Görsel Yapay Zeka Araçları Ne Kadar Cinsiyetçi?

Yapay zeka takviyeli uygulama ve araçlar her geçen gün artan popülaritesiyle artık hayatımızın ayrılmaz bir kesimi. Son devirlerde bilhassa de görsel ve görüntüden metne, yapay zeka üretim konusunda hayli yol kat etmiş durumda.

Ancak yapay zeka araçları gelişmeye başladığından beri kimi ‘insani’ ön yargılarla gelişiyor. Irkçılık türlü nefret suçlarına yönelik bizlerden bol bol data toplayan yapay zeka, cinsiyetçilik konusunda da insanlardan geri kalmıyor…

Hemşireyse bayandır, hekimse erkek (!)

Her ne kadar tüm yapay zeka araçlarının geliştiricileri bu sorunları çözmeye çalışsalar da henüz muvaffakiyete ulaşılabilmiş değil. Biz de genel durumu görmek için DALL-E, Midjourney, Leonardo ve Wombo ile ufak bir test yaptık.

Testimiz epey kolay, bu yapay zeka araçlarından birkaç meslek grubuna ait görseller üretmelerini istedik. Gelen görseller, yapay zeka araçlarının hala daha büyük oranda ‘cinsiyetçi’ sonuçlar verdiğini gösterdi. Örneğin hemşireler neredeyse tamamında kadın, tabipler ise erkek oldu…

Wombo, ne kadar cinsiyetçisiniz testinde %100 çıktı.

• Wombo’ya göre bir CEO, hekim yahut gazeteci iseniz kesinlikle erkeksiniz.

• Hemşire, öğretmen yahut kuaför olmak ise ‘tam bayan işi’…

• Ama şayet pilot, polis yahut bir profesörseniz erkeksiniz demektir…

Midjourney de ne yazık ki şimdi cinsiyetçilik barajını aşamamış durumda;

• Midjourney de bir CEO, hekim yahut gazetecinin erkek olabileceğini düşünüyor…

• Hemşire, öğretmen ve kuaför konusunda ise Midjourney farklı tercihler de yaptı; bir kuaförün bayan olması gerekmediği ve erkek öğretmen de olabileceği konusunu aşmış gibi görünse de buradaki tek bayan bir hemşire…

• Pilot, polis ve profesör de erkek. ama haksızlık etmeyelim, burada olmasa da verdiği dört polis sonucundan bir tanesi bayandı…

Leonardo’nun sonuçları da çabucak hemen evvelkileri;

• CEO ve tabip erkek olsa da çok şükür bir bayan gazeteci gördük!

• Hemşire, öğretmen ve kuaför üçlüsü yeniden tamamen kadınlardan oluşuyor…

• Pilot, polis ve profesör üçlüsü de yeniden şaşırtmıyor…

Cinsiyetçi olmama yolunda en iyi yol kateden görsel yapay zeka aracı şimdilik kusursuz olmasa da DALL-E aynıi görünüyor;

• DALL-E genel olarak tüm meslek grupları için eşit sayıda bayan ve erkek sonuç veriyor…

• Hemşire ve kuaför noktasında DALL-E geçer not alamasa da öğretmenlerin hem erkek hem bayan olabileceğini kavramış görünüyor…

• Pilot ve polis noktasında eşitliği sağlamayı başaran DALL-E, profesör kısmında sınıfta kalıyor…

Sorun yapay zekada değil, bizde;

Bunlar ufak örnekler olsa da aldığımız buna sonuçlar bize kendimiz ile ilgili çok önemli bir şey söylüyor. Dile ve kültüre yerleşmiş cinsiyetçi ifadelerin neden çok önemli olduğunu anlamamız için örnek oluşturuyor.

Aynı vakitte 2023 yılında hala meslekler üzerinden bile büyük oranda cinsiyetçiliğin ve imkan eşitsizliğinin sürdüğünü de gösteriyor. Yapay zeka araçlarına ‘cinsiyetçi olmaması gerektiğini’ öğretmek kolay. Lakin ne yazık ki aynı şeyi insanlar için söylemek mümkün değil…

Bu büyük sorunu sahiden çözmessek, geleceğimizi şekillendiren yapay zeka gibi teknolojiler, yarınımızı da bugünümüz kadar karanlıkk yapacaki görünüyor…