İnsan Beyni Neden 4. Boyutu Anlamakta Zahmet Çekiyor?

Bilim dünyasındaki gelişmeleri dikkatle takip ediyorsanız, dördüncü, hatta beşinci boyutlar ile ilgili yapılan tartışmalara denk gelmişsinizdir. Etmiyorsanız da bahis ile ilgili dizilerden, sinemalardan gelen bir kulak aşinalığınız olabilir.

İnsanların beyni üç boyutu manaya konusunda hiçbir sıkıntı çekmez, zira her gün deneyimlediğimiz sayısız değişken, hayatlarımızda 3 boyutlu olarak yer alır. Velhasıl insanlar bir cismin, enini, uzunluğunu ve yüksekliğini çok rahatlıkla anlayabilen varlıklardır. 

İnsanlar, en azından gibini görebildikleri şeyleri hayal edebilirler fakat daha önce hiç deneyimlemedikleri bir kavram hakkında beyinlerinde bir fotoğraf oluşturamazlar. Bir örnek vererek bu mevzuyu daha anlaşılabilir bir hale getirelim.

Size bir renk hayal etmeniz söylense, aklınızdabir tane belirir o denli değil mi? Pekala var olmayan bir renk hayal etmeniz istense?  

İnsan beyni, var olmayan bir rengi hayal edemez. Tıpkı dördüncü ve beşinci boyutları hayal edemediği… Dünya üzerinde yaşamış en ünlü gökbilimcilerden biri olan Carl Sagan, vaktinde hazırladığı bir video ile bu durumu hayli kolaya indirgeyerek izah ediyor.

Açıklamalar tahminen dördüncü boyutu anlamanızı sağlamıyor fakat neden anlamadığınız konusunda aydınlatıcı bir yol çiziyor:

Videoda da göreceğiniz üzere, varlıklar kendi içinde bulundukları boyutların dışında bir boyut hayal etmekte zahmet çekiyorlar. Bizler, cisimlerin eni, uzunluğu ve yüksekliğini düşünürken en ufak bir sorun yaşamıyoruz çünkü bulunduğumuz boyut 3 bileşenden oluşuyor.

İki boyutlu bir düzlemde yaşayan bir varlık ise üçüncü boyutu hiçbir zaman anlayamıyor, tarif edemiyor, hayal edemiyor. Tıpkı bizlerin 4. bir boyutu (olmayan bir rengi) istesek de hayal edemiyor oluşumuz gibi.

Peki bilim, 4. hatta 5. boyutların varlığı hakkında neler söylüyor?

Bilim insanları, dördüncü ve beşinci boyutlarda zaman kavramının bizimkinden çok farklı olduğunu söylüyorlar. Şu an deneyim ettiğimiz zaman, bize geçmiş ve gelecek kavramlar sunarken, 4 ve 5. boyutlarda yalnızca “şimdi” yaşanıyor. Bu kavramı da anlayabilmemizin, aslında mantığımızın çok ötesinde olduğu söyleniyor.

Alanında en ünlü bilim adamlarının sözlerine göre, farklı boyutlarda zaman kavramı yerine gerçeklikler değişiyor. Olaylar hareket eder görünüyorfakat bizim tabirimizle zaman kavramı çoğu zaman “şimdi de” seyrediyor. Yani bizdeki çizgisel değil, o boyutlarda dairesel bir zaman akışı var.

Farklı boyutları zihnimizde canlandırabilmemiz açısından “tesseract” isimli bir biçimden yardım alınıyor:

Bu hal, iç içe geçmiş iki küpten meydana geliyor ama küplerin köşeleri birbirine bağlı şekilde gözüküyor. Carl Sagan’ın, görüntüsünde da anlattığı benzeri, bu halin gölgesine bakıldığında uzunlukların değiştiği görülüyor. İşte bu durum tam olarak boyutlar arası farklılıktan kaynaklanıyor.  

Konu üzerinde uzman bir bilim insanına dördüncü boyutun tam olarak ne tarafta olduğunu işaret ederek anlatmasını isterseniz, bu türlü bir karşılık almanız pek mümkün olamıyor. Sagan’ın da tarif ettiği, bizler 3. boyuta kıstırılmış olan varlıklar olarak yaşıyoruz. Bu nedenle 4. boyut bize izah edilse bile onu hayal ederek, gözümüzde canlandırmamız mümkün olmuyor.

Bilim dünyası, farklı boyutları anlayabilme konusunda epey heyecanlı ve derin çalışmalar gerçekleştirmeye devam ediyor. Şu an için her şey yalnızca teorik olarak konuşuluyor olsa da kimi hesaplamalar dördüncü ve beşinci boyutların, hayatın manasını değiştirebileceğine işaret ediyor. Kısacası, farklı boyutları anlayabildiğimiz gün, vakitten bağımsız, özgür hayatlara kavuşmuş olacağımız, ihtimaller arasında yer alıyor.