Neye Gereksiniminiz Olursa İnternette Onunla İlgili Reklamları Daha Sık Görmenizin Nedeni Olan ‘Dijital Ayak İzi’ Nedir, Nasıl Silinir?

Artık hayatlarımız dijital alemle iç içe geçmiş durumda. Dijital ayak izi de sosyal medyada fotoğraf paylaşmaktan, online alışverişe kadar her tıklamayla birikiyor. Bir ortamda “Konuştuklarımızı dinliyorlar işte, daha az önce termosa gereksinimim var demiştim şu anda önüme hep termos reklamları çıkıyor.” minvalinde cümleler kursak bile birçoğumuz bu işin boyutlarını çok da kaygı etmeden interneti kullanmayı sürdürüyoruz. 

Dijital ayak izi örnekleri kim olduğumuz, neleri sevdiğimiz, nerede yaşadığımız şahsî bilgiler ve daha fazlasının kalıcı bir kaydı olarak özetlenebilir. Peki internet ayak izi tam olarak nedir ve ne için kullanılır? Bu makalede, dijital ayak izi nasıl silinir, dijital ayak izini kimler görebilir gibi soruların karşılıklarını aradık.

Dijital ayak izi nedir?

Bir çölde yürüdüğünüzü hayal edin. Gerinizde bıraktığınız her adım ayaklarınızın da birer izini bırakacaktır. Şu Anda de ardınızdan izlerinizi takip eden biri olduğunu düşünün, bu kişi kolay varsayımlarla bile ayağınızın ortalama kaç numara olduğunu, ne tıp bir ayakkabı giydiğinizi hatta uzunluğunuzu bile tahmin edebilir. 

Peki ya internette bıraktığımız izler nasıl oluşuyor? Onlar tahmini olmaktan çok uzakta. Bu internet ayak izleri sayesinde bir tüketici olarak neleri sevdiğimiz yahut nelere ihtiyaç duyduğumuzdan tutun, neye ihtiyaç duyabileceğimize dair maksadı giderek daha da isabetli vuran kestirimler yapılmakta.

Dijital ayak izimiz, esasen çevrim içi faaliyetlerde bulunurken geride bıraktığımız data izleridir

Buna sosyal tarama geçmişi, medya paylaşımları, aratmalar, e-postalar, beğenilerimiz, beğenmediklerimiz, pozisyon datalarımız ve hatta ziyaret edilen web siteleri dahildir. Bunu, çevrim içi varlığımızı sergileyen sanal bir ekmek kırıntısı izi olarak da düşünebiliriz. 

Bıraktığımız dijital ayak izine örnekler: 

• Aktif dijital ayak izleri
• Pasif dijital ayak izleri

Yaptığımız her şey, hem kasıtlı hem de kasıtsız olarak çevrim içi bir dijital ayak izi bırakır. Dijital ayak izi tiplerini üstteki gibi iki başlıkta ele alabiliriz.

Aktif dijital ayak izleri

• Bilgi paylaşımı: Bir sosyal medya hesabı oluşturduğunuzda, bir bültene kaydolduğunuzda ya da çevrim içi bir form doldurduğunuzda ferdî bilgilerinizi etkin olarak paylaşmış olursunuz.
• İçerik yayımlama: Sosyal medyada yorum, fotoğraf ya da video yayınladığınızda, çevrim içi etkinliğinizin bir kaydını oluşturursunuz.
• Satın alma işlemleri: Çevrim içi alışveriş yaptığınızda ödeme bilgilerinizi üçüncü taraf bir şirkete vermiş olursunuz.

Bunlar, sosyal medya gönderileri, bloglar ve e-postalar dijital kimliğinizle yaptığınız hareketlerinizin kaydıdır. Şuurlu olarak girdiğiniz bilgiler ve paylaşımlarınız aktif dijital ayak izinizin bir kesimini oluşturur.

Pasif dijital ayak izleri

Kasıtsız oluşan pasif ayak izleri, biz kullanıcıların açık bilgisi olmadan toplanan bilgilerden kaynaklanır. Mesela çevrim içi davranışlarımızı izleyen web sitesi çerezleri ya da tarayıcılar tarafından kaydedilen tarama geçmişimiz.

Dijital ayak izi neden bu kadar önemli?

Her ne kadar başlangıçta kulağa zararsız gelse de, dijital ayak izi, kimlik ve zımnilik üzerinde kalıcı bir tesire sahip olabilir. İncelemelerinizi ve niyetlerinizi çevrim içi olarak yayımladığınızda, aynı vakitte etkileşimde bulunduğunuz web siteleri yahut şirketler ilgi alanlarınızı, siyasi inançlarınızı ve toplumsal görüşlerinizi belirleyerek dijital profilinizi oluşturmak için de kullanılabilir.

Bir yandan dijital ayak izlerimiz arkadaşlarla irtibat kurmak, yeni şeyler öğrenmek ve hatta iş bulmak için bile kullanılabilir. Öte yandan reklamlarla bizi hedef almak, hareketlerimizi takip etmek ve hatta kimliklerimizi çalmak için de kullanılabilirler. Bu sebeple bir noktada kaçınılmaz olarak bıraktığımız dijital ayak izlerinden en iyi şekilde yararlanmak, daima bilgi izlerimizi bırakmaktan yahut tamamen kaçınmaktan değil, istikrarını doğru bir şekilde tutturmaktan geçiyor.

Her şeyde olduğu gibi kimi avantaj ve dezavantajları da var! Dijital ayak izinin iyi ve kötü taraflarına bakalım: 

Dijital ayak izinin artıları:

• Dolandırıcılık faaliyetleri dijital ayak izleri kullanılarak takip edilebilir.
• Şirketler, müşterilerin tercihlerine göre kullanıcılara ürün önerebilir.
• Kişiselleştirme.
• Saklanan bilgilerin süratli bir şekilde geri çağırabilme rahatlığı.
• İşe alım uzmanları, dijital ayak izlerini kullanarak iş konumları için doğru adayları bulabilirler.

Dijital ayak izinin eksileri:

• Potansiyel olarak kimlik ya da bilgi hırsızlıklarına yol açabilir.
• Dijital ayak izleri her zamansilinemez ve kalıcıdır.
• Gizlilik kaybı.
• İstenmeyen istekler/iletişimler.

Kendinizi Google’da aratmayı denediniz mi? Sanki hangi sitede fi tarihinden kalma ne yorumlar bırakmışsınız? Tamamen unuttuğunuz lise döneminize ait eski profil fotoğrafınıza bile rastlama ihtimaliniz yüksek!

Dijital ayak izi nasıl silinir? Bunun somut bir karşılığı olmasa bile azaltmak için metotlar mevcut: 

• Gizlilik ayarlarını inceleyin ve düzenleyin.
• Kullanmadığınız hesapları silin.
• Çevrim içi varlığınızı takip ve denetim edin.
• Özel tarama modlarını kullanın.
• Tarayıcı çerezlerini ve önbelleğini düzenli olarak temizleyin.
• Veri toplama dışında kalma
• Çevrim içi hesaplarınızı düzenli olarak denetim edin
• Çevrim içi profillerinizi güncelleyin ve optimize edin

İrili ufaklı her dijital aktivitemizin izi mevcut. Yani dijital ayak izini silmek yahut tamamen yok etmek mümkün değil. Yeniden de üstte bahsettiğimiz adımlarla muhtemel bir riski azaltabiliriz. 

Gizlilik ayarlarınızı inceleyin ve düzenleyin

İşe sosyal medya hesaplarınızı denetleyerek başlayabilirsiniz. Gizlilik ayarlarınızı düzenleyerek profilinizi, gönderilerinizi ve şahsî bilgilerinizi kimlerin görüntüleyebileceğini tercihlerinize göre sınırlayın. Bu ayarlamaları yaptıktan sonra değişen tercihlerinize ahenk sağlaması için bu ayarları düzenli olarak güncelleyin.

Kullanmadığınız hesapları silin

Artık kullanmadığınız ya da ihtiyaç duymadığınız hesapları kapatmayı düşünebilirsiniz. Sahip olduğunuz her hesap potansiyel bir bilgi toplama kaynağıdır. Kullanılmayan hesapları ortadan kaldırarak dijital ayak izinizi azaltırsınız.

Çevrim içi varlığınızı yönetin

Çevrim içi paylaştığınız içeriklere dikkat edin. Ne kadar az bilgi, o kadar silik bir ayak izi diyebiliriz. Ferdî bilgilerinizi paylaşmadan önce iki sefer düşünün. Çevrim içi hesaplarınızın saklılık ayarlarını ve güvenlik özelliklerini düzenli olarak incelemeye zaman ayırın. Toplanan datalardan haberdar olduğunuzdan ve bunlara kimlerin erişebileceği konusunda denetim sahibi olduğunuzdan emin olun.

Özel tarama modlarını kullanın

Hassas aramalar yaparken ya da şahsî hesaplara erişirken tarayıcınızın özel ya da zımnî modunu kullanın. Bu, arama geçmişinizin ve oturum açma bilgilerinizin saklanmasını mahzurlar.

Veri toplama dışında kalma

Birçok çevrim içi hizmet, reklam maksatlı data toplamayı devre dışı bırakma seçeneği sunar. Sık ziyaret ettiğiniz web sitelerinin saklılık ayarlarını inceleyin ve tercihlerinizi buna göre düzenleyin.

Tarayıcı çerezlerini ve önbelleğini düzenli olarak temizleyin

Çerezler ve önbelleğe alınan bilgiler, dijital ayak izinizin çok önemli bir kısmına katkıda bulunabilir. Çevrim içi etkinlikleriniz hakkında depolanan data ölçüsünü azaltmak için tarayıcınızın çerezlerini ve önbelleğini düzenli olarak temizleyin.

Çevrim içi profillerinizi güncelleyin ve optimize edin

Çevrim içi profillerinizi doğru ve alakalı bilgilerle yeni tutun. Başarılarınızı ve katkılarınızı vurgulamak için profillerinizi optimize edin.

Sonuç olarak, çevrim içi ve çevrim dışı hayatlarımızın giderek daha fazla iç içe geçtiği bir dünyadamdijital ayak izi nedir anlamak, sorgulamak ve yönetmek çoğu zaman kinden daha önemli. Tamamen silmek zor olsa da, internet ayak izini kimler görebilir gibi bilgileri denetim etmek için kimi adımları atmak, gizliliğimizi korumada başarılı bir yol kat edebilir. 

Veri güvenliği demişken bu hususlara da göz atmak isteyebilirsiniz: