Herkesin Aklında Tek Bir Soru: Sanki Bizi Dinledikleri İçin mi Bir Şey Konuştuktan Sonra Onun Hakkında Reklamlar Görüyoruz?

“Bu kadar da olmaz!” dediğimiz anlar çoktur, o denli değil mi? “Telefonlar bizi mi dinliyor?” sorusu, aklımızdan geçmiştir.

Peki, sahiden o denli mi yoksa ince düşünülmüş diğer stratejiler mi var?

Dijital reklamcılığın gücü: algoritmalar ve veri

Öncelikle şunu netleştirelim: Çoğu durumda telefonlarımız bizi dinlemiyor. ama bu, reklamların neden bu kadar “hedefli” olduğunu açıklamaz mı?

İşte tam bu noktada devreye algoritmalar ve veri toplama teknolojileri giriyor. Teknoloji şirketleri, bizim çevrim içi davranışlarımızı, ilgi alanlarımızı ve tercih ettiğimiz içerikleri inceleyerek bizi âdeta bir açık kitap aynıi okuyorlar.

Bir web sitesinde gezinirken yahut sosyal medyada bir gönderiye tıklarken aslında geride birçok iz bırakıyoruz. Çerezler olarak isimlendirilen bu küçük data parçacıkları, online hareketlerimizi takip ediyor.

Hangi web sitelerinde gezdiğimiz, hangi içeriklere daha çok vakit ayırdığımız, hatta arama motorlarında hangi anahtar kelimeleri yazdığımız bile kaydediliyor.

Yani biz bir şey hakkında konuştuktan sonra değil, arama yaptıktan ya da içeriklere göz attıktan sonra reklamlar görmeye başlıyoruz. Örneğin, yeni bir televizyon almak hakkında düşünüyorsunuz ve birkaç gün boyunca televizyon modelleriyle ilgili aramalar yapıyorsunuz. Algoritmalar sizin bu ilgiyi fark ediyor ve size televizyonlarla ilgili reklamlar sunmaya başlıyor.

Sosyal medya dinliyor mu?

Telefonlarımızın ve sosyal medya platformlarının bizi dinlediği efsanesine bir göz atalım. Bu mevzuda sıkça teoriler öne sürülse de şirketler daima olarak telefon mikrofonlarının yalnızca kullanıcı müsaadesi ile belli uygulamalar tarafından etkin olarak kullanıldığını savunuyor.

Yani bir uygulama, mikrofonunuzu dinleyip bu bilgiyi reklamlarda kullanamaz. Ancak şirketlerin topladığı bilgi o kadar geniş ve çeşitli ki sizin ilgi alanlarınızı tahmin etmek için dinlemelerine gerek bile kalmıyor.

Örneğin, arkadaşlarınızla konutlarında pizza yapmak üzerine konuştuğunuzda, bu konuşmayı illa telefonun mikrofonu duymuyor olabilir.

Ama kısa bir süre önce bir pizza tanımı aramış yahut pizzayla ilgili bir video izlemiş olabilirsiniz. İşte buna aynı hareketleriniz algoritmalar tarafından izleniyor ve size uygun reklamlar oluşturuluyor.

Nerede olduğunuz da önemli!

Konum verisi, dijital reklamların hedeflenmesinde çok önemli bir rol oynuyor. Telefonlarımız her an nerede olduğumuzu biliyor ve bu bilgi, reklamların daha da özelleştirilmesini sağlıyor.

Bir alışveriş merkezine gittiğinizde, yakınınızdaki mağazaların ya da restoranların reklamlarını görmeniz mümkün. Hatta bulunduğunuz bölgedeki hava durumu yahut yerel etkinliklere göre bile reklamlar karşınıza çıkabilir.

Böylece, bir şey hakkında konuştuğunuzda değil, o şeyin olduğu yerde bulunduğunuzda size uygun reklamlar gösterilir.

Ortak etkileşimler nasıl reklama dönüşüyor?

Konum bilgisi öteki bir yerde daha işe yarıyor. Facebooki herhangi bir uygulamaya giriş yapmasanız bile cep telefonu pozisyonu takip ediliyor ve data, reklam hedeflemelerinde kullanılıyor.

Şöyle örnek verelim: Diyelim ki arkadaşınızla bir partiye gittiniz. Arkadaşınız da daha önce bir marka ile çevrim içi etkileşimde bulundu ve ilgilendi. Yalnızca arkadaşınızın ilgilendiği, sizin o anki konuşmanızda haberinizin olduğu marka ve bu mevzu ile alakalı siz de o ağa düşüyorsunuz.

Nasıl mı? Algoritmalar hem bulunduğunuz yeri hem de sosyal ağlarınızı tahlil ederek o markanın sizin için de farklı olabileceği sonucuna varıyor ve size bu markanın reklamını gösteriyor.

Bir adım daha ileri gidecek olursak, arkadaşınız aslında öteki bir arkadaşıyla bu markayı konuşmuş olabilir ve bu konuşma Facebook uygulamaların radarına girmiştir.

Arkadaşınız, bu konuşmadan sonra reklamı almışsa, aynı yerde bulunduğunuz için aynı reklamı sizin de görmeniz gerektiğine karar verebilir.

Yani yalnızca sizin değil, etrafınızdaki insanların çevrim içi ve fizikî hareketleri de gördüğünüz reklamları etkileyebiliyor. Bu metot aslında dijital reklamcılığın ne kadar karmaşık ve ileri seviyede olduğunu da gözler önüne seriyor.

Bir diğer çok önemli faktör de temas kurma eğilimimiz.

Beynimiz, daha önce gördüğümüz ya da duyduğumuz bir şeyle ilgili yeni bir bilgiyle karşılaştığında doğal olarak bir bağ kuruyor.

Siz tatil hakkında düşünürken tatil reklamları görüyorsanız, bu iki olay arasındaki ilişkiyi çabucak fark edersiniz. Lakin reklamlar çoğu zaman ilgi alanlarımıza uygun olmayabilir, yalnızca fark ettiğimiz ve hafızamıza kazınanlar genelde bu tip reklamlardır.

Reklam kesiminin geleceği nereye gidiyor?

Dijital reklamcılık giderek daha kişiselleşiyor ve algoritmalar her geçen gün daha akıllı hâle geliyor. Lakin bu gelişmelerle birlikte, veri kapalılığı konusundaki kaygılar de artıyor.

Birçok insan, şirketlerin ferdî verilerine bu kadar kolay ulaşabiliyor olmasından rahatsız. Bu yüzden de hem teknoloji devleri hem de hükûmetler, data kapalılığıyla ilgili yeni düzenlemeler getirmeye devam ediyor.

Kişiselleştirilmiş reklamların geleceği de bu dengeyi kurabilme yeteneğimizle şekillenecek gibi görünüyor.

Peki kurtulamaz mıyız?

Tabii ki bu döngüden çıkmak için kimi teknikler deneyebilirsiniz. Uygulamaların izleme yeteneklerini sınırlandırabilirsiniz. Pozisyonu kapatmak birçok işlem olsa da platformları kullandığınız sürece ilgili reklamlarla hedeflenmeniz için data toplanmaya devam ediliyor.

Yani tek prosedürünüz o uygulamadan tamamen çıkmak ve bir daha kullanmamak.

Bunları da inceleyebilirsiniz: