Kapadokya’daki Peri Bacalarının Yok Edildiği İddiası

Daha önce Gümüşhane’deki 12 bin yıllık Dipsiz Göl’ün tabanında hazine aramak için nasıl yok edildiğini hatırlarsınız. Ayrıyeten tekrar 12 bin yıllık Hasankeyf’in betona gömülmesi gibi olaylar ülkemizdeki çoğu insanı, doğal ve tarihi miraslarımızın geleceği konusunda endişelendirmişti. 

Bu tasaların arasına, şu anda de oluşumu 60 milyon yıl alan Kapadokya’daki peri bacaları da eklendi. Peki Kapadokya’da neler oluyor? Peri bacaları hakikaten de iş makineleri ile yıkılıyor mu? Sosyal medyaya yansıyan ayrıntılar üzerinden bir derleme yaptık.

Oluşumu 60 milyon evvelki bir volkanik patlamalarla başlayan peri bacalarının yer aldığı Kapadokya; 5 kentimize dağılan 250 kilometre karelik bir doğal miras: 

Geçen milyonlarca yıl içerisinde sel suları ve rüzgarların toprağı aşındırmasıyla oluşan bu yapılara dünya üzerinde epey az rastlanıyor. İnsanların yerleşik hayata geçmesinden sonra şehirleştikleri Kapadokya’da pek çok tarihi ev ve dini yapı da var. Bir öteki deyişle peri bacaları ve Kapadokya yalnızca ülkemiz ismine değil, tüm insanlık ismine sahip çıkılması gereken doğal miras.

Ağustos 2022’de Kapadokya Çevre Platformu, bölgede yapılan yol çalışmalarıyla “yıkılmadık peri bacası kalmayacak” açıklamasında bulunmuştu:

Platformun sözcüsü Mükremin Tokmak’ın Cumhuriyet’e yaptığı açıklamalar gündemde geniş yer bulmuştu. Kendisinin peri bacalarına zarar verildiğini iddia ettiği bu açıklaması sırasında yol çalışmalar 1,5 ayını geride bırakmıştı. Açıklamanın tamamı şu biçimdeydi.

“Alttaki kayaları keserek ve bir Bizans manastırını yok ederek buraya yol açıyorlar” diyen Tokmak, “Yapımı süren yol güzergahında peri bacaları, manastırlar, inanılmaz oluşumlar var. Neredeyse Gizli Kilise’nin üzerinden geçiyor yol. Burası 45 metrelik bir dağ kütlesini rampayı düzlemek için üstten aşağıya doğru oyuyorlar. Buralarda inanılmaz bir yarık açacaklar. O bölgede kırılmadık, yıkılmadık bir peri bacası, manastır kalmayacak. İleride de benzeyengerekçeyle, araçların sarsıntısı nedeniyle önemli bir hasara neden olacak. İnanılmaz bir katliam var ve kimsenin sesi çıkmıyor” diye konuşmuştu.

Peki peri bacalarına zarar verdiği iddia edilen yol nereye yapılıyor? 

Mevcut karayoluyla aralarında 4,9 kilometre aralık bulunan Ortahisar ve Göreme ilçeleri arasında yapılan bir çalışmadan söz ediliyor. Bu iki ilçe arasında, argümanlarda da vurgulandığı pek çok tarihi yapı var. En değerlisi de Kapadokya içerisinde kalan bir alan olduğu için telaşlar daha yol çalışmaları başladığından beri var, çalışmalar ilerledikçe telaşlar de büyüyor. 

Tartışmalardan yaklaşık 1,5 ay sonra yayınlanan şu video, peri bacalarının yol imal çalışmaları için yıkıldığı tezini yeniden gündeme getirdi:

Milletvekili ve CHP Genel Başkan Yardımcısı Ali Öztunç’un görüntüsü sosyal medyada tartışmaların fitilini yeniden ateşledi. Muhalefet cephesinden hususa destek verilirken haber kanalları da olayı kamuoyuna taşımaya başladı.

Ancak Ortahisar Belediyesi, yıkılanların kaçak inşa edilmiş WC’ler olduğunu belirtti:

Bölgedeki vatandaşlar tarafından çekilen imajlardan birinde, Bizans periyoduna ait olan 2 bin yıllık Gizli kilisenin derhal akabinde yol geçtiği görülüyor:

Söz konusu yol çalışmalarına dair havadan çekilen bir görüntü de şu şekilde:

Tartışmalara 1990 yılında kurulan ÇEKUL Vakfı da dahil oldu, yol çalışmalarını durdurma daveti yapıldı: 

Yasalara göre 1. Derece Arkeolojik ve Doğal Sit Alanı olarak geçen yerlerde çivi çakılmasına bile izin verilmiyor. Kapadokya da bunlardan birisi:

İzne tabii olan bilimsel çalışmalar haricinde bu alanlarda yapılaşmaya izin verilmiyor. Hatta o denli ki bu alanlarda arazi sahibi olan vatandaşlar bile kendi topraklarında çivi çakması için izin almaları gerekiyor. Bu müsaadeler alınırken bölgedeki bitki örtüsüne, toprak yapısına ve silüetine zarar verilmemesi kuralı koşuluyor. Lakin yol gibi kamu bina ve ve yapıları; doğal afetler sonucunda oluşan hasarı gidermek için yapılan bakım çalışmaları bu kapsamın dışında tutuluyor, elbette tekrar bölgeye zarar vermeden yapılması gerekiyor.

Özetle; Kapadokya’daki tartışmalı yol çalışması Nevşehir İl Özel Yönetimi tarafından yapılan bir kamu çalışması olduğu için aslında yasal:

Yani itirazların nedeni çalışmaların yasa dışı olması değil, titiz ve ihtimamlı bir şekilde yapılmaması, doğal ve tarihi mirasa zarar verildiği iddiası. 

Bölgeye dair net bilgiler paylaşıldıkça sizlere aktarmayı sürdüreceğiz. Bu süre zarfında bölgeden kesin bilgi aktarmayan kaynaklara güvenmemenizi, sosyal medyada tartışmaya girmeden önce iddia ve açıklamaların kaynaklarını denetim etmenizi tavsiye ederiz.