Klavye Süratli Yazma Rekorlarını Neden Hep Türkler Kırıyor?

Bu müsabakalar, merkezi İtalya’da bulunan, Uluslararası Bilgi İşlem Federasyonu(INTERSTENO) tarafından iki yılda bir çeşitli ülkelerde Dünya Bilgisayar Şampiyonaları ismi altında düzenleniyor. Futbolda Brezilya neyse bu yarışta da Türkiye o!

22 defa Türkiye, 3’ünde rekor olmak üzere toplamda 9 sefer Dünya şampiyonu olan Celal Aşkın‘a bu işin sırrını sorduk.

Dünya Bilgisayar Şampiyonaları toplamda 3 yarış kategorisinden oluşuyor.

Celal Aşkın

Bunlar; 0-16 yaş arası “öğrenciler”, 17-20 yaş arası “gençler”, 21 yaş ve üzeri “deneyimliler” kategorisidir.

Toplam 7 yarış çeşidi bulunmakta olup, bu tiplerin hepsi farklı ayrı değerlendirmeye alınıyor:

1. Yanılgısız Hız Yarışı: Yarışma, her yarışmacının kendi ülkesinin lisanında yazılmış ve müsabakadan çabucak önce dağıtılan 15 sayfalık basılı metni en süratli şekilde 30 dakika boyunca imlâ ve noktalama işaretlerine dikkat ederek yazılması formundadır. Her bir vuruş 1 puanla değerlendirilirken her bir küsurda ise 100 vuruş ceza indirimi olarak düşülmektedir. Yarış bitiminde brüt vuruştan kusur sayısı kadar ceza indirimi düşülerek net vuruş hesaplanıp derecelendirme yapılır.

2. Yazı İşlem Müsabakası: Yarışmacılara yarışma başlamadan önce USB bellek ile bir Word evrakı verilir. Ayrıyeten basılı olarak 10 sayfalık bir metin verilir. USB bellekte kusurlu olarak verilen Word evrakındaki yanlışların, basılı olarak verilen metnin doğru haline bakarak yarış mühleti boyunca en çok düzeltmenin yapılması istenir. Müsabakanın mühleti 10 dakika olup, her bir düzeltme 100 puan olarak hesaplanırken her bir yanlışta 500 puan ceza indirimi uygulanır.

3. Anında Sesi Yazıya Çevirme Yarışı: Bu yarış cinsinde her yarışmacının kendi ülke lisanında seslendirilmiş 8 dakikalık ses diktesini (her 1 dakikada artan ses hızıyla) mümkün olduğunca en süratli ve doğru bir şekilde, sözleri atlamadan, duyulanın anında Word evrakına aktarılması şeklinde yapılmaktadır. Yazmayı bıraktığınızda yahut 8 dakika geçtiği anda yarış sonlanmaktadır. Yarış bittikten sonra düzeltme yapılamamakta yahut ek süre verilmemektedir.

4. Sesi Yazıya Çevirme ve Sonradan Düzeltme (Stenografi) Müsabakası: Bu müsabaka çeşidinde ise, her yarışmacının kendi ülke lisanında seslendirilmiş 10 dakikalık ses diktesini (her 1 dakikada artan ses hızıyla) mümkün olduğunca en süratli ve doğru bir şekilde, sözleri atlamadan, duyulanın anında word dokümanına aktarılması şeklinde yapılmaktadır. Sesi yetiştiremediğiniz yerde ve yazmayı bıraktığınızda 10 dakikalık mühletin bitmesinin beklenmesi gerekmektedir. Bu süre sonunda yarışmacılara 30 dakika yazılan metni düzeltme, sürece ve ekleme yapma müddeti verilmektedir. 

5. Profesyonel Söz İşlem Yarışı: Yarışmacıya yarıştan derhal önce USB bellek ile bir yahut birkaç metin, vakitte bilgi ve fotoğraflar verilir. Ayrıyeten kendi lisanında yazılmış yarış talimatları alır. Bu evraklar üzerinde metin söz işlemcisinde, verilen talimatlar doğrultusunda (metnin yapısı ve yeniden biçimlendirilmesi, objelerin yerleştirilmesi ve akıllı konumlandırmalar, yapılandırılmış dataların seçilmesi, ayrıştırılması ve birleştirilmesi, adres-mektup birleştirme, otomatik numaralandırma, şablon değiştirme, tabloların makul kullanılması, gelişmiş arama değiştirmesi) gerekli düzeltme ve düzenlemeleri 75 dakika boyunca yaparak kendisine verilen tüm talimatları bitirmeye çalışır.

6. Ses Deşifre Yarışı: Yarışmacılar bu yarış cinsinde, anadillerinde dijital ortamda kaydedilmiş ses evraklarını, kulaklık ve çeşitli teknolojik aletler kullanarak en süratli şekilde 15 dakika boyunca yazıya çevirmeye çalışmaktadırlar. 

7. Not Alma ve Raporlama Yarışı: Bölümlere bölünmüş ve artan bir süratte 10 dakika dikte edilmiş ses evrakının imlâ ve noktalamalara dikkat edilerek, kısım başlığı, ana teması, alt başlıkları, kısmın içeriğini düzenleyerek bir bütün halinde ve verilen formatta hazırlamaları şeklinde yapılmaktadır. Yazılan 10 dakikalık ses metninden sonra 60 dakika süre verilerek yazılanların verilen formata uygun hale getirilmesi istenilmektedir.

Dünya Bilgisayar Şampiyonaları’nın yanı sıra INTERSTENO’nun Türkiye Temsilciliği tarafından her yıl internet üzerinden Türkiye İnternet Klavye Şampiyonaları yapılıyor.

Bu şampiyonalar Millî Eğitim Bakanlığı’na bağlı okullarda öğretmen denetiminde internet üzerinden yapılıyor.

Yarışmalarda çok sayıda dünya rekoru kırabilmemizde F klavyenin değeri bir oldukça büyük.

Dr. İhsan Sıtkı Yener

Standart Türk klavyesi olarak kabul edilen F klavye, “F Klavyenin Babası” olarak bilinen Dr. İhsan Sıtkı Yener tarafından uzun çalışmalar sonucunda oluşturuldu ve Türkçeye en uygun klavye olduğu, kazanılan birçok dünya rekoru ile de kanıtlandı.

Dr. İhsan Sıtkı Yener ve oluşturulan komisyon, Türk Lisan Kurumunun kılavuzundan yararlanarak Türkçemizde kullanılan 30.000’e yakın sözün değerlendirmesini yaptı (Komisyon içinde Türk denetçiler olduğu bahsin uzmanı olan yabancı katılımcılar da bulunmaktaydı).

Türkçe sözlerde çok sık kullanılan seslerin karşılığı olan harfler F klavyede en kolay ulaşılabilecek yerlere serpiştirildi.

Türkçedeki harflerin kullanılma oranları, ünlü-ünsüz ses ilişkileri, hece ve söz yapısı, parmakların kuvvet, yetenek ve işleklikleri göz önünde bulundurularak üretilen F klavye, bu özellikleri bakımından Türkçeye çok uygundur.

Türkçemizde kullanılan sesli harfler sol ele, sessiz harfler ise sağ ele oranlanarak oluşturuldu. Yaklaşık 30.000 Türkçe sözcüğün ölçü alındığı bir değerlendirmede a harfi 26.323, e harfi 16.308, k harfi 13.542, i harfi 13.384, m harfi 11.263, l harfi 10.496, t harfi 9.669, r harfi 8.698 defa geçmektedir.

Q klavyede ise Türkçede en çok kullanılan harfler klavyenin en ücra köşelerine dağıtılmış durumdadır.

Buna karşılık, Türkçede 30.000 kelamda yalnızca 125 sefer geçen ve en az kullanılan harf olan j harfi, Q klavyede en işlek parmağa gelecek şekilde konumlandırılmıştır. F klavyede bu harfin yerinde Türkçede en fazla kullanılan ünsüz olan k harfi bulunmaktadır. Böylelikle F klavyede tuş dizilimi, Türkçede en çok kullanılan harfler en işlek parmaklara gelecek şekilde dizayn edilmiştir. 

Q Klavye (QWERTY) olarak bilinen tuş dizilimi aslında daktilonun icat edildiği günden beri değişmedi.

1874 yılında, dönemin daktilo yazı makinesinin mucidi olan Christopher Latham Sholes, 1867’de aygıtın patentini almış ve ilk çalışan örnekleri ortaya koyduğu sırada aygıtın dizaynının neden olduğu mekanik bir sıkıntıyla karşılaştı.

İcat ettiği bu makinenin harfleri kâğıda basmak üzere kullandığı mekanik harf kolları, kapalı bir kutunun içinde yer almaktaydı. İki kol birden kâğıda doğru havalandığında kâğıdın içerde sıkışmasına neden olmakta ve birbirine çarpan harf kolları kırılmaya neden olmaktaydı.

Christopher Latham Sholes, bu sorunun tahlili için daktilo kullanıcılarının yazım suratını yavaşlatmak üzere harflerin yerlerini olabildiğince karıştırarak en çok kullanılan harfleri elin en zor ulaşabileceği yerlere yerleştirmeyi uygun görmüş ve daktiloda sol en üst hizadan başlayarak ilk altı harfin yan yana gelmesiyle “QWERTY” dediğimiz, diğer ismiyle “Q klavye” ismini verdiğimiz harf dizilimini ortaya çıkardı.

Q Klavye, İngilizce de dâhil olmak üzere neredeyse hiçbir lisan için yararlı değildir. Her dile farklı olarak klavye üretilmesi gerekiyor olsa da buna karşın Q klavye yaygın olarak kullanılmaya devam ediyor.

Peki Türkçenin okunduğu aynıi yazılan bir lisan olmasının sağladığı bir avantaj var mı?

Klavye şampiyonumuz Celal Aşkın’a göre, Türkçenin sondan eklemeli bir lisan olması işleri daha da zorlaştırıyor. Buna karşın F klavye yeniden de büyük avantaj sağlayarak birinciliklerin gelmesinde çok önemli rol oynuyor.

Bilgisayar klavyesini bilimsel bir metotla (on parmakla, bakmadan) kullanmayı öğrenmek de hayli önemli.

Bu şekilde yazmayı öğrenen bir kimse ezberleyip bilinçaltına aldığı klavyedeki harf, sayı ve işaretleri aramayı hiç düşünmeksizin yazabildiği ve niyetini, yazmakta olduğu bahse ağırlaştırdığı için niyet kalitesini yazıya en üst seviyelerde yansıtabilir.

Belki de bir şeyler değişmeli ve ülkece F klavyeye geçmek gerekli! Siz bu bahis hakkında ne düşünüyorsunuz?