OpenAI’nin Stargate veri merkezi planı küçük bir kasabayı ayağa kaldırdı

OpenAI, yapay zekâ modellerini geliştirebilmek için daha fazla işlem gücüne ihtiyaç duyduğunu açıkladı ve bu hedef doğrultusunda önemli bir adım attı. ABD basınında yer alan haberlere göre Michigan Kamu Hizmetleri Komisyonu, enerji şirketi DTE Energy’nin OpenAI’nin planladığı Stargate projelerinden biri kapsamında kurulacak veri merkezine 1,4 gigavat elektrik sağlamasına onay verdi.

Bu kararla birlikte, Detroit’in yaklaşık 65 kilometre güneybatısında bulunan Saline Township’te inşa edilmesi planlanan veri merkezinin önü resmen açılmış oldu.

Halkın görüşü alınmadan onaylandı

Dikkat çeken detaylardan biri, onayın “ex parte” olarak verilmesi. Bu tür bir karar, proje için herhangi bir kamuoyu toplantısı yapılmayacağı anlamına geliyor. Yani bölge sakinleri ve sivil toplum kuruluşları, endişelerini ya da itirazlarını resmi bir oturumda dile getirme şansı bulamadı.

Bu durum, zaten gergin olan süreci daha da tartışmalı hale getirdi.

Tarım arazisi davayla alındı, dev veri merkezleri geliyor

Aslında proje daha önce Saline Township yönetimi tarafından durdurulmuştu. Belediye meclisi, tarım arazisinin veri merkezi için yeniden imar edilmesine izin vermemişti. Ancak geliştirici şirketler kararı mahkemeye taşıdı ve uzlaşma yoluyla araziyi elde etti.

Sonrasında açıklanan planlar ise oldukça iddialıydı:

Her biri yaklaşık 51 bin metrekare büyüklüğünde üç ayrı tesis kurulacak. Bu yapılar, OpenAI’nin Stargate veri merkezi kümesinin bir parçası olacak ve uzun vadede 5 gigavatlık işlem kapasitesi üretmesi hedeflenecek.

Bölge halkı tepkili: “Bize zorla dayatılıyor”

Saline Township’te yaşayanlar, sürecin kendilerine adeta dayatıldığını düşünüyor. Projeye karşı protestolar düzenlenirken, bir bölge sakini de belediyeye dava açtı. Davada, uzlaşma kararının kapalı oturumda alınarak Açık Toplantılar Yasası’nın ihlal edildiği öne sürülüyor.

Üstelik enerji onayının da yine kamuya kapalı bir süreçle verilmesi, tepkileri yatıştırmak yerine daha da artırmış durumda.

Küçük kasabalar, büyük veri merkezlerinin hedefinde

Saline Township bu konuda yalnız değil. Wall Street Journal’ın daha önce yayımladığı bir rapora göre, ABD genelinde bazı küçük yerleşimler veri merkezi yatırımlarının odağı haline gelmiş durumda. Büyük teknoloji şirketleri, çoğunlukla nüfusu az olan bölgeleri tercih ediyor.

Bu projeler kısa vadede cazip görünüyor. Örneğin Saline Township’teki yatırımın bölgeye 7 milyar dolar kazandırması bekleniyor. Benzer yerlerde okullar yenileniyor, konut projeleri artıyor ve ticaret canlanıyor—ancak bu hareketlilik çoğu zaman geçici oluyor.

Ekonomik kazanç geçici, riskler kalıcı

Veri merkezi inşaatları sırasında istihdam ve para akışı hızla artıyor, ancak kalıcı iş sayısı oldukça sınırlı. İnşaat tamamlandığında, ekonomik canlılığın önemli bir kısmı da ortadan kayboluyor.

Buna çevresel riskler de ekleniyor. Özellikle yapay zekâ yatırımlarının hızla ilerletilmesi, olası bir AI balonunun patlamasından önce projelerin tamamlanmak istenmesiyle ilişkilendiriliyor.

Tepkiler büyüyor, federal düzeyde destek buluyor

Saline Township’teki mücadele münferit değil. Data Center Watch verilerine göre, son üç ayda ABD genelinde en az 20 benzer proje, yerel halkın baskısıyla durduruldu.

Bu itirazlar federal düzeyde de yankı bulmuş durumda. Senatör Bernie Sanders, veri merkezi inşaatlarına ülke genelinde geçici bir duraklama çağrısı yaptı. Sanders’a göre şirketler, yasa koyucular ve vatandaşlar süreci tam anlamadan projeleri hızla hayata geçirmeye çalışıyor.

Yapay zekâ şirketleri neden bu kadar aceleci?

OpenAI ve benzeri şirketlerin bu projelerde bu kadar hızlı davranmasının temel nedeni, şu anda yatırımcı parasının bol olması. Şirketler, daha fazla işlem gücüyle modellerini geliştireceklerini ve gelecekte bu yatırımları gelirle telafi edecek ürünler sunacaklarını savunuyor. Ancak bu stratejinin işe yarayıp yaramayacağı henüz kesin değil.

İlginizi çekebilir: Stargate Projesi: Yapay zeka için 500 milyar dolarlık dev yatırım planı