ayrıyeten yabanî ömür ve çevre için de ziyadesiyle toksik yani zehirlidir. İnsanlar kullandığı ambalaj ölçüsünün haddi hesabı yok, günümüzdeki pek çok ürün, atık ve ambalaj geri dönüşümsüz bir şekilde üretiliyor. Bu maddeler çözündüğünde atmosfere hatta tabiata zehirli gazlar yayıyor. Küresel ısınma artıyor.

Küresel ısınmanın dünyamız için tesirleri ve sonuçları nelerdir?

• Yüksek sıcaklıklar
• Kuraklık ve orman yangınları
• Tatlı suyun azalması
• Sel
• Deniz düzeyinin yükselmesine bağlı kıyı bölgelerinin sorunları
• Biyoçeşitlilik
• Topraklar

Bilim insanları her yıl global ısınmanın sonuçları hakkında daha fazla şey öğreniyor. Her geçen yıl, her geçen saat tahminen her geçen saniye bunun gezegenimiz üzerindeki yıkıcı etkisine dair yeni deliller elde ediyoruz. İklim değişikliğine bağlı olarak sıcak hava dalgaları, kuraklıklar, seller, kıtlıklar arttıkça artıyor. İnsanlar her geçen gün daha çok acı çekiyor. Eriyen buzullar daha kötü su kıtlıklarına neden olacak. Yükselen deniz düzeyleri kıyı taşkınlarına yol açacak.

Ormanlar azalacak, yeni haşerelerle başbaşa kalacağız. Tüm bunlar tarıma ve balıkçılığa zarar verecek. Mercan resifleri ve alpin çayırları gibi habitatların bozulması, birçok bitki ve hayvan cinsinin neslinin tükenmesine neden olacak. Polen üreten yakup otunun çoğalması ve büyümesi, daha fazla hava kirliliğine yani patojenlere tahminen sivrisineklere elverişli şartlar sunacak. Alerjiler, astım ve bulaşıcı hastalık salgınları daha yaygın hale gelecektir.

Üstümüze düşenlere bakalım: Global ısınmayı önlemek için ne yapmalıyız?

• Öncelikle bu mevzuyu dile getirerek insanları aydınlatın
• Evinizi yenilenebilir güçle donatın
• Yalıtım yaparak enerjiyi koruyun
• A sınıfı enerji tüketen aygıtlar kullanın
• Su israfını azaltın
• Yiyebildiğiniz kadar yiyecek alın
• Daha iyi ampuller takın
• Takılı fişleri çekin, açık kalan anahtarları kapatın
• Geri dönüşüme destek verin
• Fosil yakıtları kullanmayın

2015 yılında 195 ülke global ısınmayı 2 derece santigrat ile sonlandırmayı amaçlayan Paris İklim Sözleşmesi’ne imza attı. Ülkeler bu kontrat ile atmosfere saldıkları karbondioksit ölçüsünü azaltmayı taahhüt etti. Dünya’nın daha fazla ısınması ve doğal dengelerin bozulmasını engellemek için bizimde atmosfere saldığımız karbondioksit ölçüsünü azaltmamız gerekiyor. Bu gayeyle yapılması gereken şeylerin başında kömür ve petrol aynıi fosil yakıtların kullanımını azaltmak, güneş ve rüzgâr gücü benzeri çevre dostu enerji kaynaklarına yönelmek geliyor.

Bu ortada bilim insanlarımız iklim değişikliği için tonlarca grafik yayınlıyor ve dile getiriyor ama pek bir tesiri olmuyor. Atmosfere saldığımız sera gazları yüzünden sera tesiri gitgide artıyor. Kimine göre ‘winter is coming’ gibi gelse de durum pek de o denli değil, zira bu kere hem kış hem yaz birlikte bastırarak geliyor. 8 Ekim 2018 tarihinde yaklaşık 700 sayfalık bir rapor bile bunun için yayınlanmıştı. O denli sıradan bir rapor aynıi düşünmeyin, 40 ülkeden 133 muharrir toplanmış yaklaşık 6000 bilimsel makaleyi incelemiş, yetmemiş bir de tüm bu araştırmayı yaklaşık 1000 bilim insanına teyit ettirmişler.

Adına da 1,5 ⁰C Global Isınma demişler. Ha neden 1,5 bugünlerde aslında daha az değil mi diye soracak olursanız şöyle bir yanıt verebilirim: Son yüzyılda dünyanın ortalama sıcaklığı 1 ⁰C kadar yükseldi. Fakat bu durum tahmin ediliyor ki biz düşürmek istesek bile düşüremiyor olacağız hatta 2030 yılında ortalama sıcaklık 1,5 ⁰C artmış olacak. İşte bu raporun da anlatmak istediği şey şayet 12 yıl içerisinde sera tesirine yol açan gazların salınımını 2010’daki düzeyin yarısına düşürebilirsek ve 2050’ye kadar 0 emisyona ulaşabilirsek lakin o zaman bu ortalama sıcaklık artışını 1,5 ⁰C’ye sabitleyebiliriz.

Siz de global ısınma için tedbir almaya başlayacak mısınız? Yorumlarda aldığınız tedbirleri paylaşmayı ve sizin gibi okurları bilgilendirmeyi ihmal etmeyin!